1. Liên hệ hiện tại vơí tương lai
a. Ví dụ 1: (SGK/117).
I. NHỮNG CÁCH LẬP Ý THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM.
- Hiện tại: Tre gắn bó với con người: làm bóng mát, làm đu tre, diều sáo,..
Tương lai: + sắt, thép nhiều hơn tre nứa.
+ Tre sẽ còn mãi...
=> Liên hệ hiện tại với tương lai -> cảm xúc : tự hào, tin tưởng vào sức sống trường tồn của cây tre.
* Đối tượng biểu cảm: Cây tre Việt Nam
CÁCH LẬP Ý CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM
1. Liên hệ hiện tại vơí tương lai
a. Ví dụ:
2. Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại.
*Đối tượng biểu cảm : Con gà đất - đồ chơi của tuổi thơ
- Đoạn 2: Suy nghĩ về đồ chơi hiện tại.
- Đoạn 1: Hồi tưởng kỉ niệm con gà đất trong quá khứ
- Suy nghĩ, mơ ước: hoá thân thành con gà ...trở thành người nghệ sĩ thổi kèn đồng.
=> Biểu cảm trực tiếp từ việc hồi tưởng quá khứ mà suy nghĩ về hiện tại.
a. Ví dụ 1
3. Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước.
* Đối tượng biểu cảm: Cô giáo
Tưởng tượng: khi trưởng thành sẽ xa cô giáo
=> Tưởng tượng tình huống, gợi lại kỷ niệm, hứa hẹn, mong ước để bày tỏ lòng kính yêu vô hạn đối với cô giáo.
- Hứa hẹn: Khi đã trưởng thành vẫn sẽ nhớ và tìm về cô, không bao giờ quên cô được.
- Hồi tưởng: lại kí ức hai năm ngồi trong lớp học của cô giáo.
* Cách biểu cảm:
a. Ví dụ
4. Quan sát, suy ngẫm:
*Đối tượng biểu cảm: U tôi.
*Cách biểu cảm:
- Quan sát: Cái bóng đen đủi... khuôn mặt ( trăng trắng, đôi mắt nhỏ, mái tóc, nếp nhăn, hàm răng ,...)
=> Quan sát, miêu tả chi tiết, suy nghĩ để bày tỏ cảm xúc về nỗi vất vả, gian truân của U và sự thờ ơ của mình nên thương U nhiều hơn.
- Suy ngẫm: U tôi già đi từ bao giờ? U tôi già đi từ lúc nào? Tôi thực không hay”
1. Liên hệ hiện tại vơí tương lai
* Ghi nhớ
NHỮNG CÁCH LẬP Ý THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM.
2. Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại.
3. Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước.
4. Quan sát, suy ngẫm:
CÁCH LẬP Ý CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM
II. LUYỆN TẬP.
Bài tập 1.
Tập lập ý bài văn biểu cảm theo các đề sau:
Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.
“Khi thầy viết bảng
Bụi phấn rơi rơi
Có hạt bụi nào
Rơi trên bục giảng
Có hạt bụi nào
Vương trên tóc thầy…”
(Bụi phấn)
Mỗi khi lời bài hát này vang lên, lòng em lại bồi hồi, xao xuyến dâng trào biết bao niềm cảm xúc về mái trường Tiểu học thân yêu với những kỉ niệm thật đẹp đẽ về thầy cô, bạn bè.

Quan sát – suy ngẫm:
-Trường Tiểu học của em đã có hai mươi năm tuổi. Đó là một ngôi trường vô cùng khang trang và sạch đẹp
+ Ấn tượng đầu tiên của em về ngôi trường là chiếc cổng trường nhìn vào những cánh cổng chúng ta có thể thấy được sự bề thế của ngôi trường.
+ Bên trong sân trường được lát gạch, sạch đẹp đến vô cùng. Ở sân trường có rất nhiều bồn cây được xếp thẳng hàng. Những hàng cây không chỉ làm đẹp cho ngôi trường mà còn tạo bóng mát cho chúng em vui chơi giải trí giúp xua tan những mệt mỏi căng thẳng sau những giờ học . Chính nơi đó đã ghi dấu biết bao nhiêu những kỉ niệm đẹp của tuổi học trò.
+ Vào trong mới thấy sự bề thế của ngôi trường.Trường học gồm ba dãy nhà. Các phòng học đều được sơn màu vàng, mái ngói màu đỏ. Ngắm ngôi trường em nhớ đến những vần thơ:
“ Trường em mái ngói đỏ tươi ...”
Đối diện thẳng với cổng trường là dãy nhà hiệu bộ. Trong các phòng học có đầy đủ trang thiết bị giúp chúng em học tập tốt hơn.
-> Ngôi trường là nơi cho em biết bao nhiêu kỉ niệm đẹp, bài học hay ->em yêu ngôi trường này xiết bao.
Hồi tưởng quá khứ - suy nghĩ về hiện tại
Dưới mái trường thân yêu, em đã trải qua những ngày tháng học tập thật bổ ích. Đặc biệt nhất là kỉ niệm về ngày đầu tiên đi học. Một buổi sáng mùa thu thật đẹp. Em thức dậy thật sớm. Ông nội là người đưa tôi đến trường. Trên đường đi, tôi cảm thấy háo hức, nhưng cũng đầy lo lắng. Ngôi trường Tiểu học đã hiện ra trước mắt. Trong ấn tượng của tôi lúc đó, ngôi trường thật to lớn. Trên sân trường có rất đông các bạn học sinh. Tôi được ông đưa đến lớp học. Cô giáo đã đứng ở cửa lớp để đón chúng tôi. Hình ảnh cô giáo xinh đẹp, dịu dàng vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi.
Sau nhiều năm học gắn bó, tôi cảm thấy càng thêm yêu ngôi trường. Từng góc sân trường, trên những chiếc ghế đá và cả mỗi phòng học đều ghi lưu giữ thật nhiều kỉ niệm. Bài học đánh vẫn đầu tiên mà tôi vẫn còn nhớ mãi. Những giờ ra chơi sôi động sau tiết học vất vả. Tiếng trống tựu trường sau ba tháng hè. Cả những mùa chia tay với hàng phượng vĩ rực rỡ, tiếng ve râm ran. Tất cả thật đáng trân trọng và giữ gìn.
Liên hệ hiện tai – tương lại:
Trường học đã chắp cánh cho tôi những ước mơ tươi đẹp. Mai này dù đi đâu xa, tôi vẫn sẽ trân trọng và giữ gìn những tình cảm tốt đẹp dành cho mái trường Tiểu học thân yêu của mình.