I/ Phương châm về lượng:
1. Ngữ liệu: sgk/08.
Đọc đoạn đối thoại sau :

An : - Cậu có biết bơi không ?
Ba : - Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa.
An : - Cậu học bơi ở đâu vậy ?
Ba : - Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu.

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” ý muốn hỏi điều gì ? Ba trả lời“ở dưới nước” thì câu trả lời có đáp ứng điều mà An cần biết không ?
I/ Phương châm về lượng:
1.Ngữ liệu: sgk/8 :

? Qua cuộc hội thoại ở ví dụ 1, em rút
ra nhận xét gì về giao tiếp ?
- Khi giao tiếp, câu nói phải có nội dung đúng với yêu cầu của giao tiếp.
? Quan sát bức tranh dân gian, bức tranh gợi cho em nhớ tới truyện dân gian nào ?
? Hãy kể lại truyện cười Lợn cưới áo mới ?
? Vì sao truyện này lại gây cười ? Theo em, anh có lợn cưới và anh có áo mới phải hỏi và trả lời như thế nào ?
I/ Phương châm về lượng:
Ngữ liệu: sgk/ 08.

- Khi giao tiếp, câu nói phải có nội dung đúng
với yêu cầu của giao tiếp .
- Trong giao tiếp, hỏi và đáp phải đúng yêu cầu của giao tiếp, nói không thiếu, không thừa.
? Từ truyện cười ở VD2,
trong giao tiếp cần phải tuân
thủ yêu cầu gì ?
I/ Phương châm về lượng:
1. Ngữ liệu: sgk/08.

- Khi giao tiếp, câu nói phải có nội dung đúng với yêu cầu của giao tiếp.
- Trong giao tiếp, hỏi và đáp phải đúng yêu cầu của giao tiếp không thiếu, không thừa.
Qua 2 ví dụ tìm hiểu, em hãy
cho biết nội dung lời nói khi
giao tiếp phải đạt yêu cầu gì ?
2. Kết luận: Ghi nhớ 1 ( SGK T9 )
BÀI TẬP NHANH
Bài tập 1: Những câu sau đã vi phạm phương châm về lượng. Hãy chỉ các lỗi đó?
a) Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà.
b) Én là một loài chim có hai cánh.
 Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” vì từ “gia súc” đã hàm chứa nghĩa là thú nuôi trong nhà.
 Tất cả các loài chim đều có hai cánh. Vì thế “có hai cánh” là cụm từ thừa.
II/ Phương châm về chất:
1. Ngữ liệu: sgk 09. Truyện cười Quả bí khổng lồ

-

Hai anh chàng đi qua một khu vu?n trồng bí. Một anh thấy quả bí to, kêu lên :
- Chà, quả bí kia to thật !
Anh bạn có tính hay nói khoác, cu?i mà bảo rằng:
- Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều. Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa.
Anh kia nói ngay:
- Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ,
một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng
to bằng cả cái đình làng ta.
Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi:
- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?
Anh kia giải thích:
- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa
nói ấy mà.
Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.
Truyện cười: Quả bí khổng lồ
II/ Phương châm về chất:
1. Ngữ liệu: sgk 09 : Truyện cười Quả bí khổng lồ

- Trong giao tiếp :
+ Không nên nói những điều mà mình
không tin là đúng sự thật .

-
? Truyện cười này phê phán điều gì ?
? Như vậy trong giao tiếp có điều gì cần tránh ?
Bạn A, hôm nay nghỉ học. Không biết vì lí do gì .
Cô giáo hỏi : Vì sao bạn A nghỉ học ?
Nếu không biết chắc chắn lí do của A, thì các em sẽ trả lời cô như thế nào ?
- Thưa cô, hình như bạn ấy bị ốm .
- Thưa cô, em nghĩ là bạn ấy bị ốm.
- Thưa cô, có lẽ là bạn ấy bị ốm.
? Từ ví dụ và những bài tập trên, em hãy cho biết thế nào là phương châm về chất ?
THẢO LUẬN NHÓM
2. Kết luận: sgk/10
Phương châm về chất : Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực
Bài tập 2: sgk/11
Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống: nói trạng; nói nhăng nói cuội; nói có sách, mách có chứng; nói dối; nói mò.
a, Nói có căn cứ chắc chắn là …………………………
b, Nói sai sự thật một cách cố ý nhằm che giấu điều gì đó là ………..
c, Nói một cách hú họa, không có căn cứ là …………
d, Nói nhảm nhí, vu vơ là …………………………
e, Nói khoác lác làm gia vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện bông đùa, khoác lác cho vui là ………………
nói có sách, mách có chứng
nói dối
nói mò
nói nhăng nói cuội
nói trạng
 Các từ ngữ trên đều chỉ những cách nói liên quan đến phương châm về chất.
III. Luyện tập:
Bài tập 3: sgk/11
Truyện cười “Rồi có nuôi được không?” và cho biết phương châm hội thoại nào đã không được tuân thủ?

Câu: “Rồi có nuôi được không?”
 Người nói đã không tuân thủ phương châm hội thoại về lượng (hỏi một điều rất thừa).
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
III. Luyện tập:
Bài tập 4: sgk/11
Vận dụng những phương châm hội thoại đã học để giải thích vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách diễn đạt như :
a) Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là,…
 Để đảm bảo tuân thủ phương châm về chất, người nói phải dùng những cách nói trên nhằm báo cho người nghe biết là tính xác thực của nhận định hay thông tin mà mình đưa ra chưa được kiểm chứng.
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
III. Luyện tập:
b. như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết.
 Khi nói một điều mà người nói nghĩ là người nghe biết rồi thì người nói đã không tuân thủ phương châm về lượng. Trong giao tiếp, đôi khi để nhấn mạnh hay để chuyển ý, dẫn ý, người nói cần nhắc lại một nội dung nào đó đã nói hay giả định là mọi người đều biết. Khi đó, để đảm bảo phương châm về lượng, người nói phải dùng những cách nói trên nhằm báo cho người nghe biết là việc nhắc lại nội dung đã cũ là do chủ ý của người nói.
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết những thành ngữ này có liên quan đến phương châm hội thoại nào: 

ăn đơm nói đặt, ăn ốc nói mò, ăn không nói có, cãi chày cãi cối, khua môi múa mép, nói dơi nói chuột, hứa hươu hứa vượn.
Bài tập 5:sgk/ 12
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
III. Luyện tập:
- Ăn đơm nói đặt: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người khác.
- Ăn ốc nói mò: nói không có căn cứ.
- Ăn không nói có: vu khống, bịa đặt
- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi những không có lí lẽ gì cả.
- Khua môi múa mép: nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương.
- Nói dơi nói chuột: nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực.
- Hứa hươu hứa vượn: hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa.

- Ăn đơm nói đặt: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người khác.
- Ăn ốc nói mò: nói không có căn cứ.
- Ăn không nói có: vu khống, bịa đặt
- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi những không có lí lẽ gì cả.
- Khua môi múa mép: nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương.
- Nói dơi nói chuột: nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực.
- Hứa hươu hứa vượn: hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa.
 Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân thủ phương châm về chất.

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-


Tiết 46
Văn bản:
I. Tỡm hi?u chung
II. Đọc hiểu văn bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích
3.1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực khốc liệt thời chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1- Bài vừa học:
Nắm được nội dung bài học..
Hoàn thành tiếp các bài tập/ sgk/ 11, 12.
Mỗi PCHT tìm 1 ví dụ.
2- Bài sắp học: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
- Ôn lại văn bản thuyết minh.
- Đọc văn bản “HẠ LONG - ĐÁVÀ NƯỚC”, trả lời câu hỏi sgk/ 12,13.
CHÚC CÁC EM THÀNH CÔNG !
CHÀO TẠM BIỆT – HẸN GẶP LẠI !