Mơ t? l?i thí nghi?m Oxt�t, qua thí nghi?m dĩ ta r�t ra du?c di?u gì?
ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ
A

CHỦ ĐỀ: LỰC ĐIỆN TỪ- ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU


I. TÁC DỤNG CỦA TỪ TRƯỜNG LÊN DÂY DẪN CÓ DÒNG ĐIỆN
TIẾT 29 – PHẦN I: LỰC ĐiỆN TỪ
1/ Thí nghiệm
( H27.1a và 27.1b SGK)
S
N
K
A
A
B
+
Mắc mạch điện như hình vẽ. Đoạn dây dẫn thẳng AB nằm trong từ trường của nam châm
S
N
K
A
- Quan sát xem có hiện tượng gì xảy ra với đoạn dây AB khi đóng công tắc K.
Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?
A
B
+
Chứng tỏ đoạn dây AB chịu tác dụng của một lực nào đó.
S
N
K
A
A
B
+
2/ Kết luận: (SGK)
Lực điện từ là lực do từ trường của nam châm tác dụng lên dây dẫn có dòng điện đặt trong nó.
II. CHIỀU CỦA LỰC ĐIỆN TỪ - QUY TẮC BÀN TAY TRÁI
3/ Điều kiện để có lực điện từ tác dụng lên dây dẫn: Dây dẫn có dòng điện chạy qua, đặt trong từ trường và không song song với đường sức từ thì chịu tác dụng của lực điện từ.
1/ Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào những yếu tố nào?
S
N
K
A
A
B
+
a/ Thí nghiệm: H27.1 SGK
S
N
Hình 27.1
Đổi chiều dòng điện
S
N
K
A
A
B
+
N thay vì S
S thay vì N
Đổi chiều đường sức
b/ Kết luận: Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn AB phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều đường sức từ.
2/ Quy tắc bàn tay trái
Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 900 chỉ chiều của lực điện từ
2
0
1
3
4
A
-
+
K
TIẾT 30 – PHẦN II
ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1/ Cấu tạo:
( H28.1 SGK)
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
D
A
B
C
Hình 28.1
Khung dây dẫn
Bộ góp điện
Thanh quét C1,C2
C1
C2
Nam
châm
1/ Cấu tạo:
+ Nam châm vĩnh cửu dùng để tạo ra từ trường
+ Khung dây dẫn có dòng điện chạy qua.
+ Ngoài ra còn có bộ góp điện gồm hai bán khuyên và 2 thanh quét.
2/ Hoạt động của động cơ điện một chiều
Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường.
C2. Dự đoán: Khung dây sẽ quay do tác dụng của hai lực F1, F2
Hoạt động của động cơ điện một chiều
+ Nam châm tạo ra từ trường (bộ phận đứng yên) được gọi là stato.
+ Khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua (bộ phận quay) được gọi là rôto.
+ Khi đặt khung dây dẫn ABCD trong từ trường và cho dòng điện chạy qua khung thì dưới tác dụng của lực điện từ, khung dây sẽ quay.
II. LUYỆN TẬP
B
A
F
C2. Áp dụng quy tắc bàn tay trái, xác định chiều dòng điện chạy qua đoạn dây dẫn AB trong hình 27.3
C3. Xác định chiều đường sực từ của Nam châm trên hình 27.4
B
A
F
C4: Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên các đoạn AB , CD của khung dây dẫn có dòng điện chạy qua trong hình 27.5a, b , c. Các cặp lực điện từ tác dụng lên AB và CD trong mỗi trường hợp có tác dụng gì đối với khung dây?
B
A
C
D
B
A
C
D
Hình c : Cặp lực từ F1 F2 , tác dụng lên AB và CD làm cho khung dây quay ngược chiều kim đồng hồ .