CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ
LỚP 4A
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU.
BÀI: GIỮ PHÉP LỊCH SỰ KHI ĐẶT CÂU HỎI

GV: Nguyễn Thị Thiện Thương
BÀI CŨ
Dùng câu hỏi vào mục đích khác
Ngoài mục đích để hỏi những điều chưa biết thì người ta còn dùng câu hỏi vào những mục đích nào khác?
Nhiều khi, ta có thể dùng câu hỏi để thể hiện:
- Thái độ khen, chê.
- Sự khẳng định, phủ định.
- Yêu cầu, mong muốn….
Các câu hỏi sau được dùng làm gì?
a) Dế Mèn cất tiếng quát bọn Nhện: “Có phá hết vòng vây đi không?”
TL: Câu hỏi trên dùng để thể hiện thái độ yêu cầu.
b) Đến nhà Hà chơi, thấy Hà đã làm xong hết các bài tập về nhà, Lan thốt lên: “Sao cậu giỏi thế?”
TL : Câu hỏi trên dùng để thể hiện thái độ khen
I. Nhận xét:
1. Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây.
Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người con?
- Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
Xuân Quỳnh
- Mẹ ơi, con tuổi gì?
con tuổi gì?
– Mẹ ơi,
Theo em, từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiền thái độ lễ phép của người con?
Nếu bỏ lời gọi đó đi em thấy câu văn thay đổi ra sao?
Nếu bỏ lời gọi “mẹ ơi” câu văn trở lên cộc lốc, thiếu sự lễ phép cần thiết của người con khi nói với mẹ.
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép của người con là lời gọi: “Mẹ ơi”
Khi hỏi chuyện người khác cần thể hiện thái độ như thế nào?
+ Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Thứ năm ngày 16 tháng 12 năm 2021 Luyện từ và câu Tiết 30
Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi
2. Em muốn biết sở thích của mọi người trong ăn mặc, vui chơi, giải trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:
a) Với cô giáo hoặc thầy giáo em.
b) Với bạn em.
I. Nhận xét:
 Với thầy giáo, cô giáo
– Thưa cô, cô có thích mặc áo dài không ạ?
 Với bạn em
– Thư ơi, bạn thích mặc áo màu gì?
– Thưa thầy, thầy thích chơi môn thể thao nào nhất ạ?
– Lan có thích xem phim hoạt hình không?
–Thưa cô, cô thích xem gì nhất ạ?
– Cậu có thích chơi đá bóng không?
 Với thầy giáo, cô giáo
Thưa cô, cô có thích mặc áo dài không ạ?
 Với bạn em
Thư ơi, bạn thích mặc áo màu gì nhất?
Thưa thầy, thầy thích chơi môn thể thao nào nhất ạ?
Lan có thích xem phim hoạt hình không?
Thưa cô, cô thích xem gì nhất ạ?
–
Những từ ngữ nào thể hiện phép lịch sự trong các câu
hỏi trên?
Sự kính trọng, lễ phép hay thân mật ấy thể hiện ở lời thưa gửi, xưng hô phù hợp với mối quan hệ với người được hỏi.
Cậu có thích chơi đá bóng không?
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
Cụ thể như thế nào?
*Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
+ Tại sao cậu cứ mang chiếc cặp cũ này hoài vậy?
+ Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang nhà em mượn xe vậy?
+ Chú ơi, sao chú hay đi chiếc đạp xe cũ này thế?
3. Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có nội dung như thế nào ?
Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
II. Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
Luyện tập
Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc
ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
III. Luyện tập (S/ 152)
Bài 1: Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
- Quan hệ giữa hai nhân vật là:
- Tính cách nhân vật:
+ Thầy Rơ - nê:
+ Lu-i Pa-xtơ:
Thầy - trò
quan tâm, ân cần, yêu quý học trò
lễ phép, ngoan ngoãn, kính trọng thầy
b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
- Quan hệ giữa hai nhân vật là:
- Tính cách nhân vật:
+ Tên sĩ quan phát xít:
+ Cậu bé (I- u – ra) :
quan hệ thù địch: tên sĩ quan phát xít cướp nước và cậu bé (I-u-ra) yêu nước bị giặc bắt
Câu b
hách dịch, xấc xược, hắn gọi cậu bé là
thằng nhóc, mày.
yêu nước, cậu căm ghét, khinh bỉ tên xâm lược.
2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ?

Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
- Chắc là cụ bị ốm?
- Hay cụ đánh mất cái gì?
- Chúng mình thử hỏi xem đi!
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
Theo XU-KHÔM-LIN-XKI
Một em trai hỏi.
(1) Chuyện gì xảy ra với ông cụ
thế nhỉ ?
(2) Chắc là cụ bị ốm ?
(3) Hay cụ đánh mất cái gì ?
Các câu hỏi có trong đoạn văn:
(4) Thưa cụ, chúng cháu có thể
giúp gì cụ không ạ ?
(1) Chuyện gì xảy ra với ông
cụ thế nhỉ ?
(2) Chắc là cụ bị ốm ?
(3) Hay cụ đánh mất cái gì ?
(4)Thưa cụ, chúng cháu có
thể giúp gì cụ không ạ ?
2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
(1’) Thưa cụ, có chuyện gì xảy ra
với cụ thế ạ ?
(2’) Thưa cụ, cụ bị ốm ạ?
(3’) Thưa cụ, cụ bị đánh mất cái
gì ạ ?
(4) Thưa cụ, chúng cháu có thể
giúp gì cụ không ạ ?

(4) Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
Câu hỏi này thích hợp hơn. Vì thể hiện thái độ tế nhị, cảm thông, chia sẽ.
(1’) Thưa cụ, có chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ ?
(2’) Thưa cụ, cụ bị ốm ạ?
(3’) Thưa cụ, cụ bị đánh mất cái gì ạ ?

Các câu hỏi này nếu hỏi ông cụ sẽ không thích hợp. Vì mặc dù cũng thể hiện sự lễ phép nhưng chưa thật tế nhị, hơi tò mò.
Vậy câu hỏi các bạn nhỏ hỏi cụ già là câu hỏi phù hợp vì thể hiện thái độ tế nhị, cảm thông, chia sẽ với ông cụ.
Còn các câu hỏi mà các bạn tự hỏi nhau mà hỏi cụ già thì không thích hợp vì mặc dù cũng thể hiện sự lễ phép nhưng chưa thật tế nhị, hơi tò mò.
Khi hỏi chuyện người khác, cần thể hiện thái độ như thế nào?
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Để giữ phép lịch sự, cần tránh những câu hỏi có nội dung như thế nào?
Cần tránh những câu hỏi mang tính tò mò, làm phiền lòng người khác
Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
Câu hỏi nào sau đây thể hiện thái độ lịch sự, lễ phép khi hỏi chuyện với mẹ?
b) Ăn cơm chưa mẹ ?
a) Mẹ ăn cơm chưa?
c) Mẹ ơi, mẹ ăn cơm chưa ạ ?
Câu hỏi nào sau đây chưa thể hiện thái độ lịch sự, khi đặt câu hỏi với bạn?
c) Cậu thích chơi đá bóng hay bắn bi ?
b) An ơi, sao bạn học giỏi vậy?
a) Sao nhà cậu nhỏ vậy?
Dặn dò
Xem lại bài. Chuẩn bị bài:
Mở rộng vốn từ: Đồ chơi- Trò chơi
KÍNH CHÚC CÁC THẦY CÔ VUI KHOẺ HẠNH PHÚC
CHÚC CÁC EM CHĂM NGOAN HỌC GIỎI