Trò chơi: Món ngon Hà Nội
Luật chơi
GV đưa ra các hình ảnh liên quan đến món ăn ngon tại Hà Nội
Trong vòng 30s, ai đoán đúng và nhanh nhất món ngon đó sẽ được cộng 1 điểm và được 1 phần quà nhỏ
Bánh cuốn Thanh Trì
Xôi
Phở
Bún ốc
Bún riêu cua
Bún chả
Bún bung
Miến lươn
Một thứ quà của lúa non: Cốm
TÌM HIỂU CHUNG
I.
a. Tác giả
Cây bút văn xuôi đặc sắc, thành viên nhóm Tự lực văn đoàn trước CMT8
Thạch Lam (1910 – 1942)
b. Tác phẩm
Thể loại: Tùy bút
Xuất xứ: Rút từ tập tùy bút “Hà Nội băm sáu phố phường” (1943)
PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
Đọc, tìm hiểu chú thích:
Bố cục: 3 phần
+ P1. Từ đầu … như chiếc thuyền rồng: Cội nguồn của cốm
+ P2. Tiếp ... thức quà nhũn nhặn: Giá trị của cốm.
+ P3. Còn lại: Cách thưởng thức cốm.
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
II.
1. Nguồn gốc của cốm
“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời"
“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá”
Khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không?
Câu 1: Cốm có nguồn gốc từ đâu?
Từ lúa nếp non
Từ cây mạ non
Từ lúa nếp chín
Từ lúa tẻ non
“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời"
Câu 2: Để cảm nhận về cốm, tác giả sử dụng những từ loại nào?
Đại từ, tính từ
Động từ, tính từ
Danh từ, động từ
Danh từ, tính từ
“ …Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn / mới định được, người ta gặt mang về. Rồi đến một loạt cách chế biến, những cách thức làm, truyền tự đời này sang đời khác, một sự bí mật trân trọng và khe khắt giữ gìn,…”
“…Các cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy… Các người của Hà Nội 36 phố phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với cái dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng ...”
- Hình ảnh những cô bán cốm duyên dáng, thanh lịch
- Cốm đã trở thành một nét đẹp của văn hóa Hà Nội
2. Giá trị của cốm
Lời bình
luận 1
“Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước giản dị và thanh khiết của đồng quê cỏ nội Việt Nam.”
Lời bình luận thứ nhất gợi cho em cách hiểu nào về giá trị của cốm?
Cốm là đặc sản dân tộc
Cốm là quà tặng của đồng quê
A và B đúng
A và B sai
2. Giá trị của cốm
Lời bình
luận 2
“Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà sêu tết… Hồng cốm tốt đôi ….hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền.”
Sự hòa hợp hồng và cốm trên hai phương diện:
Màu sắc: Màu xanh ngọc thạch, màu ngọc lựu già  Hình ảnh so sánh  Vẻ đẹp, màu sắc cao quý
Hương vị: Thanh đạm, ngọt sắc, nâng đỡ nhau.
 Giá trị tinh thần, cốm gắn với sự hài hòa và trọn vẹn của hạnh phúc lứa đôi.
“Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất mình thay dần bằng những thức bóng bẩy hào nháng và thô kệch bắt chước nước ngoài: những kẻ mới giàu vô học có biết đâu thưởng thức được những vẻ cao quý kín đáo và nhũn nhặn?”
3. Cách thưởng thức cốm
“Cốm không phải là thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ … Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve. Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố tiềm tàng và nhẫn nại của thần lúa. Sự thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã và đẹp đẽ hơn và cái vui cũng sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm…
Cách ăn cốm: Ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ bằng nhiều giác quan.
Cách mua cốm: Nhẹ nhàng, nâng đỡ, vuốt ve, thanh nhã, lịch sự.
 Ngôn ngữ trang trọng, giàu chất thơ, thể hiện thái độ trân trọng của tác giả
TỔNG KẾT
III.
1. Nội dung
Cốm là thức quà đặc sắc
Cốm là sản vật quý của dân tộc, cần nâng niu, gìn giữ
2. Nghệ thuật
Ngòi bút tinh tế, nhạy cảm, lối văn giàu ấn tượng
Lời văn nhẹ nhàng, êm ái, kết hợp nhiều phương thức biểu đạt
Thuyết trình các món ăn dân tộc
4 tổ tự lựa chọn món ăn, sưu tầm trên mạng hình ảnh, cách làm, trình bày thành văn bản và cử đại diện thuyết trình trước lớp (Nhiệm vụ đã giao từ hôm trước)
Tổ 1
Tổ 2
Tổ 3
Tổ 4
Bánh tôm
Bánh cốm
Kẹo dừa
Bánh gai
Hướng dẫn tự học
1. Sưu tầm một số câu ca dao, tác phẩm văn học có hình ảnh cốm.
2. Viết 1 đoạn văn (khoảng 10 câu) bày tỏ cảm xúc của em đối với một đặc sản của địa phương em.
3. Học thuộc ghi nhớ
4. Soạn bài “Chơi chữ” và “Làm thơ lục bát”
Bye bye