TẬP LÀM VĂN
CẤU TẠO BÀI VĂN MIÊU TẢ ĐỒ VẬT
Trang 143

Khi làm bài văn miêu tả, người viết có thể sử dụng những giác quan nào?
A.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác
B.Thị giác, vị giác, khứu giác, xúc giác
C.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác, vị giác
C.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác, vị giác
HẾT
GIỜ
Em hãy điền từ còn thiếu vào chỗ chấm.
Vẽ lại bằng lời nói, những đặc điểm nổi bật của cảnh, của người, của vật để giúp người nghe, người đọc hình dung được các đối tượng ấy gọi là………………….
HẾT
GIỜ
Đáp án
Miêu tả
TẬP LÀM VĂN
CẤU TẠO BÀI VĂN MIÊU TẢ ĐỒ VẬT
Trang 143

Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi: (T.143)
Cái cối tân
I. Nhận xét:
Bài văn tả cái gì?

b) Tìm các phần mở bài, kết bài. Mỗi phần ấy nói lên điều gì?

c) Các phần mở bài, kết bài đó giống với những cách mở bài,kết bài nào đã học?

d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
a. Bài văn tả cái cối xay gạo bằng tre.
Bài văn tả cái gì?
 Giới thiệu về cái cối xay.
 Tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà.
Mở bài:
Kết bài:
b) Tìm các phần mở bài, kết bài. Mỗi phần ấy nói lên điều gì?
Tả hình dáng cái cối.
Tả công dụng của cái cối.
Thân bài:
 Kiểu mở bài trực tiếp.
 Kiểu kết bài mở rộng.
c) Các phần mở bài, kết bài đó giống với những cách mở bài, kết bài nào đã học?
Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken vào nhau. Vậy nên người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào xà nhà. Đẩy đi kéo lại, cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quanh cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào như mưa. U vốc ra một nắm, tãi ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lỏi một vài hạt thóc. U gật đầu nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất đấy !” Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù vui cả xóm.
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh đi…”
Mở bài
Kết bài
1. Bài văn: Cái cối tân

Thân
bài
1. cái vành
2. cái áo
3. cái tai
4. lỗ tai
8. cái chốt
5. hai hàm răng (dăm)
6. cần cối
7. đầu cần
9. dây thừng
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
Đoạn 1.
Tả hình dáng cái cối.
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
Đoạn 2.
Tả công dụng của cái cối.
Xay lúa
Tiếng cối làm vui cả xóm
Những hình ảnh so sánh
- Chật như nêm cối.
- Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh (đinh).
Những hình ảnh nhân hóa
- Tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng.
Tất cả chúng nó đều cất tiếng nói.
Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào ?
Bài 2. Theo em, khi tả một đồ vật, ta cần tả những gì ?
Khi miêu tả
Tả bao quát toàn bộ đồ vật.
Tả những bộ phận có đặc điểm
nổi bật.
Thể hiện tình cảm với đồ vật.
Mở bài
Thân bài
Kết bài
- Trực tiếp
- Gián tiếp
Tả bao quát
Tả chi tiết (Tả bộ phận
nổi bật)
- Mở rộng
- Không mở rộng
GHI NHỚ
Bài
văn
miêu
tả
đồ vật
Ở phần thân bài tả cái trống trường, một bạn học sinh đã viết:
Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng chễm chệ trên một cái giá gỗ kê ở trước phòng bảo vệ. Mình anh ta được ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu. Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong, nom rất hùng dũng. Hai đầu trống bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ, căng rất phẳng.
Sáng sáng đi học tới gần trường, tôi nghe thấy tiếng ồm ồm giục giã “Tùng! Tùng! Tùng!” là chúng tôi rảo bước cho kịp giờ vào học.Vào những lúc tập thể dục, anh trống lại “cầm càng” cho chúng tôi theo nhịp “Cắc, tùng! Cắc, tùng!”đều đặn. Khi anh ta “xả hơi” một hồi dài là lúc chúng tôi cũng được “xả hơi” sau một buổi học.
III. Luyện tập:
a. Tìm câu văn tả bao quát cái trống.
b. Nêu tên những bộ phận của cái trống được miêu tả.
c. Tìm những từ ngữ tả hình dáng, âm thanh của cái trống.
d. Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành bài văn hoàn chỉnh.
Mình trống
Đầu trống
Ngang
lưng
trống
Hình dáng
Âm thanh
- tròn như cái chum
- Mình anh ta ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu
- Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong, nom rất hùng dũng
- Hai đầu trống bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ,
căng rất phẳng
- tiếng ồm ồm giục giã “Tùng!Tùng!Tùng”
- Anh trống lại “cầm càng” nhịp “Cắc, tùng!
Cắc, tùng!”
- “xả hơi” một hồi dài
Mở bài trực tiếp
d) Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành bài văn hoàn chỉnh.
Mở bài gián tiếp
Những ngày đầu cắp sách đến trường, có một đồ vật gây cho tôi ấn tượng nhất, đó là chiếc trống trường.
Ở trường, cái gì đối với tôi cũng gắn bó thân thương nhưng có lẽ anh chàng trống là người bạn mà tôi yêu quý nhất.
20
Kết bài mở rộng:
Tạm biệt anh trống. Ngày mai anh nhớ "tùng, tùng, tùng, ..." gọi chúng tôi đến trường nhé!
Kết bài không mở rộng:
Rồi mai đây, chúng tôi sẽ phải rời xa mái trường tiểu học thân thương nhưng âm thanh rộn ràng của tiếng trống trường thuở ấu thơ vẫn vang vọng mãi trong tâm trí tôi.
21


Tạm biệt anh trống, đám học trò chúng tôi ra về.


Kì nghỉ hè đã đến rồi, phải chia tay với anh trống tôi buồn lắm. Tôi mong mỏi ngày tựu trường đến nhanh để gặp lại anh trống, người bạn thân yêu của tôi.
Hình ảnh cái trống trường với những tiếng vang dũng mãnh, mạnh mẽ, giục giã lòng người sẽ mãi đọng lại trong tâm trí tôi. Nó nhắc cho tôi bước chân của thời gian, bước chân hối hả vào những ngày đầu thu tháng chín.
Kết bài không mở rộng:
Kết bài mở rộng:
Bài
văn
miêu
tả
đồ vật
Mở bài
Thân bài
Kết bài
- Trực tiếp
- Gián tiếp
Tả bao quát
Tả chi tiết (Tả bộ phận
nổi bật)
- Mở rộng
- Không mở rộng
GHI NHỚ