MỞ RỘNG VỐN TỪ:
THIÊN NHIÊN
TRƯƠNG TIỂU HỌC 5 SÔNG ĐỐC
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
(Trang 78 – 87)
GV: Nguyễn Thị Quyên
Thứ năm ngày 13 tháng 12 năm 2022
Luyện từ và câu
MỞ RỘNG VỐN TỪ : THIÊN NHIÊN
(Trang 78 – 87)
Mục tiêu:
- Hiểu nghĩa từ “thiên nhiên(BT1); nắm được một số từ ngữ chỉ sự vật, hiện tượng thiên nhiên trong một số thành ngữ, tục ngữ ( BT2); tìm được từ ngữ tả không gian, tả sông nước và đặt câu với một từ ngữ tìm được ở mỗi ý a,b,c của BT3,4. ( Trang 78)
- Tìm được các từ ngữ thể hiện sự so sánh, nhân hoá trong mẩu chuyện: Bầu trời mùa thu ( BT1,BT2). ( Trang 87)
- Viết được đoạn văn tả cảnh đẹp quê hương, biết dùng từ ngư, hình ảnh so sánh, nhân hoá khi miêu tả.
*GDMT:Bồi dưỡng tình cảm yêu quý gắn bó môi trường sống .
1. Thế nào là từ nhiều nghĩa?
2. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của từ: ngọt
a. Có vị như vị của đường, mật.
b. (Lời nói) nhẹ nhàng, dễ nghe.
c. (Âm thanh) nghe êm tai.
KHỞI ĐỘNG
Thác cam ly
Bãi biển Cửa Tùng
Non Nước Nha Trang
Du lịch qua màn ảnh nhỏ
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
(Trang 78 )
Bài 1: Dòng nào dưới đây giải thích đúng nghĩa từ thiên nhiên?
a. Tất cả những gì do con người tạo ra.
b. Tất cả những gì không do con người tạo ra
c. Tất cả mọi thứ tồn tại xung quanh con người.
b. Tất cả những gì không do con người tạo ra.
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
(Trang 78 )
Bài 2: Tìm trong các thành ngữ, tục ngữ sau những từ chỉ các sự vật, hiện tượng trong thiên nhiên:
a) Lên thác xuống ghềnh.
b) Góp gió thành bão.
c) Nước chảy đá mòn.
d) Khoai đất lạ, mạ đất quen.
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
(Trang 78 )
Thác
Bản Giốc
Cam ly
Đa-tan-la
Bạc
- Thác (chỉ dòng nước chảy vượt qua một vách đá cao nằm chắn ngang dòng sông)
GHỀNH ĐÁ DĨA - PHÚ YÊN
GHỀNH BÀN THAN - ĐÀ NẴNG
GHỀNH RÁNG - QUY NHƠN
GHỀNH Ở QUẢNG NGÃI
- Ghềnh (chỗ lòng sông bị thu nhỏ và nông, có đá lởm chởm nằm chắn ngang làm dòng nước dồn lại và chảy xiết)
chỉ người gặp nhiều gian lao, vất vả trong cuộc sống.
tích tụ lâu nhiều cái nhỏ sẽ thành cái lớn, thành sức mạnh lớn ; đoàn kết tạo nên sức mạnh.
bền bỉ, quyết tâm thì việc dù khó thế nào cuối cùng cũng thành công.
khoai trồng nơi đất mới, đất lạ thì tốt ; mạ trồng nơi đất quen thì tốt (khoai, mạ là những sự vật vốn có trong thiên nhiên).
- Lên thác xuống ghềnh:
- Góp gió thành bão:
- Nước chảy đá mòn:
- Khoai đất lạ, mạ đất quen:
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
Bài 3: Tìm những từ ngữ miêu tả không gian. Đặt câu với một trong các từ ngữ vừa tìm được.
a) Tả chiều rộng: bao la,
b) Tả chiều dài (xa): tít tắp,
c) Tả chiều cao: cao vút,
* d) Tả chiều sâu: hun hút,
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
Bài 3: Tìm những từ ngữ miêu tả không gian. Đặt câu với một trong các từ ngữ vừa tìm được
a) Tả chiều rộng: bao la,
tít mù khơi, muôn trùng khơi, thăm thẳm, vời vời, ngút ngát, dằng dặc…
chót vót, cao ngất, chất ngất, vời vợi, vòi vọi,…
thăm thẳm, sâu hoắm, hoăm hoắm, …
mênh mông, bát ngát, rộng lớn, thênh thang…
b) Tả chiều dài (xa): tít tắp,
c) Tả chiều cao: cao vút,
d) Tả chiều sâu: hun hút,
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
(Trang 78 )
Đặt câu:
-Biển rộng mênh mông.
-Chúng tôi đi đã mỏi chân nhưng con đường vẫn dài dằng dặc.
-Bầu trời cao vời vợi.
- Cái hang này sâu hun hút.
4. Tìm những từ ngữ miêu tả sóng nước. Đặt câu với một trong các từ ngữ vừa tìm được
a) Tả tiếng sóng. M: ì ầm
b) Tả làn sóng nhẹ M: lăn tăn
c) Tả đợt sóng mạnh. M: cuồn cuộn
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
a. Tả tiếng sóng: ì ầm, ầm ầm, ào ào, ầm ào, rì rào, ì oạp, oàm oạp, lao xao, thì thầm,…
b. Tả làn sóng nhẹ: lăn tăn, dập dềnh, trườn lên, bò lên, lững lờ, đập nhẹ lên,…
c. Tả đợt sóng mạnh: cuồn cuộn, trào dâng, ào ạt, cuộn trào, điên cuồng, dữ tợn, dữ dội, khủng khiếp,…

Bài 4: Tìm những từ ngữ miêu tả sóng nước. Hãy đặt câu với một trong các từ vừa tìm được.
Luyện từ và câu:
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên.
-Đặt câu:
-Tiếng sóng vỗ vào bờ ầm ầm.
-Những gợn sóng lăn tăn trên mặt nước.
- Những đợt sóng hung dữ xô vào bờ, cuốn trôi tất cả mọi thứ trên bãi biển.
LUYỆN TỪ VÀ CÂU.
(Trang 87 )
MỞ RỘNG VỐN TỪ: THIÊN NHIÊN
Đọc mẩu chuyện:
Bầu trời mùa thu

(Trang 87 )
Bài 1: Đọc mẩu chuyện sau:
Bầu trời mùa thu.
Tôi cùng bọn trẻ đi ra cánh đồng. Buổi sáng tháng chín mát mẻ và dễ chịu. Tôi nói với các em:
- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem. Mùa hè, nó rất nóng và cháy lên những tia sáng của ngọn lửa. Còn bây giờ bầu trời thế nào? Hãy suy nghĩ và chọn những từ ngữ thích hợp để miêu tả nó.
Bọn trẻ nhìn lên bầu trời và suy nghĩ. Sau vài phút , một em nói:
- Bầu trời xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao.
- Vì sao mặt nước lại mệt mỏi? – Tôi hỏi lại.
- Thưa thầy, mùa hè, nước dạo chơi cùng những làn sóng. Mùa thu, nó mệt và đứng lại với màu xanh nhạt. Nó mệt mỏi!
Những em khác tiếp tục nói:
- Bầu trời được rửa mặt sau cơn mưa.
- Bầu trời xanh biếc.
Cô bé Va-li-a nhỏ nhắn đứng trầm ngâm một chỗ. Tôi hỏi:
- Còn Va-li-a, vì sao em im lặng thế?
- Em muốn nói bằng những từ ngữ của mình.
- Em đã tìm được câu nào chưa?
- Bầu trời dịu dàng – Va-li-a khẽ nói và mỉm cười.
Sau đó, mỗi em đều muốn nói về bầu trời bằng từ ngữ của riêng mình:
- Bầu trời buồn bã. Những đám mây xám đang từ phương bắc trôi tới.
- Bầu trời trầm ngâm. Nó nhớ đến tiếng hót của bầy chim sơn ca.
- Bầu trời ghé sát mặt đất. Mùa hè, nó cao hơn và có những con chim én bay liệng. Còn bây giờ chẳng có chim én nữa, vì thế bầu trời cúi xuống lắng nghe để tìm xem chim én đang ở trong bụi cây hay ở nơi nào.
Theo XU-KHÔM-LIN-XKI

Bài 2. Tìm những từ ngữ tả bầu trời trong mẩu chuyện nêu trên. Những từ ngữ nào thể hiện sự so sánh? Những từ ngữ nào thể hiện sự nhân hóa?
thể hiện sự so sánh
thể hiện sự nhân hóa
* Tìm những từ ngữ tả bầu trời trong mẩu chuyện
Bầu trời
Rất nóng và cháy lên những tia sáng của ngọn lửa
Xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao
Được rửa mặt sau cơn mưa
Xanh biếc
Dịu dàng
Buồn bã
Trầm ngâm, nhớ tiếng hót của bầy chim sơn ca
Ghé sát mặt đất
Cúi xuống, lắng nghe để tìm xem chim én đang,…
Cao hơn
(So sánh)
(Nhân hóa)
(Nhân hóa)
(Nhân hóa)
(Nhân hóa)
(Nhân hóa)
(Nhân hóa)
Bài tập 3:
Dựa theo cách dùng từ ngữ ở mẩu chuyện nêu trên, viết một đoạn văn khoảng 5 câu tả một cảnh đẹp của quê em hoặc nơi em ở. ( Các em về nhà làm)
(Trang 88 )
Chú ý:
Đoạn văn hay phải là
Dạng văn tả cảnh
Có khoảng 5 đến 7 câu
Có câu mở đoạn, câu kết đoạn
Dùng từ gợi tả, sử dụng những từ ngữ thể hiện so sánh, nhân hóa để miêu tả
Câu phải có đủ chủ ngữ và vị ngữ
Con đường làng đất đỏ uốn mình qua những rặng cây xanh trông như một dải lụa đào mềm mại. Hai bên đường, vô số những loài cỏ dại đua nhau khoe sắc thắm: Hoa sâm đất tung mình với sắc tím mênh mang; hoa sao nhái đong đưa những cánh mỏng vàng tươi cùng vàng nghệ như tranh nhau xem màu nào nổi bật nhất; hoa dừa cạn cũng chen lấn với hai màu tím hồng nhạt và sắc trắng tinh khôi; hoa mười giờ thì y hẹn, cứ đúng 10 giờ lại như thách thức các loài hoa khác với những sắc màu : trắng, vàng, tím thẫm, đỏ, hồng,...Bao nhiêu là màu sắc ... Con đường làng bỗng nhiên trở thành một đường hoa rực rỡ dưới nắng mai hồng.
Mấy hôm nay, mùa xuân về, chị mai vàng trước sân thay đổi nhiều quá. Chị cởi ra lớp áo xanh mướt cũ kĩ mặc suốt năm, mà khoác lên mình chiếc áo vàng ươm như nắng mới. Mỗi khi gió lướt qua, các cánh hoa lại rung rinh như một đàn bướm đang đậu trên thân chị. Mỗi khi có đàn bướm trắng hay mấy chú chim nhỏ bay ngang qua, chị lại phe phẩy cành hoa mà gọi chúng lại. Rung rinh vài chiếc lá chạm vào chúng như đang gửi những lời chúc đầu xuân năm mới. Khung cảnh ấy thật là đẹp.
Càng ra xa, cảnh dòng sông càng thanh bình và êm đềm. Mặt sông uốn lượn như một tấm vải lụa trải dài đến xa tít chân trời, vắng bóng tàu thuyền nên sông cũng ít sóng đi, chỉ nghe soàn soạt vài tiếng sóng vỗ bờ. Những cụm lục bình đâu rồi nhỉ? Có lẽ chúng thấy mình quá nhỏ bé trước cảnh sông nước bao la nên đã trốn đi. Mặt trời đã chiếu những tia nắng gay gắt, mặt sông lấp lánh như được dát muôn ngàn viên pha lê. Gió lùa qua lá cây xào xạc, tràn xuống mặt nước mát rượi. Đứng trước sông nước mênh mông, em thấy lòng mình nhẹ lân lân làm sao!
Sáng hôm nay, bác Mặt Trời thức dậy từ sớm. Bác giống như một con ong thợ, vươn mình, gom những tia nắng thành cái chổi lớn, quét sạch những đám mây đen trên nền trời. Chẳng mấy chốc, nhờ sự chăm chỉ của bác mà bầu trời trong xanh trở lại. Thấy bác mệt, chị gió vội đem những làn gió mát tới, xoa dịu đi những nóng bức, mệt nhọc. Thế là, sau những ngày âm u, sậm sịt, nắng ấm và gió mát lại về với chúng ta.
Chúc các em học tốt và thực hiện tốt 5K để phòng chống bênh covid.