TẬP LÀM VĂN
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN
TẢ NGƯỜI
Tập làm văn
KHỞI ĐỘNG
* Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả cảnh.
Bài văn tả cảnh gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
- Mở bài: giới thiệu cảnh sẽ tả.
- Thân bài: tả những đặc điểm chính, nổi bật của cảnh vật.
- Kết bài: nói lên cảm nghĩ của mình về cảnh vật đó.
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người.
I. Nhận xét:
1. Đọc bài văn: Hạng A Cháng - SGK (trang 119).
- Người trong tranh đang làm gì?
- Em có cảm nhận gì về người thanh niên trong tranh?
I. Nhận xét:
Đọc bài văn “ Hạng A Cháng”(SGK trang 119-120) và trả lời câu hỏi:
1.Xác định phần mở bài và cho biết tác giả giới thiệu người định tả bằng cách nào ?
2.Ngoại hình của A Cháng có những điểm gì nổi bật?
3. Qua đoạn văn miêu tả hoạt động của A Cháng, em thấy A Cháng là người như thế nào ?
4.Tìm phần kết bài và nêu ý chính của nó.

Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người.
Xác định phần mở bài và cho biết tác giả giới thiệu người định tả bằng cách nào ?
I.Mở bài : Giới thiệu Hạng A Cháng bằng cách đưa ra lời khen của các cụ già
Câu hỏi
2.Ngoại hình của A Cháng có những điểm gì nổi bật ?
ngực nở vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái cột đá trời trồng; khi đeo cày, trông anh hùng dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
a. Tả ngoại hình:
3.Qua đoạn văn miêu tả hoạt động của A Cháng, em thấy A Cháng là người như thế nào ?
lao động rất khỏe, rất giỏi, cần cù,say mê lao động, tập trung cao độ đến mức chăm chắm vào công việc.
b. Tả hoạt động, tính tình :
II. Thân bài:
4.Tìm phần kết bài và nêu ý chính của nó ?
III. Kết bài: Ca ngợi sức lực tràn trề của Hạng A Cháng
Cấu tạo bài văn tả Hạng A Cháng
Cấu tạo bài văn tả người
Giới thiệu người định tả
II. Thân bài:
( đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
(lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,…)
Nêu cảm nghĩ về người được tả.
I.Mở bài : Giới thiệu Hạng A Cháng (bằng cách đưa ra lời khen của các cụ già )
II. Thân bài:
a. Tả ngoại hình:
ngực nở vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái cột đá trời trồng
lao động rất khỏe, rất giỏi, cần cù, say mê lao động, tập trung cao độ đến mức chăm chắm vào công việc.
III. Kết bài :Ca ngợi sức lực tràn trề của Hạng A Cháng
Cấu tạo bài văn tả Hạng A Cháng
b. Tả hoạt động, tính tình:
I. Mở bài :
III. Kết bài:
a.Tả ngoại hình
b.Tả tính tình, hoạt động
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người.
Cấu tạo bài văn tả người thường có ba phần:
Mở bài: Giới thiệu người định tả.
Thân bài:
Tả ngoại hình ( đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,…)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.
2. Lập dàn ý chi tiết cho bài văn tả một người trong gia đình em (chú ý những nét nổi bật về ngoại hình, tính tình và hoạt động của người đó).
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người.
+ Em định tả ai?
+ Phần mở bài em nêu những gì?
+ Em cần tả được những gì về người đó trong phần thân bài?
+ Phần kết bài em nêu những gì?
DÀN Ý CHI TIẾT THAM KHẢO (Tả mẹ em)
2. Thân bài:
a. Tả hình dáng
- Năm nay mẹ em đã ngoài ba mươi tuổi.
- Vóc người cao, gầy.
- Dáng người thon thả, mảnh mai…
- Cách ăn mặc giản dị, màu hồng nhạt…
- Khuôn mặt trái xoan, phúc hậu…
- Mái tóc dài, búi cao, đen mượt, xoăn tự nhiên trông rất đẹp.
- Đôi mắt to, đen láy long lanh như những vì sao trên bầu trời đêm, ánh mắt dịu dàng, đầy trìu mến, thương yêu…
- Nước da trắng hồng, mịn màng …
1. Mở bài: Ai cũng có người thân để thương yêu, quý mến nhưng ngửời em gần gũi và quý mến nhất là mẹ của em.
b.Tả tính tình:
- Dịu dàng, yêu thương con cái, kính trọng ông bà, tốt bụng hay giúp đỡ mọi người….
c.Tả hoạt động:
- Đảm đang, quán xuyến mọi việc trong nhà, mẹ thường hay dậy sớm để chuẩn bị bữa ăn sáng cho mọi người, chuẩn bị quần áo cho em đến trường , lo cho mọi người từng miếng ăn giấc ngủ….
- Mỗi tối mẹ thường dạy con học, động viên, chia sẻ lúc em gặp khó khăn….
3.Kết bài:
- Em rất yêu thương, kính trọng, vâng lới mẹ….
- Em tự hứa với lòng mình sẽ luôn cố gắng chăm ngoan, học giỏi để mẹ vui lòng, đỡ đần việc nhà cho mẹ đỡ vất vả hơn…
DÀN Ý CHI TIẾT THAM KHẢO (Tả mẹ em)
Dàn ý bài văn tả ông
1. Mở bài: Trong gia đình người em gần gũi và quý mến nhất là ông nội.
2. Thân bài: * Tả hình dáng: Ông gần 80 tuổi ; hơi gầy nhưng còn nhanh nhẹn ; Đầu hói, tóc thơ và bạc, trán cao, mắt còn tinh, răng rụng nhiều ; mặc giản dị, đọc sách báo mới đeo kính và đi bộ xa thường chống gậy….
* Tả tính tình và hành động: Chăm lao động, chăm việc nhà, tích cực tham gia các công việc xã hội của địa phương ; thương yêu và chăm sóc chu đáo ; hoà nhã đôn hậu được mọi người quý trọng.
3. Kết bài: Ước gì ông khoẻ mãi và sống mãi bên em.
TẬP LÀM VĂN
LỚP 5
LUYỆN TẬP TẢ NGƯỜI
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
- Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả người.
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ NGƯỜI
Bài văn tả người thường có ba phần:
Mở bài: Giới thiệu người định tả.
Thân bài:
Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,…).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.
KHỞI ĐỘNG
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
1) Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại hình của người bà (mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)
Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và ướm trên tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI


Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
- Bài văn tả những đặc điểm ngoại hình nào của người bà?
+ Tả mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói của người bà.
- Em hãy nêu từng đặc điểm ngoại hình của người bà về: mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói?
Tập làm văn
Những đặc điểm ngoại hình của người bà:
Mái tóc
Đôi mắt
Khuôn mặt
Giọng nói
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối; mớ tóc dày khiến bà đưa chiếc lược thưa bằng gỗ một cách khó khăn.
(Khi bà mỉm cười) Hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui.
đôi má ngăm ngăm, đã có nhiều nếp nhăn nhưng khuôn mặt bà hình như vẫn tươi trẻ.
trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông; khắc sâu vào trí nhớ cậu bé; dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống như những đóa hoa.
Tập làm văn
- Em có nhận xét gì về cách miêu tả ngoại hình của tác giả? (tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những chi tiết tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu tả. Bài văn vì thế ngắn gọn mà sống động, khắc họa rất rõ hình ảnh của người bà trong tâm trí bạn đọc, đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu đối với bà qua từng lời tả.
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
2) Đọc và ghi lại những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc trong bài văn sau:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
Người thợ rèn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc:
- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt một con cá sống.
- Quai những nhát búa hăm hở (khiến con cá lửa vùng vẫy, quằn quại, giãy đành đạch, vảy bắn tung tóe thành những tia lửa sáng rực,…).
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt dài, dúi đầu nó vào giữa đống than hồng; lệnh cho thợ phụ thổi bễ.
- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe, vừa hằm hằm quai búa choang choang vừa nói rõ to: “Này… Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ chiến thắng, lại bắt đầu cuộc chinh phục mới.
Tập làm văn
- Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh thợ rèn đang làm việc của tác giả? (Tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của người thợ rèn; miêu tả quá trình thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã biến thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên dáng. Thỏi thép hồng được ví như một con cá bướng bỉnh, hung dữ ; anh thợ rèn như một người chinh phục mạnh mẽ, quyết liệt. Người đọc bị cuốn hút bởi cách tả của tác giả.
Bài văn hấp dẫn, sinh động.
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Kết luận:
*Khi quan sát viết một bài văn tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan sát ngoại hình, họat động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận dụng nhiều giác quan để quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng, ví von… đồng thời kín đáo thể hiện cảm xúc của mình với nhân vật.
Tập làm văn
* Tác dụng của việc quan sát và chọn lọc chi tiết để tả người là:
Tìm ra đặc điểm riêng biệt, tiêu biểu khi miêu tả sẽ làm cho đối tượng này không giống đối tượng khác. Bài viết sẽ hấp dẫn, không lan man, dài dòng.
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Tập làm văn
Về nhà quan sát và ghi lại có chọn lọc kết quả quan sát một người em thường gặp (cô giáo, thầy giáo, người hàng xóm,…) để lập được dàn ý cho bài văn tả người trong tiết tập làm văn tuần 13 - Luyện tập tả người (Tả ngoại hình)
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
VẬN DỤNG – DẶN DÒ:
Tập làm văn

Chào tạm biệt các em!