TRƯỜNG THPT QUỲNH THỌ
Giáo viên:Nguyễn Văn Ba
Chương IV
VIỆT NAM TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975

Bài 21
XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở MIỀN BẮC,
ĐẤU TRANH CHỐNG ĐẾ QUỐC MĨ
VÀ CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN Ở MIỀN NAM (1954 – 1965)
I. Tình hình và nhiệm vụ cách mạng nước ta sau hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương
1. Tình hình nước ta sau hiệp định Giơnevơ
Với Hiệp định Giơnevơ, cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp ở Đông dương (có Mỹ giúp) đã chấm dứt.
Quang cảnh lễ ký kết hiệp định Giơ-ne-vơ ngày 20/7/1954
Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng phái đoàn nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến Thụy Sĩ tham dự Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương, ngày 4/5/1954.
Miền Bắc
Miền Nam
Vĩ tuyến 17
Cầu Hiền Lương (sông Bến Hải – vĩ tuyến 17)
Bộ đội trở về tiếp quản thủ đô, năm cửa ô (Ô Cầu Giấy, Ô Cầu Dền) đón mừng đoàn quân tiến về - bộ đội tiếp quản thủ đô Hà Nội tháng 10 năm 1954.
1. Tình hình
a. Miền Bắc
- Ngày 10/10/1954, quân ta tiếp quản Hà Nội.
- Ngày 1/1/1955, Trung ương Đảng, Chính phủ và  Chủ tịch Hồ Chí Minh  ra mắt nhân dân thủ đô.
Quân Pháp rút khỏi Hà Nội, Hải Phòng
Ngày 16/ 5/1955, Pháp rời khỏi Hải Phòng
=> Miền Bắc hoàn toàn giải phóng.
1. Tình hình
a. Miền Bắc
b. Miền Nam
-  Giữa tháng 5/1956, Pháp rút khỏi miền Nam khi chưa thực hiện hiệp thương tổng tuyển cử.
- Mỹ Ngô Đình Diệm lên nắm chính quyền, âm mưu chia cắt VN, biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới, căn cứ quân sự ở Đông Dương và Đông Nam Á.
→ Với âm mưu của Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm, nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị khác nhau.
NGÔ ĐÌNH DIỆM
NGÔ ĐÌNH DIỆM
(1901 – 1963)
- Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1954 – 1955)
- Tổng thống đầu tiên của Việt Nam Cộng hòa (1955 – 1963)
- Đảng Cần lao Nhân vị
- Học sinh trường:
+ Trường dòng Pellerin Huế
+ Collège Quốc học
+ Trường Hậu bổ, Hà Nội
+ Đại học Michigan, Hoa Kỳ
Ông NGÔ ĐÌNH DIỆM thăm Mĩ 1957
2. Nhiệm vụ
- Miền Bắc hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, tiến lên CNXH.
- Miền Nam tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thực hiện hòa bình thống nhất nước nhà.
Vĩ tuyến 17
II. MIỀN BẮC HOÀN THÀNH CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT, KHÔI PHỤC KINH TẾ, CẢI TẠO QUAN HỆ SẢN XUẤT (1954-1960) – (SGK – Đọc thêm)
1. Hoàn thành cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh (1954-1957)
a. Hoàn thành cải cách ruộng đất
- Từ 1954 - 1956 tiến hành tiếp đợt 6 giảm tô và 4 đợt cải cách ruộng đất ở 22 tỉnh .
-Kết quả: Đã thu, trưng thu, trưng mua khoảng 81 vạn ha ruộng đất, 10 vạn trâu, bò 1.8 triệu nông cụ chia cho 2 triệu hộ nông dân.
- Khẩu hiệu “người cày có ruộng” đã trở thành hiện thực
- Hạn chế: Trong cải cách mắc phải một số sai lầm như: đấu tố tràn lan thô bạo thiếu phân biệt đối xử…(đã kịp thời sửa chữa-1957)
Ý nghĩa:
+ Bộ mặt nông thôn miền Bắc thay đổi.
+ Khối liên minh công-nông được củng cố
b. Khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh
III. Miền Nam chống chế độ Mĩ-Diệm, giữ gìn và phát triển lực lượng CM, tiến tới Đồng Khởi (1954-1960)
1. Đấu tranh chống chế độ Mĩ-Diệm, giữ gìn và phát triển lực lượng CM(1954-1959) (SGK)
a. Chủ trương của ta
- Từ 1954 chuyển sang đấu tranh chính trị chống Mĩ – Diệm.
-Mục đích: Đòi thi hành Hiệp định Giơnevơ, bảo vệ hoà bình, giữ gìn và phát triển lực lượng cách mạng.
b.Diễn biến
- 8/1954 có phong trào hoà bình, của ND Sài Gòn-Chợ Lớn.
- Mỹ – Diệm tăng cường khủng bố, nhưng PTr vẫn phát triển; kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, chuẩn bị cho cao trào cách mạng mới.
2. Phong trào đồng khởi
- Từ (1957 – 1959) chính quyền Ngô Đình Diệm thi hành chính sách khủng bố tàn bạo: đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật, đề ra Luật 10/59, công khai chém giết, bắt giam hàng chục ngàn đồng bào…làm cho CM MN gặp muôn vàn khó khăn, tổn thất.
→ Mâu thuẫn giữa nhân dân VN với Mĩ-Diệm phát triển gay gắt, đòi hỏi phải có một biện pháp quyết liệt để đưa cách mạng vượt qua khó khăn thử thách.
a. Nguyên nhân
1/1959: Hội nghị TW Đảng lần thứ 15 quyết định để nhân dân miền Nam sử dụng bạo lực cách mạng, đánh đổ chính quyền Mĩ-Diệm.
Phương hướng: giành chính quyền về tay nhân dân bằng con đường đấu tranh chính trị là chủ yếu kết hợp với đấu tranh vũ trang
b. Diễn biến:
- Phong trào nổ ra lẻ Bắc Ái (2/1959), Trà Bồng (8/1959) →lan rộng khắp miền Nam thành một cao trào cách mạng.
Đêm 17/1/1960 "đồng khởi " nổ ra ở Mỏ Cày sau đó lan ra toàn tỉnh Bến Tre :
c. Kết quả:
Năm 1960, làm chủ nhiều thôn xã.
- 20/12/1960 Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam thăm Quân Giải phóng miền Nam tại miền Đông Nam Bộ. 
d. Ý nghĩa:
- Giáng đòn nặng nề vào chính sách thực dân mới của Mỹ.
Làm lung lay tận gốc chế độ tay sai Ngô Đình Diệm.
(→ Làm phá sản chiến lược chiến tranh một phía (chiến lược Eisenhower )
- Đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.
- Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam VN ra đời đã đoàn kết toàn dân đấu tranh chống chế độ Mĩ – Diệm
Ý nghĩa
IV. Miền Bắc xây dựng bước đầu cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội (1961 - 1965)
1. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9 -1960)
a, Hoàn cảnh lịch sử
- Đất nước tạm thời bị chia cắt làm 2 miền
- CM hai miền có những bước tiến quan trọng. Đảng Lao Động Việt Nam tổ chức Đại hội III từ 5 – 10/9/1960 tại Hà Nội.

Ngày 5-9-1960, Đảng Lao động Việt Nam họp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (Trong ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc diễn văn khai mạc Đại hội). Ảnh: Tư liệu TTXVN
a, Hoàn cảnh lịch sử
1. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9 -1960)
b, Nội dung
- ĐH đề ra nhiệm vụ của CM cả nước và nhiệm vụ của CM từng miền, vị trí, vai trò của CM từng miền và mối quan hệ giữa CM 2 miền.
+ MB: Cách mạng XHCN, có vai trò quyết định nhất đối với cách mạng cả nước.
+ MN: Cách mạng DTDCND, có vai trò quyết định trực tiếp với sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
- Thông qua báo cáo chính trị , báo cáo sửa đổi điều lệ Đảng và thông qua kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965).
Bầu BCH TW mới do Lê Duẩn làm Bí thư thứ nhất.
=> ĐH xây dựng CNXH ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà
IV. Miền Bắc xây dựng bước đầu cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội (1961 - 1965)
2. Miền Bắc thực hiện kế hoạch nhà nước 5 năm (1961-1965) (SGK – đọc thêm)
a.Mục tiêu của kế hoạch:
- Phát triển công nghiệp , nông nghiệp đẩy mạnh cải tạo XHCN .
- Củng cố và tăng cường kinh tế quốc doanh.
- Củng cố QP, AN-XH, cải thiện đời sống cho ND.
b. Thành tựu:
=> miền Bắc được củng cố vững chắc, có khả năng tự bảo vệ và thực hiện hậu phương chi viện cho MN.
BÀI 21: XÂY DỰNG CNXH Ở MIỀN BẮC, ĐẤU TRANH CHỐNG ĐẾ QUỐC MĨ VÀ CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN Ở MIỀN NAM (1954 – 1965)
V/- MIỀN NAM CHIẾN ĐẤU CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT” CỦA ĐẾ QUỐC MĨ (1961 – 1965)
1/ Chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mĩ ở miền Nam
a/ Hoàn cảnh
b/ Âm mưu
Mĩ đề ra chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” trong hoàn cảnh như thế nào?
Chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” là hình thức chiến tranh như thế nào? Âm mưu cơ bản của chiến lược này là gì?
CTĐB = Quân đội Sài Gòn + Cố vấn Mĩ chỉ huy + Phương tiện ct củaMĩ => miền Nam
Âm mưu cơ bản: Dùng người Việt đánh người Việt
- Cuối năm 1960, hình thức thống trị bằng chính quyền tay sai độc tài Ngô Đình Diệm bị thất bại…
BÀI 21: XÂY DỰNG CNXH Ở MIỀN BẮC, ĐẤU TRANH CHỐNG ĐẾ QUỐC MĨ VÀ CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN Ở MIỀN NAM (1954 – 1965)
V/- MIỀN NAM CHIẾN ĐẤU CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT” CỦA ĐẾ QUỐC MĨ (1961 – 1965)
1/ Chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mĩ ở miền Nam
a/ Hoàn cảnh
b/ Âm mưu
Để thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” Mĩ – ngụy đã dùng những thủ đoạn và hành động gì?
KH Xtalây – Taylo bình định miền Nam trong 18 tháng.
- Tăng cường viện trợ quân sự cho Diệm và đưa cố vấn quân sự vào miền Nam
c/ Thủ đoạn
- Tiến hành dồn dân lập “Ấp chiến lược”.
- Sử dụng chiến thuật: “Trực thăng vận, thiết xa vận”
- Liên tiếp mở nhiều cuộc hành quân càn quét tìm diệt lực lượng cách mạng, tiến hành phá hoại Miền Bắc…
- Phát triển Ngụy quân
Tổng thống Kennedy
Kennơđi lên làm Tổng thống Mỹ đã đề ra chiến lược "phản ứng linh hoạt" thay cho chiến lược "trả đũa ồ ạt" của Aixenhao. Ngày 20-1-1961 Kennơđi chính thức công bố học thuyết mới và chọn Việt Nam làm nơi thí điểm "chiến tranh đặc biệt với ba loại chiến tranh: chiến tranh đặc biệt, chiến tranh cục bộ và chiến tranh tổng lực. Hai kiểu chiến tranh trên được coi là "chiến tranh hạn chế". Mục đích của "Chiến tranh đặc biệt" (còn gọi là "chiến tranh chống du kích", "chiến tranh lật đổ") là chống lại phong trào giải phóng dân tộc
Đại tướng
Maxwell Taylor
Staley-Taylor là kế hoạch thực thi chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam. Kế hoạch này được công bố tháng 5 năm 1961, mang tên hai người soạn thảo là nhà kinh tế học Eugene Staley và Đại tướng Maxwell D. Taylor. Theo tiến độ, kế hoạch được triển khai trong 4 năm (1961-1965). Nội dung của nó là “bình định Miền Nam” trong vòng 18 tháng, từ đó đảm bảo cho quân đội Việt Nam Cộng hòa thế chủ động trên chiến trường Miền Nam.
Dồn dân
“Ấp chiến lược”
Chiến thuật “Trực thăng vận, thiết xa vận”
Tổng thống Mĩ Lydon B. Johnson
Bộ trưởng quốc phòng Mĩ Robert S.Mc Namara
V/- MIỀN NAM CHIẾN ĐẤU CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT” CỦA ĐẾ QUỐC MĨ (1961 – 1965)
2/ Miền Nam chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ.
1/1/1961 thành lập TW Cục Miền Nam
2/1961thành lập Quân giải phóng miền Nam.
Quân dân MN kết hợp đất tranh chính trị với vũ trang,
Nổi dậy tiến công địch ở 3 vùng chiến lược, tiến công bằng 3 mũi
1/ Chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mĩ ở miền Nam
a/ Chủ trương của ta:
V/- MIỀN NAM CHIẾN ĐẤU CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT” CỦA ĐẾ QUỐC MĨ (1961 – 1965)
2/ Miền Nam chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ.
* Cuộc đấu tranh chống và phá “Ấp chiến lược”
1/ Chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mĩ ở miền Nam
a/ Chủ trương của ta
b/ Qúa trình đấu tranh và thắng lợi
Diễn ra gay go quyết liệt giữa ta và địch giữa việc lập và phá ấp chiến lược
→ Cuối 1962 trên nửa tổng số ấp và 70% dân vẫn do cách mạng kiểm soát.
2/ Miền Nam chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ.
* Cuộc đấu tranh chống và phá “Ấp chiến lược”
a/ Chủ trương của ta
b/ Qúa trình đấu tranh và thắng lợi
* Trên mặt trận quân sự:
- 02/01/1963, quân dân ta giành thắng lợi vang dội trong trận Ấp Bắc (Mĩ Tho) -> CM khả năng đánh bại CTĐB
- Trong Đông – Xuân 1964 – 1965:
+ Thắng lợi ở Bình Gĩa (2/12/1964) -> làm phá sản cơ bản CTĐB
+ Thắng lợi, An Lão, Ba Gia, Đồng Xoài -> Làm phá sản hoàn toàn CTĐB
2/ Miền Nam chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ.
* Cuộc đấu tranh chống và phá “Ấp chiến lược”
a/ Chủ trương của ta
b/ Qúa trình đấu tranh và thắng lợi
* Trên mặt trận quân sự:
* Đấu tranh chính trị:
- Phong trào đấu tranh chính trị của các tầng lớp nhân dân ở các đô thị lớn: Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng…
- Phong trào đấu tranh đã đẩy nhanh quá trình sụp đổ của chính quyền Ngô Đình Diệm…
2/ Miền Nam chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ.
* Cuộc đấu tranh chống và phá “Ấp chiến lược”
a/ Chủ trương của ta
b/ Qúa trình đấu tranh và thắng lợi
* Trên mặt trận quân sự:
* Đấu tranh chính trị:
c/ Ý nghĩa
- Cách mạng Miền Nam tiếp tục giữ vững thế chủ động tấn công…
- Buộc Mĩ phải chuyển sang chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, trực tiếp đưa quân Mĩ vào tham chiến ở miền Nam./.…