PHÒNG GD&ĐT TX SÔNG CẦU
TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ




NGỮ VĂN 9












GIÁO VIÊN :VÕ THỊ LỆ HẰNG
TIẾT 91, 92
I/ Tìm hiểu chung:
1/ Tác giả :

Chân dung Chu Quang Tiềm

Nêu vài nét khái quát về tác giả?
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
Chu Quang Tiềm (1897 - 1986) là nhà văn quê ở huyện Đông Thành, tỉnh An Huy. Ông là một nhà mĩ học, nhà lí luận văn học hiện đại và là học giả nổi tiếng của Trung Quốc. Ông đã để lại cho văn hóa Trung Quốc nói riêng và nền văn hóa nhân loại nói chung nhiều công trình đặc sắc về văn hóa, văn nghệ.
Chu Quang Tiềm được nhận định là một danh nhân lớn, có học vấn cao, gắn liền với nhiều bài chính luận nổi tiếng, mà một trong số đó bài tiểu luận "Bàn về đọc sách" đã được dịch ra tiếng Việt.
Những bài chính luận của Chu Quang Tiềm mang phong cách nhẹ nhàng nhưng vẫn đầy đủ lí lẽ xác đáng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng sinh động và có tính thuyết phục sâu sắc. Có thể nói, vốn là một học giả có uy tín và từng trải qua quá trình nghiên cứu, nghiền ngẫm lâu dài, văn phong chính luận của Chu Quang Tiềm không hề khô khan mà có cả tâm tình và chút hài hước với mục đích chia sẻ kinh nghiệm của chính mình rút ra từ những thành công và thất bại trong sự nghiệp.
I/ Tìm hiểu chung:
1/ Tác giả :
Chu Quang Tiềm (1897-1986), nhà mĩ học và lí luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc

2/ Tác phẩm :

Bài văn được trích từ đâu?
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
2/ Tác phẩm :
“Bàn về đọc sách” trích trong danh nhân Trung Quốc bàn về niền vui nỗi buồn của việc đọc sách.

3. Đọc-chú thích-bố cục:
Tác phẩm ra đời dựa trên sự trải nghiệm của ai?
là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời bàn tâm huyết của những người đi trước muốn truyền lại cho thế hệ sau.
Chu Quang Tiềm là 1 gs-ts lớn của TQ – ông nhiều lần bàn về đọc sách & ph/pháp đọc sách. Ông muốn truyền lại cho các thế hệ sau những suy nghĩ sâu sắc & kinh nghiệm phong phú của bản thân.
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
3/ Đọc-chú thích-bố cục :
- Phần 1 : Đầu …thế giới mới : Tầm quan trọng của việc đọc sách.
- Phần 2 : Tiếp ... tiêu hao lực lượng : Những khó khăn, sai lạc dễ mắc phải của việc đọc sách hiện nay.
- Phần còn lại : Bàn về phương pháp đọc sách.



Xác định bố cục? Nhận xét về bố cục trên?
II/ Đọc - hiểu văn bản :
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
Mở đầu, tác giả nêu lên vai trò của việc đọc sách đối với học vấn của mỗi con người là gì?
Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là con đường quan trọng của học vấn.
Theo nhà văn, thì học vấn được hiểu như thế nào?
Học vấn: là thành tựu do toàn nhân loại tích luỹ ngày đem mà có được “Học vấn hôm nay đều là thành quả của toàn nhân loại...
Sách có vai trò gì với học vấn?
   + Sách ghi chép , cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích luỹ được.
   + Sách có giá trị được xem là những cột mốc trên con đường tiến hoá học thuật của nhân loại.
   + Sách trở thành kho tàng kinh nghiệm của con người nung nấu, thu lượm suốt mấy nghìn năm.
- Tầm quan trọng của sách:
   + Sách ghi chép, cô đúc và lưu truyền mọi tri thức.
   + Sách có giá trị được xem là những cột mốc trên con đường tiến hoá học thuật của nhân loại.
   + Sách trở thành kho tàng quý báu của di sản tinh thần mà loài người thu được qua mấy nghìn năm.
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
Đọc sách có vai trò gì đối với con người ?
Đọc sách sẽ có được thành quả nhân loại trong quá khứ
Con người muốn phát triển cần có nhìn nhận thành quả của nhân loại như thế nào?
Lấy thành quả của nhân loại làm điểm xuất phát.
Vậy đối với mỗi con người đọc sách có ý nghĩa gì?
II. Đọc-hiểu văn bản:
- Ý nghĩa của việc đọc sách:
   + Đọc sách là con đường tích luỹ, nâng cao vốn tri thức, bồi dưỡng trí tuệ, phát triển tâm hồn, tình cảm.
   + Đọc sách là trả nợ quá khứ, ôn lại kinh nghiệm loài người.
   + Đọc sách đối với mỗi người còn là sự chuẩn bị để tiến hành cuộc trường chinh vạn dặm trên con đường học vấn đi phát hiện thế giới mới.
Em có nhận xét gì về cách lập luận của đoạn văn?
Hợp lý lẽ, thấu tình đạt lý : Đọc sách là con đường quan trọng ; con đường tích lũy và nâng cao trí thức ; là tự học; là học với các thầy vắng mặt.
⇒ Lập luận chặt chẽ, hợp lí, lô gíc giúp người đọc thấy rõ tầm quan trọng của việc đọc sách
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
II. Đọc-hiểu văn bản:
Những cuốn sách giáo khoa em đang học có phải là di sản tinh thần không?
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
Theo tác giả, nguyên nhân nào khiến người đọc gặp khó khăn khi đọc sách?
II. Đọc-hiểu văn bản:
2 Những khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
Vậy, sách nhiều dẫn đến những khó khăn nào?
+ Khiến ta không chuyên sâu, dễ sa vào lối ăn tươi nuốt sống , không kịp nghiền ngẫm
+ Khiến ta khó lựa chọn, lạc hướng , lãng phí thời gian, sức lực; Sách dễ kiếm cho nên một người có thể từng đọc hàng vạn cuốn sách, thực ra, liếc qua tuy rất nhiều nhưng lưu tâm thì rất ít.
- Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dễ sa vào lối “ăn tươi”, “nuốt sống”.
- Sách nhiều dễ khiến người đọc lạc hướng, khó lựa chọn.
Em hiểu thế nào là không chuyên sâu? Dễ khiến người đọc lạc hướng
+ Không chuyên sâu có nghĩa là liếc qua không lưu tâm tìm hiểu
VD: cầm sgk thì chỉ đọc qua, xem nhân vật này thế nào xấu hay đẹp, gặp ai nói thế nào, xem tranh vẽ ... nhằm thoả mãn trí tò mò chứ không chú ý tới lời văn, câu thơ, sự việc h/a hay ý nghĩa sâu xa của câu chuyện , tập sách. Còn rất nhiều bạn chỉ thích tập trung vào loại truyện tranh với những pha giật gân, những hình vẽ kì quặc, lạ mắt, cả ngày có khi ngốn hàng chục cuốn sách mà chẳng thu lượm được điều gì có ích=> Đó chính là bệnh ăn không tiêu dễ sinh đau dạ dày.
+ Đọc lạc hướng là đọc không có sự lựa chọn gặp gì đọc nấy mà không chịu tìm những cuốn sách bổ sung, phụ trợ nâng cao học vấn đang tiếp nhận trau dồi VD: chỉ thích truyện tranh, báo cười, tiểu thuyết tâm lí, truyện kiếm hiệp, thơ t/y, sách hỏi đáp chuyện nọ chuyện kia.
Hai thiên hướng sai lệch nhà văn nêu ra có thoả đáng không? Cá nhân em có mắc sai phạm trong các thiên hướng đó không?
Tác giả đã trình bày lời bàn của mình bằng cách nào ?
Trình bày lời bàn bằng cách phân tích cụ thể bằng giọng chuyện trò tâm tình, thân ái để chia sẻ kinh nghiệm, thành công, thất bại trong thực tế.
Em có nhận xét gì về nội dung và cách trình bày từng nhận xét, đánh giá của tác giả ? Tác dụng?
+ Cách viết giàu hình ảnh, nhiều chỗ tác giả ví von cụ thể và thú vị như : Liếc qua thì thấy rất nhiều... Làm học vấn giống như …
+ Nội dung các lời bàn và cách trình bày của t/g rất thấu tình đạt lí, các ý kiến đưa ra xác đáng, có lí lẽ từ tư cách 1 học giả có uy tín, từng trải qua quá trình nghiên cứu tích luỹ, nghiền ngẫm lâu dài.
* Mỗi một nguy hại tác giả đưa ra những dẫn chứng cụ thể và phân tích. Tác giả phê phán lối đọc sách thiếu chọn lọc. Không chỉ nêu ra tầm quan trọng và những nguy hại khó khăn sẽ gặp phải khi đọc sách tác giả con bàn về cách đọc sách .
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
II. Đọc-hiểu văn bản:
2 Những khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
- Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dễ sa vào lối “ăn tươi”, “nuốt sống”.
- Sách nhiều dễ khiến người đọc lạc hướng, khó lựa chọn.
 Cách trình bày và nêu lí lẽ, dẫn chứng chặt chẽ, sâu sắc, có hình ảnh, gây ấn tượng và giàu sức thuyết phục.
=> Nâng cao nhận thức cho người đọc và tăng thêm tính thuyết phục cho ý kiến của mình.
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
II. Đọc-hiểu văn bản:
2 Những khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
3. Phương pháp đọc sách:
Theo lập luận của tác giả, muốn đọc sách hiệu có quả cần lựa chọn sách ntn?

Đọc sách không cốt lấy nhiều mà phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ những cuốn sách thực có giá trị, có lợi ích cho mình.
Em hiểu thế nào là chọn cho tinh, đọc cho kĩ ?

+ Chọn cho tinh: Chọn sách phù hợp với lứa tuổi , chuyên môn, trình độ học vấn. (Từng cấp học, lớp học)
+ Đọc cho kĩ: đọc, hiểu suy ngẫm ở từng câu, chữ, sự việc , hình ảnh ...
. Không tham nhiều, cần lựa chọn những cuốn cần thiết, thực sự có giá trị, có lợi cho mình.
. Cần lựa chọn những cuốn sách, những tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu của mình.
. Không xem thường các loại sách thường thức, các loại sách ở lĩnh vực gần gũi, kế cận với chuyên môn của mình.
a. Cần lựa chọn sách khi đọc:
- Đọc sách không cốt lấy nhiều mà phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ.
- Tìm đọc những cuốn sách thực sự có giá trị và có ích cho bản thân.
- Chọn sách phải có mục đích, có định hướng rõ ràng, không nhất thời tuỳ hứng.
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
II. Đọc-hiểu văn bản:
2 Những khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
3. Phương pháp đọc sách:
Em thấy tác giả đã phân chia sách thành mấy loại? Đó là những loại nào?
b. Phân loại sách:
+ Sách phổ thông
+ Sách chuyên môn 
Em hiểu ntn về sách phổ thông và sách chuyên môn? Cho một vài VD. Nếu được chọn sách chuyên môn, em yêu thích và lựa chọn loại chuyên sâu nào?
Sách chọn nên hướng vào hai loại:
+ Loại phổ thông (nên chọn lấy khoảng 50 cuốn để đọc trong thời gian học phổ thông và đại học là đủ)
+ Loại chuyên môn (chọn, đọc suốt đời)
Tại sao các học giả chuyên môn vẫn cần phải đọc sách phổ thông?
Không thể xem thường đọc sách phổ thông, loại sách ở lĩnh vực gần gũi kế cận với chuyên ngành của mình, chuyên sâu của mình.
- T/g đã khẳng định: trên đời không có học vấn nào là cô lập, không có liên hệ kế cận vì thế không biết kiến thức phổ thông thì không thể chuyên sâu, không biết rộng thì không thể nắm gọn.
Tiết 91, 92: Văn bản BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
II. Đọc-hiểu văn bản:
2 Những khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
3. Phương pháp đọc sách:
Vậy tác giả đưa ra ý kiến gì về phương pháp đọc sách?
b. Phân loại sách:
c. Phương pháp đọc sách:
T/g đưa ra những ý kiến đáng để mọi người suy nghĩ học tập :
1.Không nên đọc lướt qua, đọc chỉ để trang trí bộ mặt mà phải vừa đọc, vừa suy nghĩ, tích luỹ, tưởng tượng tự do nhất là đối với các sách có giá trị.
2. Không nên đọc một cách tràn lan theo kiểu hứng thú cá nhân mà cần đọc có kế hoạch, có hệ thống.
3. Kết hợp giữa đọc rộng với đọc sâu, đọc sách thường thức với đọc sách chuyên môn.
4. Đọc sách còn rèn tính cách và chuyện học làm người.
- Đọc kĩ sách chuyên môn, kết hợp sách thường thức…
- Không đọc lướt, đọc có suy nghĩ nghiền ngẫm.
- Không đọc tràn lan, đọc có kế hoạch, có hệ thống.
- Đọc sách không chỉ là việc tích luỹ tri thức mà còn rèn tính cách và chuyện học làm người.
Qua lời bàn của tác giả về phương pháp đọc sách, theo em, với HS THCS, chúng ta cần đọc những sách gì?
-Sách chuyên sâu: những cuốn sgk, sách tham khảo...
-Sách thường thức: những cuốn sách về ứng xử, về đạo đức, gia đình, bè bạn....
Ngoài việc học tập tri thức, đọc sách còn giúp con người điều gì?
Đọc sách còn giúp con người rèn luyện tính cách, học cách làm người.
Qua bài viết em thấy đọc sách có lợi không? Em sẽ làm gì khi đọc sách?

- Đọc sách có rất nhiều lợi ích.
- Khi đọc cần suy nghĩ để tìm xem ý tưởng được biểu hiện trong sách, cái hay, cái đẹp của mỗi cuốn sách là gì. Ta học tập được gì viết trong sách.
- Cần chọn sách tốt, sách quí để đọc, tránh sách xấu, sách độc hại
Đọc và học văn bản em có nhận xét gì về cách trình bày lí lẽ, dẫn chứng, cách trình bày bố cục và sử dụng câu của tác giả?
- Cách trình bày lí lẽ, dẫn chứng thấu tình đạt lí. Đó là những lí lẽ nghiên cứu, tích luỹ nghiền ngẫm lâu dài của một học giả lớn.
- Các lí lẽ có vai trò như một cuộc trò chuyện, tâm tình, chia sẻ kinh nghiệm với bạn đọc.
- Bố cục bài viết chặt chẽ, hợp lí bằng lối viết có hình ảnh, giàu sức thuyết phục, hấp dẫn.
- Nhiều câu văn dùng lối nói bằng so sánh thực tế dễ hiểu, sáng tạo.
- Cách trình bày lí lẽ rõ ràng, mạch lạc, giàu sức thuyết phục.

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-


Tiết 46
Văn bản:
I. Tỡm hi?u chung
II. Đọc hiểu văn bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích
3.1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực khốc liệt thời chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
III. TỔNG KẾT
1- Nghệ thuật:
2- Ý nghĩa văn bản:
- Bố cục chặt chẽ,hợp lí
- Dẫn dắt tự nhiên, giọng điệu tâm tình.
- Ngôn từ giàu hình ảnh.
Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa chọn sách, cách đọc sách sao cho hiệu quả.
Sách làm cho tôi gắn bó với thế giới , cuộc đời càng trở nên rực rỡ có ý nghĩa hơn ...Sách làm cho khắp trái đất tràn ngập nỗi buồn nhớ cái tốt đẹp hơn. Mỗi cuốn sách đều là tâm hồn được ghi lại..”
( M. gor – ki )
"Sắm đèn để soi sáng. Sắm sách để hiểu đạo lí. Sáng để soi nhà tối, đạo lí để soi lòng người ..."

(Ngạn ngữ Trung Hoa )

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-


Tiết 46
Văn bản:
I. Tỡm hi?u chung
II. Đọc hiểu văn bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích
3.1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực khốc liệt thời chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
IV. Bài tập:
1/ Bàn về đọc sách sử dụng phương thức biểu đạt nào chính?
A/ Tự sự.
B/ Biểu cảm.
C/ Nghị luận.
D/ Thuyết minh.
2/ Vì sao đọc sách trong thời đại ngày nay không dễ?
A/ Sách thì hay nhưng sách nhiều
B/ Sách nhiều khiến người đọc dễ lạc hướng và không chuyên sâu
C/ Không dễ tìm sách hay để đọc
D/ Sách nhiều nhưng vẫn là một thứ hàng hóa đắt so với điều kiện của nhiều người

IV. Bài tập:

Câu 3: Tại sao cần kết hợp giữa đọc rộng với đọc sâu, giữa đọc sách thường thức với đọc sách chuyên môn?
   A. Vì “trên đời không có học vấn nào cô lập, tách rời các học vấn khác”
   B. Vì “không biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không thể nắm gọn”
   C. Vì “biết rộng rồi sau đó mới nắm chắc, đó là trình tự để nắm vững bất cứ học vấn nào”
   D. Cả 3 lí do trên
Câu 4: Câu văn nào thể hiện rõ nội dung: khuyên người đọc sách phải chọn cho tinh?
   A. Đọc ít mà đọc kĩ, sẽ tập tành được nếp suy nghĩ sâu xa
   B. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng, không bằng thời gian đem sức lực đọc 10 quyển ấy mà đọc một quyển thực sự có giá trị
   C. Nếu đọc được 10 quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng lấy 10 quyển mà đọc 10 lần
   D. Đọc sách vốn có ích riêng cho mình, đọc nhiều không thể coi là vinh dự, đọc ít không phải là xấu hổ
IV. Bài tập:

Câu 5: Ý nghĩ nào sau đây không phải là kết quả của việc đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu xa?
   A. Chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý
   B. Sẽ tập tành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích lũy, tưởng tượng tự do đến mức làm thay đổi khí chất
   C. Như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm cho mắt hoa ý loạn, tay không mà về
   D. Với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc làm người thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém
Câu 6: Ý nào nêu khái quát nhất lời khuyên của tác giả đối với người đọc sách?
   A. Nên lựa chọn sách mà đọc
   B. Đọc sách phải kĩ
   C. Cần có phương pháp
   D. Không nên đọc sách chỉ để trang trí như kẻ trọc phú khoe của

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-


Tiết 46
Văn bản:
I. Tỡm hi?u chung
II. Đọc hiểu văn bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích
3.1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực khốc liệt thời chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1- Bài vừa học:
2- Bài sắp học:
- Nắm được vài nét về tác giả, tác phẩm.
- Nắm được nội dung bài học.
- Bài học rút ra từ văn bản trên.
Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống/Sgk/ 20.
33