Môn : Tập làm văn
Mở bài trong bài văn kể chuyện
Những điều các em cần lưu ý :
1.Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập : Sách tiếng Việt 4 , tập 1 trang 112 ; bút chì ; bút mực ;………
2.Ngồi đúng tư thế khi học : không tì ngực vào bàn , không cúi đầu thấp
3.Tập trung nghe giảng .
Bài học của chúng ta sẽ có ba hoạt động :
1.Nhận xét .
2.Ghi nhớ .
3.Luyện tập .
Hoạt động 1 :
Hoạt động 1 : Nhận xét
I-Nhận xét :
Rùa và thỏ
Trời mùa thu mát mẻ .Trên bờ sông , một con rùa đang cố sức tập chạy .
Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai :
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy .
Rùa đáp :
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn !
Thỏ ngạc nhiên :
Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao ? Ta chấp chú em một nửa đường đó !
Rùa không nói gì . Biết mình chậm chạp , nó dốc sức chạy thật nhanh .
Thỏ nhìn theo , mỉm cười . Nó nghĩ : “ Chả việc gì mà vội , rùa gần tới đích , mình phóng cũng thừa sức thắng cuộc .” Vì vậy , nó cứ nhởn nhơ nhìn trời , mây , cây cỏ .
Lúc sực nhớ đến cuộc thi , ngẩng đầu lên , nó thấy rùa đã gần tới đích , bèn vắt chân lên cổ mà chạy .Nhưng đã muộn mất rồi . Rùa đã tới đích trước nó .
Theo La-Phông-Ten
2.Tìm đoạn mở bài trong truyện trên .
Đoạn mở bài trong truyện trên là : Trời mùa thu mát mẻ . Trên bờ sông , một con rùa đang cố sức tập chạy .
3.Cách mở bài sau đây có gì khác với cách mở bài nói trên ?
Trong muôn loài , rùa vốn nổi tiếng là chậm chạp , còn thỏ thì chạy nhanh như bay . Thế mà có một con rùa dám chạy thi với thỏ và thắng cả thỏ . Vì sao có chuyện ngược đời như vậy ? Sau đây , em xin kể đầu đuôi câu chuyện ấy .
Cách mở bài trên là cách mở bài gián tiếp , còn cách mở bài của tác giả La-Phông-Ten là cách mở bài trực tiếp .
Hoạt động 2 :
Hoạt động 2 : Ghi nhớ
II-Ghi nhớ : sơ đồ
Ghi nhớ :
Có 2 cách mở bài
Mở bài trực tiếp : kể ngay vào sự việc mở đầu câu chuyện
Mở bài gián tiếp : nói chuyện khác để dẫn vào câu chuyện định kể
Nêu ý nghĩa chung rồi sau đó dẫn vào câu chuyện .
Nêu 1 sự việc đang xảy ra trong hiện tại , rồi quay trở lại câu chuyện .
Nêu 1 tình huống xảy ra trong câu chuyện .
Sử dụng 1 câu trong câu chuyện thành tục ngữ , thành ngữ hoặc câu thơ , bài hát ,…… dể dẫn vào câu chuyện .
Ghi nhớ
Có 2 cách kết bài :
1.Mở bài trực tiếp : kể ngay vào sự việc mở đầu câu chuyện .
2.Mở bài gián tiếp : nói chuyện khác để dẫn vào câu chuyện định kể .
Hoạt động 3 :
Hoạt động 3 : Thực hành - Luyện tập
III-Luyện tập
1.Đọc các mở bài sau và cho biết đó là những cách mở bài nào ?
a) Có một con rùa sống bên sông . Biết mình chậm chạp nên hôm nào cũng vậy , vừa sáng sớm tinh mơ , nó đã ra bờ sông tập chạy .
a) Có một con rùa sống bên sông . Biết mình chậm chạp nên hôm nào cũng vậy , vừa sáng sớm tinh mơ , nó đã ra bờ song tập chạy : Là mở bài trực tiếp .
b) Xưa nay , người cậy tài cậy giỏi mà chủ quan , biếng nhác thì chẳng làm nên việc gì . Ngược lại , sức có kém nhưng quyết tâm , nhẫn nại ắt thành công . Câu chuyện Rùa và thỏ chứng minh điều đó .
b) Xưa nay , người cậy tài cậy giỏi mà chủ quan , biếng nhác thì chẳng làm nên việc gì . Ngược lại , sức có kém nhưng quyết tâm , nhẫn nại ắt thành công . Câu chuyện Rùa và thỏ chứng minh điều đó : Là mở bài gián tiếp .
c) Đầu năm học vừa qua , lớp em có mấy bạn vì chủ quan , lười biếng nên kết quả học tập sút kém hẳn so với hồi lớp ba . Cô giáo bèn kể chuyện Rùa và thỏ để khuyên các bạn phải cố gắng , chăm chỉ . Câu chuyện này như sau :
c) Đầu năm học vừa qua , lớp em có mấy bạn vì chủ quan , lười biếng nên kết quả học tập sút kém hẳn so với hồi lớp ba . Cô giáo bèn kể chuyện Rùa và thỏ để khuyên các bạn phải cố gắng , chăm chỉ . Câu chuyện này như sau : Là mở bài gián tiếp .
d) Trong các loài thú , mấy ai chạy nhanh bằng bọn thỏ chúng tôi ? Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu , nai còn phải kiêng dè , chưa nói gì bác trâu hay chị lợn . Thế mà có lần thỏ tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù đù , chậm chạp . Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời . Đầu đuôi thế này :
d) Trong các loài thú , mấy ai chạy nhanh bằng bọn thỏ chúng tôi ? Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu , nai còn phải kiêng dè , chưa nói gì bác trâu hay chị lợn . Thế mà có lần thỏ tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù đù , chậm chạp . Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời . Đầu đuôi thế này : Là mở bài gián tiếp .
2.Câu chuyện sau đây mở bài theo cách nào ?
Hai bàn tay
Hồi ấy , ở Sài Gòn , Bác Hồ có một người bạn tên là Lê .
Một hôm , Bác Hồ hỏi bác Lê :
Anh có yêu nước không ?
Bác Lê trả lời :
- Có chứ .
Anh có thể giữ bí mật cho tôi không ?
- Có.
- Tôi muốn đi ra nước ngoài xem Pháp và các nước khác họ làm như thế nào , sau đó , trở về giúp đồng bào chúng ta . Nhưng đi một mình cũng mạo hiểm . Anh có muốn đi với tôi không ?
Bác Lê sửng sốt :
- Nhưng chúng ta lấy đâu ra tiền mà đi ?
- Đây , tiền đây !
Vừa nói Bác Hồ vừa giơ hai bàn tay ra và tiếp :
- Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi . Anh đi với tôi chứ ?
Theo Trần Dân Tiên

Câu chuyện Hai bàn tay mở bài theo cách trực tiếp .
3.Kể lại phần mở bài của câu chuyện ấy theo cách gián tiếp .
M.Bác Hồ là một thiên tài của dân tộc Việt Nam . Bác yêu nước vô cùng . Bác rất giàu ý chí và nghị lực . Vì thế Bác đã thực hiện được ước muốn hoài bão của mình là cứu giúp đồng bào Việt Nam . Để thấy rõ hơn về ý chí , nghị lực của Bác , chúng ta tìm hiểu qua bài : Hai bàn tay ,của tác giả Trần Dân Tiên . Câu chuyện như sau :
Chúc các em học tốt
Các em làm bài 3 : Kể lại phần mở bài của câu chuyện Hai Bàn Tay theo cách gián tiếp vào vở tiếng Việt nhé !