TIẾT 49
BÀI 16: VIRUS & VI KHUẨN
Trường THCS Quảng Minh
Học xong tiết này chúng ta biết:
- Quan sát hình ảnh, mô tả được hình dạng, cấu tạo đơn giản của virus.
- Kể được tên một số loại virus gây nên ở người và sinh vật, nêu được một số biểu hiện của các bệnh do virus gây ra và cách phòng tránh.
 I. VIRUS
 1. Hình dạng và cấu tạo đơn giản của virus
Virus là dạng sống có kích thước rất nhỏ, mắt thường không nhìn thấy được.
Chúng có nhiều hình dạng khác nhau như hình que, hình đa diện, hình cầu,...
Câu 1: Cho biết hình dạng của các virus bằng cách nối các thông tin ở hai cột tương ứng.
Virus Adeno 
Virus khảm thuốc lá
Virus Corona 
2. Hình đa diện
3. Hình Cầu
a
b
c
1. Hình que
1 - b, 2 - c, 3 - a
Virus chưa được coi là một sinh vật hoàn chỉnh vì chưa có cấu tạo tế bào, chỉ có chất di truyền nằm ở giữa và lớp vỏ prôtêin bao bên ngoài.
Cấu tạo của virus
 Hình dạng và cấu tạo đơn giản của virus:
- Virus là dạng sống có kích thước rất nhỏ, mắt thường không nhìn thấy được.
- Hình dạng: hình que, hình cầu, hình đa diện…
- Cấu tạo đơn giản của virus: chưa có cấu tạo tế bào, không có màng tế bào, tế bào chất và nhân, chỉ có chất di truyền nằm ở giữa và lớp vỏ protein bọc bên ngoài.
 2. Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
Do khả năng "sinh sản" và lan truyền nhanh chóng, virus được coi là tác nhân gây bệnh cho người và sinh vật.
 2. Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
 Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
AIDS
Khảm thuốc lá
Khảm lá sắn
Bệnh dại
Bệnh sốt phát ban
Bệnh viêm đường hô hấp
 2. Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
 Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
AIDS
Khảm thuốc lá
Khảm lá sắn
Bệnh dại
Bệnh sốt phát ban
Bệnh viêm đường hô hấp
 Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật:
* Virus gây bệnh ở thực vật
+ Bệnh thối rữa ở quả
+ Bệnh đốm trắng hoặc nâu trên lá
 * Virus gây bệnh ở người
- Một số virus gây bệnh ở người: HIV/AIDS, cúm, quai bị, đậu mùa, viêm não Nhật Bản…
- Một số triệu chứng của bệnh:
+ Cúm: ho, hắt hơi, sổ mũi, sốt, đau họng…
+ Quai bị: sưng, đau tuyến nước bọt…
+ Viêm não Nhật Bản: sốt cao, đau đầu, buồn nôn…
- Cách phòng tránh: Tiêm phòng vaccine.
Câu 2: Bệnh nào sau đây do virus gây ra?
a. Khảm thuốc lá.
b. Bạc lá lúa.
c. Viêm da.
d.Thối bắp cải.
Câu 3: Những "dạng sống" nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào được gọi là
a. Vi khuẩn.
b. Virus.
c. Nguyên sinh vật.
d. Động vật nguyên sinh
Câu 4: Sắp xếp các bệnh do virus gây ra ở người và thực vật vào nhóm thích hợp.
1. Sởi
2. Đốm vàng lá cà chua
3. Khảm thuốc lá
4. Đậu mùa
5. Quai bị
6. Thối rữa dâu tây
7. Đốm vòng đu đủ
8 Cúm
9. Viêm gan B
Người
Thực vật
Câu 4: Sắp xếp các bệnh do virus gây ra ở người và thực vật vào nhóm thích hợp.
1. Sởi
2. Đốm vàng lá cà chua
3. Khảm thuốc lá
4. Đậu mùa
5. Quai bị
6. Thối rữa dâu tây
7. Đốm vòng đu đủ
8 Cúm
9. Viêm gan B
Người
Thực vật
1 4 5 8 9
2 3 6 7
Câu 5:  Vì sao virus chưa được coi là một sinh vật hoàn chỉnh?
a. Virus chưa có cấu tạo tế bào, chỉ có vật chất di truyền nằm ở giữa và lớp vỏ protein bao bên ngoài.
b. Virus sống kí sinh trong cơ thể sinh vật khác.
c. Virus có kích thước nhỏ.
d. Virus không có khả năng sinh sản.
Virus được tìm ra như thế nào?
Marinus Willem Beijerick là nhà vi sinh học và thực vật học người Hà Lan. Năm 1898, ông dùng một loạt thí nghiệm chứng minh rằng bệnh khảm thuốc lá gây ra bởi tác nhân nhỏ hơn vi khuẩn. Ông đặt tên mầm bệnh mới này là virus.
Câu 6: Virus được phát hiện ra vào năm nào?
Câu 7: Vật chất di truyền của virus là
Câu 8: Nhận định nào sau đây sai khi nói về virus?
a. Virus có kích thước hiển vi.
b. Để quan sát virus người ta sử dụng kính hiển vi điện tử.
c. Virus có cấu tạo từ tế bào nhân sơ.
d. Có thể sử dụng thuốc kháng sinh để chữa các bệnh do vius gây ra.
Câu 9: Cho biết hình dạng của các virus bằng cách nối các thông tin ở hai cột tương ứng.
1b 2c 3a
Câu 10: Để phòng các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên ở người và động vật, những biện pháp sau đây đúng hay sai?
1. Sử dụng thuốc kháng sinh.
2. Tập thể dục, thể thao đều đặn.
3. Vệ sinh nơi ở.
4. Tiêm vaccine.
5. Tập trung nơi đông người.
6. Ăn đầy đủ chất dinh dưỡng.
Câu 11: Nhận định nào sau đây sai khi nói về virus?
a. Virus có kích thước hiển vi.
b. Có thể sử dụng thuốc kháng sinh để chữa các bệnh do vius gây ra.
c. Virus có cấu tạo từ tế bào nhân sơ.
d. Để quan sát virus người ta sử dụng kính hiển vi điện tử.
Câu 12: Để quan sát hình dạng và kích thước của virus người ta sử dụng dụng cụ nào sau đây?
Kính hiển vi quang học. b. Kính lúp.
c. Kính hiển vi điện tử. d. Kính bảo hộ.
Câu 13: Bệnh nào sau đây do virus gây ra?
Câu 14: Những "dạng sống" nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào được gọi là
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 50
BÀI 16: VIRUS & VI KHUẨN
Học xong tiết này chúng ta biết:
Quan sát hình ảnh, mô tả hình dạng, cấu tạo của một số loại vi khuẩn.
 II. VI KHUẨN
 1. Hình dạng, cấu tạo vi khuẩn
Vi khuẩn có kích thước nhỏ, khoảng từ 0,5 - 10 micrômét (μm).
Tế bào vi khuẩn có cấu tạo đơn giản nhưng rất đa dạng về hình dạng: hình cầu, hình que, hình xoắn, hình dấy phẩy, hình sợi,...
Môi trường sống của vi khuẩn đa dạng: không khí, đất, nước và trong cơ thể sinh vật.


 Sự khác nhau về cấu tạo của virus và vi khuẩn:
Vi khuẩn là những sinh vật nhỏ bé nhất trên Trái Đất. Vài nghìn vi khuẩn có thể bám lên đầu của một đinh ghim. Có khoảng 40 triệu vi khuẩn trong một gam đất và hàng triệu vi khuẩn trong một mililít (ml) nước ngọt. Có hơn 700 loại vi khuẩn khác nhau được tìm thấy trong miệng con người. Vi khuẩn có thể hỗ trợ quá trình tiêu hóa thực ăn và vệ sinh răng lợi trong miệng. Nhưng cũng có một số vi khuẩn có hại gây sâu răng và hôi miệng.
 Hình dạng, cấu tạo của vi khuẩn
- Cấu tạo vi khuẩn gồm có: thành tế bào, màng tế bào, tế bào chất, vùng nhân.
- Một số hình dạng vi khuẩn: hình que, hình hạt, hình chuỗi hạt,...
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 51
BÀI 16: VIRUS & VI KHUẨN
Học xong tiết này chúng ta:
Nêu được vai trò của vi khuẩn trong tự nhiên và đời sống con người
Học xong tiết này chúng ta biết:
Nắm được vai trò của vi khuẩn trong đời sống sinh vật
Biết cách tạo ra một số thực phẩm nhờ quá trình lên men củavi khuẩn ( làm sữa chua)
 2. Vai trò của vi khuẩn
 Trong chế biến thực phẩm
Làm sữa chua
Làm dưa muối
Chế biến bia
 Trong nông nghiệp
Phân bón vi sinh
Vi khuẩn diệt côn trùng
Vi khuẩn cố định nitrogen
Vi khuẩn Bacillus thuringiensis được ứng dụng làm thuốc diệt côn trùng bằng phương pháp lên men vi sinh dưới dạng đạm tinh thể và bào tử. Khi côn trùng gây hại mùa màng ăn phải các sản phẩm lên men này sẽ bị tê liệt.
Vi khuẩn sống cộng sinh trên rễ cây họ Đậu chúng biến đổi nitơ trong khí quyển thành amoniac và sau đó cung cấp các hợp chất nitơ hữu cơ như glutamin hoặc urê cho cây.
Người ta thường trồng xen cây họ Đậu với các cây trồng khác để những cây trồng này hấp thụ được các hợp chất hữu cơ do vi khuẩn sống cộng sinh ở rễ những cây họ Đậu này tổng hợp nên. Điều này giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn.
Cung cấp nhiều chất dinh dưỡng quan trọng. ...
Nguồn cung cấp protein dồi dào ...
Có lợi cho hệ tiêu hóa ...
Tăng cường sức khỏe hệ xương khớp…
Dưới đây là lợi ích sức khỏe đã được khoa học chứng minh của sữa chua.
Lợi ích của sữa chua đối với sức khỏe tim mạch ...
Lợi ích của sữa chua trong việc kiểm soát cân nặng ...
3
4
5
1. 20 muỗng sữa bột
2. 1.200 ml nước sôi
3. 150 g đường
1
½ hộp sữa chua không đường
2
3
4
5
1. 20 muỗng sữa bột
2. 1.200 ml nước sôi
3. 150 g đường
1
½ hộp sữa chua không đường
2
❤ Cùng nhau làm sữa chua:
Lưu ý: Về thời gian ủ sữa chua trong khoảng từ
8 - 24 tiếng, phụ thuộc vào mức độ chua của sữa mà bạn muốn làm. Trong quá trình ủ sữa bạn hãy tránh rung lắc vì có thể gây hỏng sữa.
Vai trò của vi khuẩn
- Dùng để chế biến các sản phẩm lên men (sữa chua, phô mai, nươc tương…)
- Dùng trong công nghiệp làm phân bón vi sinh.
- Giúp động vật và con người tiêu hóa thức ăn.
- Giúp phân giải xác động thực vật, tăng độ màu mỡ cho đất….
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Lớp 6A1 hứa thực hiện tốt
THCS Quảng Minh
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 52
BÀI 16: VIRUS & VI KHUẨN
Học xong tiết này chúng ta:
Nêu được một số tác hại của vi khuẩn đối với con người và sinh vật.
 3. Tác hại của vi khuẩn
Vi khuẩn làm hỏng thức ăn
Vi khuẩn gây thối ướt hoa quả
Vi khuẩn gây hư hỏng pate
Vi khuẩn gây hư hỏng pate
Một số cách bảo quản thực phẩm tại gia đình tránh sự xâm nhập của vi khuẩn: bảo quản lạnh, làm khô (các loại hạt, tôm, cá,...), hút chân không, ướp muối, muối chua,...
                                                                                 
 Vi khuẩn gây bệnh cho thực vật    
Bệnh bạc lá lúa
Bệnh thối bắp cải
Bệnh loét cây cam
 Vi khuẩn gây bệnh cho người
Cầu khuẩn gây bệnh ở người
Bệnh viêm da do vi khuẩn
 Tác hại của vi khuẩn:
- Gây thối hỏng thức ăn
- Gây bệnh ở người và sinh vật
- Một số bệnh gây nên bởi vi khuẩn ở người: bệnh lao, thương hàn, ván, viêm phổi...
- Cách bảo quản thức ăn: bảo quản lạnh trong tủ lạnh, sấy khô, muối…
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 53
BÀI 16: VIRUS & VI KHUẨN
Học xong tiết này chúng ta:
Nêu được cách phòng chống, phòng bệnh do virus và vi khuẩn gây nên.
 III. Phòng bệnh do virus và vi khuẩn gây nên
 1. Phòng bệnh
 Biện pháp phòng bệnh ở người
 Biện pháp phòng bệnh ở thực vật
Phun thuốc phòng bệnh cho cây trồng
Tạo giống cây sạch bệnh
 2. Sử dụng vaccine ngăn ngừa các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên
Vaccine là chế phẩm khi tiêm vào cơ thể sẽ kích thích phản ứng miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên. Tuy nhiên cho đến nay có rất nhiều bệnh chưa có vaccine và phương pháp điều trị hiệu quả.
Nhờ có tiêm chủng vaccine mà hàng triệu trẻ em trên thế giới không bị chết do bệnh truyền nhiễm và một số bệnh đã có thể biến mất hoàn toàn khỏi cộng đồng.
Trẻ em mới sinh ra được tiêm 2 mũi tiêm vô cùng quan trọng là phòng bệnh lao và viêm gan B. Hai mũi này được tiêm càng sớm càng tốt sau khi sinh. Trong đó, vaccine phòng lao không được tiêm khi trẻ đã qua một tháng tuổi, vaccine phòng viêm gan B tốt nhất được tiêm trong 24 giờ sau khi sinh.
 3. Sử dụng thuốc kháng sinh chống lại vi khuẩn gây bệnh
Khi bị bệnh do vi khuẩn gây nên, ta thường dùng thuốc kháng sinh để chữa bệnh.
Khi sử dụng thuốc kháng sinh cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.
 Phòng bệnh do virus và vi khuẩn gây nên:
- Bảo vệ môi trường sống sạch sẽ.
- Tập thể dục nâng cao sức khoẻ.
- Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
- Thực hiện các biện pháp phòng tránh lây lan cộng đồng: đeo khẩu trang, rửa ta thường xuyên, tránh tụ tập đông người,...
- Với thực vật: tạo giống cây sạch bệnh, phun thuốc phòng bệnh cho cây trồng.
Khi sử dụng thuốc khánh sinh cần tuân thủ theo hướn dẫn của bác sĩ
Câu 15: Nhận định nào sau đây đúng khi nói về vi khuẩn?
a. Sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh do vi khuẩn gây ra.
b. Vi khuẩn thuộc nhóm sinh vật có cấu tạo từ tế bào nhân sơ.
c. Vi khuẩn đã có cấu tạo tế bào.
d. Chỉ quan sát được vi khuẩn bằng kinh hiển vi quang học.
Câu 16: Kích thước của vi khuẩn khoảng
Câu 17: Vật chất di truyền của vi khuẩn gồm
.
Câu 19: Mối quan hệ giữa vi khuẩn sống trong những nốt sần rễ cây họ Đậu với cây họ Đậu là gì?
Câu 18: Vi khuẩn đóng vai trò quan trọng trong quá trình làm loại thực phẩm nào sau đây?
Để phòng bệnh về virus, vi khuẩn chúng ta cần:
+ Thường xuyên rửa tay, dùng xà phòng và nước hoặc dung dịch rửa tay chứa cồn
+ Giữ khoảng cách an toàn với những người đang ho hoặc hắt hơi
+ Khi không thể giữ khoảng cách, phải đeo khẩu trang
+ Không chạm vào mắt, mũi hoặc miệng
+ Khi ho hoặc hắt hơi, phải dùng khăn giấy hoặc gập khuỷu tay lại để che mũi và miệng.
1. Virus là "dạng sống" nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào. Vi khuẩn là những sinh vật nhỏ bé, có cấu tạo tế bào.
2. Virus và vi khuẩn đều rất đa dạng, có nhiều hình dạng khác nhau.
3. Vaccine được sử dụng để phòng một số bệnh do virus và vi khuẩn gây nên ở người và động vật.
4. Đề phòng bệnh do virus và vi khuẩn gây ra cần phải: giữ cho môi trường sống sạch sẽ, tăng cường vận động cơ thể, có chế độ dinh dưỡng hợp lý và thực hiện các biện pháp phòng chống lây lan bệnh cho cộng đồng,...
5. Khi bị bệnh do vi khuẩn gây nên, ta thường dùng thuốc kháng sinh để chữa bệnh.
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again