Ô CỬA MAY MẮN
Nêu nội dung chính của bài thơ Tức cảnh Pác Bó ( Hồ Chí Minh )
Phần thưởng
của bạn là:
Nêu hiểu biết của em về tác giả Hồ Chí Minh
Đọc thuộc bài thơ Tức cảnh Pác Bó
Phần thưởng
của bạn là:
Một tràng vỗ tay
Phần thưởng
của bạn là:
ĐIỂM 8


Ô CỬA BÍ MẬT
4
1
3
2
TIẾT 78
NGẮM TRĂNG
( Hồ Chí Minh )
Hãy nêu hiểu biết của em về tác giả Hồ Chí Minh và tác phẩm Vọng nguyệt ?
Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969 ) tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung
Bác là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, là người chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam cập bến vinh quang.
Người không chỉ là chiến sĩ cách mạng kiệt xuất mà còn là nhà văn, nhà thơ lớn, danh nhân văn hóa thế giới.
I. Tác giả - Tác phẩm
* Bài thơ Vọng nguyệt (trích trong tập “Nhật ký trong tù”) sáng tác trong khoảng thời gian Bác bị Tưởng Giới Thạch vô cớ bắt giam ở Quảng Tây- Trung Quốc ( 8/1942 – 9/1943 )

TÁC PHẨM "NHẬT KÝ TRONG TÙ"

Nhật ký trong tù (tên Hán là Ngục trung nhật ký) là một tác phẩm văn học gồm 133 bài thơ bằng chữ Hán của Hồ Chí Minh viết từ ngày 29 tháng 8 năm 1942 đến ngày 10 tháng 9 năm 1943
Phiên âm
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt ,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
II. Đọc - Tìm hiểu chung
1. Đọc văn bản
Dịch nghĩa
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?
Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Dịch thơ ( bản dịch của Nam Trân)
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

2. Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

3. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả

4. Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Hai câu thơ đầu – tâm hồn nghệ sĩ của Bác
+ Phần 2: Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác
Câu thơ thứ hai thể hiện điều gì?
Câu hỏi tu từ “Đối thử lương tiêu nại nhược hà?” thể hiện sự bối rối của một tâm hồn nghệ sĩ
Qua đó, ta thấy tình yêu thiên nhiên trong Bác như thế nào?
=> Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt đã giúp Bác quên đi cảnh thiếu thốn đọa đày nơi tù ngục .
Câu đầu sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
=> Điệp từ “vô” nhấn mạnh sự thiếu thốn
III. Đọc – hiểu văn bản
Hai câu thơ đầu – tâm hồn nghệ sĩ của Bác
Hoàn cảnh ngắm trăng: trong tù, bị đày đọa khổ sở
Không rượu, không hoa để thưởng lãm, khơi gợi nguồn thi
hứng
Câu nghi vấn thể hiện tâm trạng xốn xang, bối rối trước cảnh
trăng đẹp
Tâm hồn nghệ sĩ đích thực của Người: tình yêu thiên nhiên say
đắm, dù là thân tù nhưng vẫn rung động mãnh liệt trước vẻ đẹp
của trăng
2. Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác
Nhận xét cấu trúc của hai câu cuối
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Người ngắm trăng soi ngoài của sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
Nhân
Nguyệt
Song
Song
Minh nguyệt
Thi gia
Cấu trúc đối xứng
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Người ngắm trăng soi ngoài của sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
Sự hài hòa giữa chất THÉP và chất TÌNH
Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất THÉP
Tình cảm giao hòa giữa trăng và người => chất TÌNH
NHÀ TÙ ĐEN TỐI
THẾ GIỚI CỦA SỰ TÀN BẠO
Song
Sắt
VẦNG TRĂNG THƠ MỘNG

THẾ GIỚI CỦA TỰ DO VÀ
CÁI ĐẸP
Song sắt nhà tù đã trở nên bất lực, vô nghĩa
- Sức mạnh tinh thần kỳ diệu, phong thái ung dung của người chiến sĩ
vượt lên cảnh ngục tù

Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt, tâm hồn thi nhân say đắm của một
nghệ sĩ đích thực
2. Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác
- Cấu trúc đối xứng :
+ Người vượt song sắt nhà tù để đến với vầng trăng tự do
+ Trăng cũng vượt song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ

- Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất thép
- Tình cảm giữa trăng và người => chất tình
- Nghệ thuật nhân hóa “ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ” => Kẻ tri âm tìm đến người tri kỉ ( Bác và trăng là đôi bạn tri âm)
IV. Tổng kết
1. Nghệ thuật
2. Nội dung
Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên say mê và phong thái ung
dung của Bác ngay cả khi trong cảnh tù đày.
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc
- Sử dụng thành công phép đối, phép nhân hóa.
CÂU HỎI NÂNG CAO
Nhà văn Hoài Thanh nhận xét “Thơ Bác đầy trăng” . Em hãy chứng minh nhận xét đó bằng cách tìm thêm những bài thơ khác của Bác cũng có hình ảnh ánh trăng?
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên
Xuân giang, xuân thuỷ, tiếp xuân thiên
Yên ba thâm xứ đàm quân sự
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền
NGUYÊN TIÊU
TIN THẮNG TRẬN
Trăng vào cửa sổ đòi thơ
Việc quân đang bận xin chờ hôm sau.
Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu,
Ấy tin thắng trận Liên khu báo về.
Tiết 79:
DI DU?NG
Hồ Chí Minh
I.Tìm hiểu chung


1.Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ được sáng tác trong những lần bị giải lao đi từ nhà tù này đến nhà tù khác.
2.Thể thơ: Bài thơ được làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt
3. Bố cục: Bố cục của bài thơ chia làm 4 phần: Khai – thừa – chuyển – hợp
II. Đọc – tìm hiểu chung
Phiên âm
Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan
Trùng san chi ngoại hữu trùng san
Trùng san đăng đáo cao phong hậu
Vạn lí dư đồ cố miện gian
Dịch nghĩa
Có đi đường mới biết đường đi khó,
Hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi khác;
Khi đã vượt các lớp núi lên đến đỉnh cao chót,
Thì muôn dặm nước non thu cả vào trong tầm mắt.
1. Đọc

Dịch thơ
Đi đường mới biết gian lao
Núi cao rồi lại núi cao trập trùng
Núi cao lên đến tận cùng
Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non
III. Đọc- hiểu văn bản
1.Đi đường – Hành trình gian nan của người chiến sĩ
Câu 1: Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan (Đi đường mới biết gian lao)
- Trong phần chữ Hán, “tẩu lộ” lặp lại 2 lần  nhấn mạnh làm nổi bật ý thơ: đi đường thật khó khăn, gian nan.
- Giọng thơ đầy suy ngẫm, triết lí  nhấn mạnh sự gian khổ, vất vả mà người đi đường phải trải qua.
Câu 2: Trùng san chi ngoại hựu trùng san (Núi cao rồi lại núi cao trập trùng)
- “Trùng san” xuất hiện hai lần  khắc hoạ đậm nét cảnh tượng núi non trùng điệp, qua lớp núi này lại đến lớp núi khác
 nhấn mạnh sự gian nan, vất vả chồng chất của người đi đường
Câu 3: Trung san đăng đáo cao phong hậu (Núi cao lên đến tận cùng).

- Câu thứ 3 vừa kết thúc việc người đi đường trải qua bao vô vàn gian khổ, vừa chuẩn bị chuyển sang ý mới: niềm vui to lớn của người đi đường khi lên tới đỉnh cao tận cùng.
2. Đi đường – Suy ngẫm về đường đời, đường cách mạng
Câu 4: Vạn lí dư đồ cố miện gian
(Thu vào tầm mắt muôn trùng núi non)
- Người đi đường chịu bao gian khổ, tưởng đã kiệt sức nhưng giờ đây thành du khách ung dung, say sưa ngắm cảnh đẹp.
- Đường đời, đường cách mạng nhiều gian khổ nếu ta vượt qua sẽ có ngày chiến thắng.
IV. Tổng kết

1. Nội dung
Bài thơ giản dị mà hàm súc, mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc; từ việc đi đường núi đã gợi ra chân lý đường đời: Vượt qua gian lao chồng chất sẽ tới thắng lợi vẻ vang.
2. Nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt .
- Hai lớp nghĩa song hành thể hiện sâu sắc những suy ngẫm, triết lý
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc thuộc phần phiên âm và dịch thơ của bài thơ
Đọc thuộc phần ghi nhớ/sgk/tr 38