KIỂM TRA BÀI CŨ
KIỂM TRA BÀI CŨ

1.Thế nào là câu chủ động? Thế nào là câu bị động ?
Hãy xác định câu chủ động, câu bị động trong hai câu sau?

a. Em đặt cuốn sách trên bàn.

b. Cuốn sách được đặt trên bàn.

Tiết 86
CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH
CÂU BỊ ĐỘNG (tiếp theo)
4
- Giống nhau
a. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được hạ xuống từ hôm “hoá vàng”.
b. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm “hoá vàng”.
I. CÁCH CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG
1. Ví dụ 1: SGK / 64
5
ND: cùng miêu tả một sự việc.
Hai câu đều là câu bị động.
- Khác nhau : Về hình thức : câu a có dùng từ "được", câu b không dùng từ "được".
Không có chủ thể của hoạt động được nói tới .
Người ta đã hạ cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải xuống
từ hôm “hoá vàng.”
a. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được hạ
xuống từ hôm “hoá vàng”.
b. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm
“hoá vàng”.
(Câu chủ động)
(Câu bị động.)
(Câu bị động.)
CTHĐ
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
Người ta đã hạ cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải xuống
từ hôm “hoá vàng.”
a. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được (người ta) hạ
xuống từ hôm “hoá vàng”.
b. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm
“hoá vàng”.
(Câu chủ động)
(Câu bị động.)
(Câu bị động.)
CTHĐ
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG(TT)
I.Cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
được / bị
*Cách 1:
Câu chủ động:
Câu bị động:
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
Câu chủ động:
*Cách 2:
Câu bị động:
ĐTHĐ
HĐ…....
(CTHĐ)
ĐTHĐ
HĐ……….
Sơ đồ chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:
Câu chủ động: Chủ thể hành động + hành động + đối tượng hành động
Công thức chuyển chủ động thành câu bị động:
Công thức 1: Đối tượng hoạt động + được/bị + chủ thể hành động + Hành Động
Công thức 2: Đối tượng hoạt động + Hành Động
Bài tập nhanh
Chuyển câu chủ động sau thành câu bị động theo hai cách

Em mượn quyển truyện này ở thư viện.
chủ thể hành động :em; Hành động: mượn,
Đối tượng hành động: quyển truyện

-> Quyển truyện này/ được /em/ mượn ở thư viện.
ĐTHđ + được + CTHĐ + HĐ
-> Quyển truyện này mượn ở thư viện.

ĐTHĐ + HĐ
Ví dụ 2: SGK/ 64
a. Bạn em được giải Nhất trong kì thi học sinh giỏi.
b. Tay em bị đau.
Hai câu này tuy có dùng từ “bị” và “được” nhưng không phải là câu bị động. Vì “ Bạn em” và “ Tay em” là chủ thể của hoạt động và ta không thể chuyển đổi thành:
- Giải nhất được bạn em trong kì thi học sinh giỏi.
- Đau bị tay.
Câu có từ “ bị” và từ “được” là câu bị động nếu từ hoặc cụm từ đứng trước “ bị” hoặc “ được “ là đối tượng của hoạt động được nói đến trong câu.
Ví dụ: Con chuột bị con mèo đuổi.
ĐTHĐ
*Có hai cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:
- Chuyển từ (hoặc cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ bị hoặc được vào sau từ (cụm từ) ấy.
- Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu.
2.Ghi nhớ: SGK/64
*Không phải câu nào có từ bị, được cũng là câu bị động.
a. Nam đã rời sân ga cách đây một giờ.
b. Nam giống bố.
Không thể chuyển thành câu bị động được vì các câu trên không có đối tượng của hoạt động. Ta không thể nói:
Sân ga đã bị/ được Nam rời cách đây một giờ.
Bố bị/ được Nam giống.
LƯU Ý:
- Không phải bất kì câu chủ động nào cũng đều có thể chuyển sang câu bị động tương ứng.
Có thể chuyển những câu trên thành câu bị động được không? Vì sao?
II. LUYỆN TẬP
BT1: Chuyển đổi mỗi câu chủ động duưới đây thành hai câu bị động theo hai kiểu khác nhau.
M?t nh� su vụ danh dó xõy ngụi chựa ?y t? th? k? XIII.
-> Ngụi chựa ?y du?c ( m?t nh� su vụ danh) xõy t? th? k? XIII.
-> Ngụi chựa ?y xõy t? th? k? XIII.
b. Ngu?i ta l�m t?t c? cỏnh c?a chựa b?ng g? lim.
-> T?t c? cỏnh c?a chựa du?c (ngu?i ta) l�m b?ng g? lim.
- >T?t c? cỏnh c?a chựa l�m b?ng g? lim.

c. Ch�ng k? si bu?c con ng?a b?ch bờn g?c d�o.
-> Con ng?a b?ch du?c / b? (ch�ng k? si) bu?c bờn g?c d�o.
-> Con ng?a b?ch bu?c bờn g?c d�o.

d. Ngu?i ta d?ng m?t lỏ c? d?i ? gi?a sõn.
-> M?t lỏ c? d?i du?c d?ng ? gi?a sõn.
-> M?t lỏ c? d?i d?ng ? gi?a sõn.
Bài tập 2. Chuyển đổi câu chủ động cho dưới đây thành hai câu bị động: một câu dùng từ được và một câu dùng từ bị. So sánh sắc thái nghĩa của hai câu có gì khác nhau.

Thầy giáo phê bình em.

b. Người ta đã phá ngôi nhà ấy đi.

c. Trào lưu đô thị hoá đã thu hẹp sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn.




- Em bị thầy giáo phê bình.
a. Thầy giáo phê bình em.
- Em được thầy giáo phê bình.
- Ngôi nhà ấy bị người ta phá đi.
b. Người ta đã phá ngôi nhà ấy đi.
- Ngôi nhà ấy được người ta phá đi.
Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn đã được trào lưu đô thị hoá thu hẹp.
c.Trào lưu đô thị hoá đã thu hẹp sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn.
- Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn đã bị trào lưu đô thị hoá thu hẹp.
Bài tập 2. Chuyển đổi câu chủ động cho dưới đây thành hai câu bị động: một câu dùng từ được và một câu dùng từ bị. So sánh sắc thái nghĩa của hai câu có gì khác nhau.
-> sắc thái tích cực
-> sắc thái tích cực
-> sắc thái tích cực
-> sắc thái tiêu cực
-> sắc thái tiêu cực
-> sắc thái tiêu cực
QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU, ĐẶT CÂU CHỦ ĐỘNG, BỊ ĐỘNG PHÙ HỢP
Người ta trồng cây phượng ở bờ hồ.
-> Cây phượng được (người ta) trồng ở bờ hồ.
-> Cây phượng trồng ở bờ hồ.
Bác sĩ khám bệnh cho em bé ở phòng khám.
-> Em bé được bác sĩ khám bệnh ở phòng khám.
->Em bé khám bệnh ở phòng khám.
.
Cô giáo dạy em học ở trên lớp.
-> Em được (cô giáo) dạy học ở trên lớp.
-> Em được dạy học ở trên lớp.
CCĐ: Bác Hồ chăm sóc cây.
CBĐ: Cây được chăm sóc
XEM HÌNH ĐẶT CÂU CHỦ ĐỘNG VÀ CÂU BỊ ĐỘNG
CBĐ: Cây được Bác Hồ chăm sóc
XEM HÌNH ĐẶT CÂU CHỦ ĐỘNG VÀ CÂU BỊ ĐỘNG
CCĐ: Con mèo vồ con chuột.
CBĐ: Con chuột bị vồ.
CBĐ: Con chuột bị con mèo vồ.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Học bài vừa học
+ Làm bài tập 3 còn lại.
+ Nắm được cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động.
+ Khái niệm câu chủ động và câu bị động.
* Chuẩn bị bài:ôn tập tổng hợp