TẬP LÀM VĂN
LỚP 5
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN
TẢ NGƯỜI – LUYỆN TẬP TẢ NGƯỜI
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ QUYÊN
TRƯỜNG TIỂU HỌC 5 SÔNG ĐỐC
(Trang 119 – 122)
Tập làm văn
Thứ sáu ngày 11 tháng 02 năm 2022
Cấu tạo bài văn tả người ( Trang 119)
Luyện tập bài văn tả người
( Quan sát và chọn lọc chi tiết) ( Trang 122)
Mục tiêu:
- Nắm được cấu tạo ba phần (mở bài, thân bài, kết bài) của bài văn tả người ( ND ghi nhớ).
- Lâp được dàn ý chi tiết cho bài văn tả một người thân trong gia đình.
- Nhận biết được những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc về ngoại hình, hoạt động của nhân vật qua hai bài văn mẫu trong SGK..
Tập làm văn
Thứ sáu ngày 11 tháng 02 năm 2022
KHỞI ĐỘNG
* Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả cảnh?
Bài văn tả cảnh gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
- Mở bài: Giới thiệu cảnh sẽ tả.
- Thân bài: Tả những đặc điểm chính, nổi bật của cảnh vật.
- Kết bài: Nói lên cảm nghĩ của mình về cảnh vật đó.
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
I. Nhận xét:
1. Đọc bài văn: Hạng A Cháng - SGK (trang 119).
- Người trong tranh đang làm gì?
- Em có cảm nhận gì về người thanh niên trong tranh?

Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
I. Nhận xét:
* Đọc đoạn văn sau:
- Tác giả giới thiệu A Cháng.
- Thông qua lời khen của các cụ già trong làng.
* Mở bài: Giới thiệu người định tả.
(Gián tiếp)
* Mở bài:
Nhìn thân hình cân đối của Hạng A Cháng, tất cả các cụ già trong làng đều tâm tắc:
- A Cháng trông như một con ngựa tơ hai tuổi, chân chạy qua chín núi mười khe không biết mệt, khoẻ quá! Đẹp quá!
* Đọc đoạn văn sau:
A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái cột đá trời trồng.
Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày mới thấy hết vẻ đẹp của anh.
Anh đến chuồng trâu dắt con trâu béo nhất, khoẻ nhất. Người và trâu cùng ra ruộng. A Cháng đeo cày. Cái cày của người Hmông to nặng, bắp cày bằng gỗ tốt màu đen, vòng như hình cái cung, ôm lấy bộ ngực nở. Trông anh hùng dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
+ ngực nở
+ bắp tay, bắp chân
+ Vóc dáng
+ da đỏ
* Ngoại hình A Cháng
Tả ngoại hình: (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặc, mái tóc, hàm răng,..)
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Đọc đoạn văn sau:
Tới nương, A Cháng mắc cày xong, quát một tiếng “ Mổng!” và bây giờ chỉ còn chăm chắm vào công việc … Hai tay A Cháng nắm đốc cày, mắt nhìn thế ruộng, nhìn đường cày, thân hình nhoài thành một đường cong mềm mại, khi qua trái, lúc tạt phải theo đường cày uốn vòng trên hình ruộng bậc thang như một mảnh trăng lưỡi liềm. Lại có lúc được sá cày thẳng, người anh như rạp hẳn xuống, đôi chân xoải dài hoặc băm những bước ngắn, gấp gấp …
Tả hoạt động của A Cháng
Tả tính tình, hoạt động: (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,..)
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Thứ sáu ngày 11 tháng 02 năm 2022
Thân bài
* Tả hoạt động của A Cháng
Thân bài
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
- Tả tính tình, hoạt động: (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,..)
- Tả ngoại hình: (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặc, mái tóc, hàm răng,..)
* Ngoại hình A Cháng
+ Ngực nở
+ Da đỏ
+ Bắp tay, bắp chân
+ Vóc dáng
* Đọc đoạn văn sau:
Ca ngợi A Cháng và sự tự hào của dân làng.
Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.
Kết bài:
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Sức lực tràn trề của A Cháng là niềm tự hào của dòng họ Hạng, một dòng họ Hmông đang định cư ở chân núi Tơ Bo.
Thứ tư ngày 24 tháng 11 năm 2021
Kết bài:
* Ca ngợi A Cháng và sự tự hào của dân làng.
* Ngoài cách ca ngợi và thể hiện lòng tự hào, chúng ta còn có thể có những cách nào khác để thể hiện tình cảm của mình đối với người được tả?
Thể hiện sự yêu quý
Thể hiện sự kính trọng
Học theo tấm gương…
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Bài văn
tả người
Mở bài
Thân bài
Kết bài
Giới thiệu người sẽ tả.
Ngoại hình( đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, gương mặt, đôi mắt, hàm răng, thân hình…).
Tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử…).
Nêu lên cảm nghĩ về người được tả.
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
* Bài văn tả người gồm có 3 phần:
Mở bài: Giới thiệu người sẽ tả.
Thân bài: - Ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, gương mặt, đôi mắt, hàm răng, thân hình…).
- Tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử…).
Kết bài: Nêu lên cảm nghĩ về người được tả.
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
a. Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật)
- Về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng.
b. Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.
* Bài văn tả người thường có 3 phần:
Ghi nhớ:
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Thứ sáu ngày 11 tháng 2 năm 2022
Tập làm văn
Luyện tập tả người
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
1) Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại hình của người bà (mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)
Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và ướm trên tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI
Những đặc điểm ngoại hình của người bà:
Mái tóc
Đôi mắt
Khuôn mặt
Giọng nói
- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối; mớ tóc dày khiến bà đưa chiếc lược thưa bằng gỗ một cách khó khăn.
(Khi bà mỉm cười) Hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui.
đôi má ngăm ngăm, đã có nhiều nếp nhăn nhưng khuôn mặt bà hình như vẫn tươi trẻ.
trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông; khắc sâu vào trí nhớ cậu bé; dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống như những đóa hoa.
Thứ sáu ngày 11 tháng 2 năm 2022
Tập làm văn
Luyện tập tả người
- Em có nhận xét gì về cách miêu tả ngoại hình của tác giả? (tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những chi tiết tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu tả. Bài văn vì thế ngắn gọn mà sống động, khắc họa rất rõ hình ảnh của người bà trong tâm trí bạn đọc, đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu đối với bà qua từng lời tả.
Thứ sáu ngày 11 tháng 2 năm 2022
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
2) Đọc và ghi lại những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc trong bài văn sau:
Người thợ rèn
- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt một con cá sống
- Quai những nhát búa hăm hở (khiến con cá lửa vùng vẫy, quằn quại, giãy đành đạch, vảy bắn tung tóe thànhnhững tia lửa sáng rực,…)
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt dài, dúi đầu nó vào giữa đống than hồng; lệnh cho thợ phụ thổi bễ.
- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe, vừa hằm hằm quai
búa choang choang vừa nói rõ to: ”Này… Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ chiến thắng, lại bắt đầu cuộc chinh phục mới.
Chi tiết trong bài tả động tác của anh thợ rèn:
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
- Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh thợ rèn đang làm việc của tác giả?(tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của người thợ rèn; miêu tả quá trình thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã biến thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên dáng. Thỏi thép hồng được ví như một con cá bướng bỉnh, hung dữ; anh thợ rèn như một người chinh phục mạnh mẽ, quyết liệt. Người đọc bị cuốn hút bởi cách tả của tác giả.
Bài văn hấp dẫn, sinh động.
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Kết luận
*Khi quan sát viết một bài văn tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan sát ngoại hình, họat động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận dụng nhiều giác quan để quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng, ví von… đồng thời kín đáo thể hiện cảm xúc của mình với nhân vật.
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
Thứ sáu, ngày 11 tháng 2 năm 2022
* Tác dụng của việc quan sát và chọn lọc chi tiết để tả người là:
Tìm ra đặc điểm riêng biệt, tiêu biểu khi miêu tả sẽ làm cho đối tượng này không giống đối tượng khác. Bài viết sẽ hấp dẫn, không lan man, dài dòng.
Thứ sáu ngày 11 tháng 2 năm 2022
Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)
2. Lập dàn ý chi tiết cho bài văn tả một người trong gia đình em (chú ý những nét nổi bật về ngoại hình, tính tình và hoạt động của người đó).
Tập làm văn
Cấu tạo của bài văn tả người
Vận dụng:
DÀN Ý CHI TIẾT THAM KHẢO (Tả mẹ em)
2. Thân bài:
a. Tả hình dáng
- Năm nay mẹ em đã ngoài ba mươi tuổi.
- Vóc người cao, gầy.
- Dáng người thon thả, mảnh mai…
- Cách ăn mặc giản dị, màu hồng nhạt…
- Khuôn mặt trái xoan, phúc hậu…
- Mái tóc dài, búi cao, đen mượt, xoăn tự nhiên trông rất đẹp.
- Đôi mắt to, đen láy long lanh như những vì sao trên bầu trời đêm, ánh mắt dịu dàng, đầy trìu mến, thương yêu…
- Nước da trắng hồng, mịn màng …
1. Mở bài: Ai cũng có người thân để thương yêu, quý mến nhưng ngửời em gần gũi và quý mến nhất là mẹ của em.
b. Tả tính tình:
- Dịu dàng, yêu thương con cái, kính trọng ông bà, tốt bụng hay giúp đỡ mọi người….
c. Tả hoạt động:
- Đảm đang, quán xuyến mọi việc trong nhà, mẹ thường hay dậy sớm để chuẩn bị bữa ăn sáng cho mọi người, chuẩn bị quần áo cho em đến trường, lo cho mọi người từng miếng ăn giấc ngủ….
- Mỗi tối mẹ thường dạy con học, động viên, chia sẻ lúc em gặp khó khăn….
3. Kết bài:
- Em rất yêu thương, kính trọng, vâng lời mẹ….
- Em tự hứa với lòng mình sẽ luôn cố gắng chăm ngoan, học giỏi để mẹ vui lòng, đỡ đần việc nhà cho mẹ đỡ vất vả hơn…
DÀN Ý CHI TIẾT THAM KHẢO (Tả mẹ em)
Dàn ý bài văn tả ông
1. Mở bài: Trong gia đình người em gần gũi và quý mến nhất là ông nội.
2. Thân bài: * Tả hình dáng: Ông gần 80 tuổi; hơi gầy nhưng còn nhanh nhẹn; Đầu hói, tóc thơ và bạc, trán cao, mắt còn tinh, răng rụng nhiều; mặc giản dị, đọc sách báo mới đeo kính và đi bộ xa thường chống gậy….
* Tả tính tình và hành động: Chăm lao động, chăm việc nhà, tích cực tham gia các công việc xã hội của địa phương; thương yêu và chăm sóc chu đáo; hoà nhã đôn hậu được mọi người quý trọng.
3. Kết bài: Ước gì ông khoẻ mãi và sống mãi bên em.
Dặn dò :
Về nhà các em viết dàn bài văn tả người than trong gia đình em
CHÀO CÁC EM !