Có năm bức ảnh của các nhà thơ, các đã được học.
Em nào đoán nhanh và chính xác được tặng một điểm giỏi.
Khởi động
Khi con tu hú
_Tố Hữu_
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Qua sự chuẩn bị, em hãy nêu những nét chính về tác giả?
-Tố Hữu ( 1920 – 2002 ), tên thật Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên - Huế.
Ông được coi là lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng và kháng chiến. Được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.
- Giác ngộ lý tưởng cách mạng trong phong trào học sinh, sinh viên.
1. Tác giả
Một số hình ảnh về hoạt động cách mạng của nhà thơ Tố Hữu
Tố Hữu với Bác Hồ ở Pắc Bó 1961
Tố Hữu làm việc với Bác Hồ 1961
Tố Hữu vào chiến trường Miền Nam
Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu
Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu
Máu và hoa
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
KHI CON TU HÚ
2. Tác phẩm
* Đọc tìm hiểu chú thích
Tu hú : loài chim lông màu đen (con mái lông đen có đốm trắng), lớn hơn chim sáo, thường kêu vào đầu hè.
Hoàn cảng sáng tác:….
Xuất xứ…..
Phương thức biểu đạt: …..
Thể loại: …..
TÌM THÔNG TIN TÁC PHẨM
Bố cục: .....
2.Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác
Sáng tác tháng 7/1939 khi tác giả bị bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ (Huế).
Nhà giam số 9 – Nơi giam giữ nhà thơ cách mạng Tố Hữu.
Xuất xứ
In trong tập thơ “Từ ấy” (phần 2)
Từ ấy
(1937 - 1946)
Máu lửa
(1937 - 1939)
Xiềng xích
(1939 - 1942)
Giải phóng
(1942 - 1946)
Phương thức biểu đạt
biểu cảm kết hợp tự sự và miêu tả.
Bế tắc
Giác ngộ
Bị bắt vào tù
Khi con tu hú
Thể loại
Lục bát
Bố cục
2 phần
6 câu đầu: Cảnh thiên nhiên vào hè
4 câu cuối: Tâm trạng người tù
II. Phân tích
(Tìm hiểu chi tiết văn bản)
1. Nhan đề: Khi con tu hú
 ? Em hiểu gì về nhan đề của bài thơ?
Đây là một nhan đề lạ và ấn tượng :
Về cấu trúc ngữ pháp : chưa trọn vẹn là câu, mang chức năng thành phần trạng ngữ .
Về ý nghĩa :
+ Không nói sự việc, tư tưởng mà nói về thời gian không gian
+ Đây là nhan đề mở khởi động mạch cảm xúc cho bài thơ .
+ Cách nói nửa chừng gây tò mò, hấp dẫn có tác dụng thu hút sự chú ý của người đọc .
=> Độc đáo, mở ra mạch cảm xúc cho toàn bài.
* Nhan đề:
2. Bức tranh mùa hè
 ? Tiếng chim tu hú đã gợi lên trong lòng người tù cách mạng những gì?
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Bức tranh mùa hè
Hình ảnh, cảnh vật
Màu sắc
Âm thanh
Hương vị
Cách lựa chọn từ
Phép liệt kê
Phép đảo ngữ
Hình ảnh
Màu sắc
Âm thanh
Hương vị
Trời - rộng, cao
Khoáng đạt, tự do
Diều sáo - lộn nhào
Vàng - Lúa chiêm, bắp
Xanh - Vườn, trời
Hồng - Nắng


Rực rỡ, tươi tắn
Tiếng tu hú
Tiếng ve ngân
Tiếng sáo diều
Vui tươi, rộn rã
Lúa chín
Trái cây ngọt dần

Ngọt ngào
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
 Hương vị ngọt ngào
 Âm thanh rộn rã
 Màu sắc tươi tắn
 Không gian khoáng đạt
 Cảnh mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị. Mọi vật sống động, mạnh mẽ.
Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ?
+ DT: con tu hú, lúa chiêm, trái cây, vườn râm, ve, bắp, sân, nắng, trời, diều sáo...
+ ĐT: gọi, ngân, lộn nhào...
+ TT: đầy, chín, ngọt, râm, rộng, cao...
Điều đó cho thấy tác giả có sức cảm nhận mãnh liệt, tinh tế của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời, nhưng đang mất tự do và khao khát tự do đến cháy ruột cháy lòng
3. Tâm trạng người tù
Đọc thầm khổ thơ cuối
Hoàn thiện PBT trong 5 phút
Đại diện lên trình bày trong 2 phút
Ta nghe / hè dậy / bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, / hè ôi!
Ngột làm sao, / chết uất thôi
Con chim tu hú / ngoài trời / cứ kêu!
Ngắt nhịp bất thường ở câu 8 và 9
Động từ mạnh: dậy, đạp tan, ngột, chết uất
Từ cảm thán: ôi, làm sao, thôi, cứ
Ẩn dụ: đạp tan phòng = Phá tan xiềng xích nô lệ
 Tâm trạng người tù: Cảm giác ngột ngạt và uất ức cao độ => niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát khỏi cảnh tù ngục để trở về với cuộc sống tự do của người chiến sĩ cách mạng.
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
KHI CON TU HÚ
Tâm trạng người tù khi nghe tiếng chim tu hu kêu ở đoạn thơ đầu,ở đoạn cuối có gì giống và
khác nhau?
Tiếng gọi vào hè tươi vui, náo nức mở ra một bầu trời tự do, 1 bức tranh mùa hè đẹp, sống động và tràn trề nhựa sống.
Tiếng chim khắc khoải, da diết gợi niềm chua xót, bực bội, u uất, là tiếng gọi tha thiết của anh em đồng chí, tiếng gọi của tự do.
Khi con tu hú gọi bầy
Tiếng gọi của tự do, cuộc sống
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
? So sánh tiếng chim tu hú ở câu mở đầu và kết thúc văn bản ?
Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
Khao khát cháy bỏng cuộc sống tự do
Vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ cộng sản
Tiếng chim tu hú thức dậy
Người tù
Bức tranh tâm trạng
Bức tranh mùa hè
- Không gian khoáng đạt, nhiều tầng bậc.
- Tù túng, chật hẹp.
- Mất tự do.
- Ngột ngạt, uất ức.
- Cuộc sống thanh bình, tự do, yên vui.
- Háo hức, sôi nổi đón chào cuộc sống.
><
? So sánh 2 bức tranh thiên nhiên và tâm trạng trên các khía cạnh :
Không gian, cuộc sống, tâm trạng của người tù ?
Con tu hú to nhất họ, nó kêu “tu hú” là mùa tu hú chín; không sai một tẹo nào. Cả làng có mỗi cây tu hú ở vườn ông Tấn. Tu hú đỗ ngọn cây tu hú mà kêu. Quả chín đỏ, đầy ụ như mâm xôi gấc. Tiếng tu hú hiếm hoi; quả hết, nó bay đi đâu biệt.
( Lao xao – Duy Khán)
Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa
(Bếp lửa – Bằng Việt)
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
+ Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xúc khi thiết tha, khi lại sôi nổi, mạnh mẽ.
+ Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu, mượt mà, uyển chuyển.
+ Sử dụng biện pháp tư từ: điệp ngữ, liệt kê, đối lập…
2. Nội dung
+ Lòng yêu nước
+ Niềm khao khát tự do cháy bỏng của người tù cách mạng.
Bài thơ
thể hiện
Vẽ sơ đồ củng cố bài học
TIẾNG CHIM TU HÚ
Bức tranh mùa hè
Rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị, không gian khoáng đạt.
Bức tranh đẹp, tự do, đầy sức sống.
KHÁT VỌNG
Bức tranh tâm trạng
Uất ức, ngột ngạt, muốn đạp tan xiềng xích.
Yêu đời, yêu tự do gắn bó với lý tưởng cách mạng.
TỰ DO
Nhiều loài chim đang bị săn bắt theo kiểu “ tận diệt ”.

Các em hãy chung tay cứu các loài chim bằng cách
trả lời đúng các câu hỏi
GIẢI CỨU
LOÀI CHIM
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bài thơ “Khi con tu hú” sáng tác khi nào?
Khi tác giả mới bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ
Tâm trạng người tù – chiến sĩ được thể hiện ở bốn câu cuối trong bài thơ “ Khi con tu hú” là gì?
Đau khổ, u uất, ngột ngạt, khao khát tự do đến cháy bỏng
Trong sáu câu thơ đầu của bài “Khi con tu hú”, bằng tưởng tượng, nhà thơ đã khắc họa sinh động một bức tranh mùa hè…
Bức tranh mùa hè bình dị, tươi vui, giàu sức sống
Hãy viết một câu văn có bốn chữ đầu là “Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ.
“Khi con tu hú” thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng và khát vọng tự do mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày
Vì sao tiếng tu hú kêu lại tác động mạnh mẽ đến tâm hồn nhà thơ như vậy?
Vì đó là tín hiệu của mùa hè rực rỡ, của sự sống tưng bừng, của trời cao lồng lộng, là sự mời gọi của tự do.
Nêu bố cục và nội dung chính của từng phần trong bài
P1: Cảnh trời ngày hè
P2: Tâm trạng người chiến sĩ
Nêu những nghệ thuật được sử dụng trong đoạn cuối
Nhịp thơ biến đổi + Động từ mạnh + Từ cảm than + Ẩn dụ
Bức tranh mùa hè hiện ra mới những đặc điểm như thế nào?
Hương vị ngọt ngào + Âm thanh rộn ra + Màu sắc tươi tắn + Không gian khoáng đạt
Nhận định nào nói đúng nhất ý nghĩa của nhan đề bài thơ “ Khi con tu hú”?
A. Gợi ra sự việc được nói đến trong bài thơ.
B. Gợi ra tư tưởng được nói đến trong bài thơ.
C. Gợi ra hình ảnh nhân vật trữ tình của bài thơ.
D. Gợi ra thời điểm được nói đến trong bài thơ.
D
Theo em, những tác dụng của thể thơ lục bát đem lại cho bài thơ này là gì?
Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết, nồng cháy của tâm hồn + Giàu nhạc điệu + Dễ đọc, dễ thuộc, dễ nhớ
Hướng dẫn tự học
Ôn lại bài cũ + Làm bài tập
Tìm đọc những đoạn thơ/ bài thơ về cuộc sống và tâm tư khi ở trong tù của Tố Hữu
Soạn bài THUYẾT MINH VỀ MỘT PHƯƠNG PHÁP (cách làm)
Tạm biệt các em!