Quê hương
_Tế Hanh_
I. Đọc tìm hiểu chung
1. Tác giả
1. Tác giả
- Tế Hanh (1921 - 2009) tên khai sinh là Trần Tế Hanh, sinh ra tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi.
 - Ông có mặt trong phong trào thơ mới ở chặng cuối (1940 - 1945) với những bài thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết.
- Năm 1996, ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật.
- Một số tác phẩm chính: Tập thơ Hoa niên (1945), Gửi miền Bắc (1955), Tiếng sóng (1960), Hai nửa yêu thương (1963), Khúc ca mới (1966)...
 ? Em nêu vài nét về tác giả Tế Hanh?
QUÊ HƯƠNG
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
"Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe",
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
1939
“Chim bay dọc bể đem tin cá"
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...
* Đọc tìm hiểu chú thích
2. Tác phẩm
* Tác phẩm
*Xuất xứ:
- Rút ra từ tập Nghẹn ngào (1939)
In lại trong tập Hoa niên (1945)
*Hoàn cảnh sáng tác:
- Quê hương luôn là niềm cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh mà bài thơ “Quê hương” chính là mở đầu cho chùm bài thơ viết về quê hương.
- Bài thơ được rút ra trong tập “Nghẹn ngào” (1939), sau được in lại trong tập “Hoa niên” (1945).
Nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
*Thể thơ:
Thể thơ 8 chữ, gieo vần ôm và vần liền; ngắt nhịp 3/5 hoặc 3/2/3
* Bố cục:
4 phần
P1
P2
P4
+ 2 câu đầu: giới thiệu về quê hương
+ 4 câu tiếp: Cảm xúc đối với quê hương.
+ 6 câu tiếp: Cảnh thuyền ra khơi đánh cá.
P3
+ 8 câu tiếp: Cảnh thuyền đánh cá trở về
Dựa vào sự chuẩn bị , hãy nêu bố cục của bài thơ?
Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
II. Phân tích
(Tìm hiểu chi tiết văn bản)
1. Giới thiệu về làng quê
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.
Nghề của làng: Chài lưới
Vị trí của làng: Cửa sông gần biển
Lời giới thiệu tự nhiên, mộc mạc, ngắn gọn nhưng nêu rõ vị trí và nghề truyền thống của làng
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
(Nhớ con sông quê hương _ Tế Hanh)
2. Bức tranh lao động làng chài
a. Cảnh ra khơi
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...
Thiên nhiên
Con người
Chiếc thuyền
Cánh buồm
CON NGƯỜI
CHIẾC THUYỀN
So sánh: Cánh buồm như mảnh hồn làng
Nhân hóa: “rướn”
Vẻ đẹp bay bổng mang ý nghĩa lớn lao
Sự so sánh mới lạ, độc đáo, kết hợp nghệ thuật nhân hoá, bút pháp lãng mạn gợi ra một vẻ đẹp bay bổng mang ý nghĩa lớn lao; nhà thơ vừa vẽ ra chính xác “cái hình”vừa cảm nhận được “cái hồn của sự vật.
Thiên nhiên
Con người
Chiếc thuyền
Cánh buồm

Trời trong
gió nhẹ
mai hồng
Miêu tả
Liệt kê
Tính từ
Tươi đẹp
trai tráng, khỏe mạnh, ra khơi

Báo hiệu chuyến ra khơi đầy hứa hẹn


Con tuấn mã
Mảnh hồn làng


So sánh
Liên tưởng
Động từ
Tràn đầy sức sống
Tràn đầy sức sống
Biểu tượng
Khung cảnh: Bức tranh thiên nhiên tươi sáng, hùng vĩ, cuộc sống lao động của con người vui vẻ, hào hứng, rộn ràng. Một vẻ đẹp vừa thân quen, gần gũi, hoành tráng và thơ mộng biết bao.
b.Cảnh trở về
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
"Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe",
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Phân tích cảnh thuyền cá về bến trong khổ 3 theo các gợi dẫn sau:
Tìm và nêu tác dụng của những từ ngữ miêu tả không gian, thời gian, niềm vui của người dân trong cảnh sinh hoạt đời thường
Về vẻ đẹp khỏe khoắn, phóng khoáng của người dân chài
Tình cảm, suy tư của tác giả gửi gắm qua hình ảnh con thuyền?
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
Bến đỗ
Không khí trở về
 Tính từ
 Câu trong ngoặc kép
Cầu nguyện
Cảm tạ trời - biển
Kết quả của buổi đánh cá
"Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe",
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng
Vị xa xăm (vị của biển): Hình ảnh sáng tạo độc đáo
Da ngăm rám nắng: Bút pháp tả thực, lãng mạn
Dáng vẻ rất riêng của người dân chài
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Nhân hóa, ẩn dụ con thuyền: Im, mỏi, trở về, nằm, nghe
Sự thư giãn của con thuyền + Sự yên lặng nơi bến đỗ
Con thuyền đồng nhất với cuộc đời, số phận người dân
 Niềm tự hào, lòng thủy chung, gắn bó sâu sắc với quê hương
 Thái độ ngợi ca sức sống, vẻ đẹp bình dị trong lao động.
QUÊ HƯƠNG
Làng tôi
Cảnh ra khơi
Cảnh trở về
3. Nỗi nhớ quê hương
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
? Tình cảm của nhà thơ với quê hương được thể hiện trong hoàn cảnh nào? Nỗi nhớ đó có điều gì đặc biệt?
NHỚ
NƯỚC XANH
CÁ BẠC
CON THUYỀN,
CÁNH BUỒM
MÙI NỒNG MẶN
=> Tác giả là người rất yêu quê gắn bó sâu nặng với quê hương.
III. Tổng kết
Nghệ thuật
Hình ảnh thơ sáng tạo, ngôn ngữ giản dị
Sử dụng nhiều biện pháp tu từ, kết hợp bút pháp tả thực và lãng mạn
Kết hợp khéo léo giữa biểu cảm, miêu tả và tự sự.

Nội dung
Bức tranh lao động đẹp của người dân miền biển
Thể hiện tình yêu, niềm tự hào, lòng thủy chung gắn bó sâu sắc với quê hương.
Nêu cảm nghĩ của em về những ngư dân bám biển trong cuộc sống hôm nay.
Nguy hiểm rình rập
TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU
1
1
2
3
4
5
6
C
N
T
U
Ấ
N
M
Ã
H
U
H
C
Ế
A
N
I
Ê
N
H
C
Á
N
H
B
U
Ồ
M
N
H
Ớ
À
O
I
L
Ư
Ớ
I
O
Hình ảnh so sánh con thuyền ra khơi?
TỪ KHÓA:
T
Ế
H
A
N
H
Bài thơ này được sáng tác lúc tác giả đang ở đâu?
Nghề nghiệp dân làng trong bài thơ này?
Bài thơ “Quê hương” in trong tập thơ này.
Nhà thơ ví cái gì như “mảnh hồn làng”
Tâm trạng của nhà thơ khi xa quê.
Rất tiếc bạn đã trả lời sai
T
N
H
Ế
H
A
T
Ế
H
A
N
H
1
2
3
4
5
6

Hướng dẫn tự học
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Sưu tầm, chép lại một số câu thơ, đoạn thơ về tình cảm quê hương mà em yêu thích nhất.
- Soạn bài chuẩn bị tiết sau: “Khi con tu hú”.
Hẹn gặp lại các em ở bài học sau