Chương 2: ÂM HỌC
Bài 10 NGUỒN ÂM
Phần II: ÂM HỌC
 Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?
 Âm trầm, âm bổng khác nhau ở chỗ nào?
 Âm to, âm nhỏ khác nhau ở chỗ nào?
 Âm truyền qua những môi trường nào?
 Chống ô nhiễm tiếng ồn như thế nào?
Hãy quan sát các nhạc cụ sau
Với từng loại nhạc cụ ta sẽ nghe được mỗi âm thanh khác nhau, vậy như nếu khi phát ra âm chúng có đặc điểm chung nào không?
NGUỒN ÂM
NGUỒN ÂM
Hãy quan sát hình bên dưới và cho biết tiếng nào phát ra và phát ra từ đâu?
HĐ1
I. Nhận biết nguồn âm
tiếng trống phát ra từ cái trống
tiếng chuông phát ra từ cái chuông
tiếng đàn
phát ra từ cây đàn
tiếng cười
phát ra từ em bé
tiếng sấm
phát ra từ tia sét
tiếng hót
phát ra từ con chim
Âm thanh gọi tắt là âm. Vật phát ra âm gọi là nguồn âm.
HĐ2
Ví dụ về nguồn âm:
Trống đang được đánh.
Chuông đang được gõ.
Đồng hồ báo thức đang kêu, ....
NGUỒN ÂM
I. Nhận biết nguồn âm
Nguồn âm
C3: Hãy quan sát dây cao su và lắng nghe, rồi mô tả điều mà em nhìn và nghe được?
6
Nguồn âm
C3: Vật nào phát ra âm?Vật đó có rung động không? Nhận biết điều đó bằng cách nào?
7
Nguồn âm
8
Thực hiện thí nghiệm và nhận xét:
Dùng búa cao su gõ vào một nhánh âm thoa, âm thoa sẽ phát ra âm. Em hãy lần lượt dùng ngón tay chạm nhẹ vào đầu các nhánh âm thoa khi:
+ âm thoa không phát ra âm
+ âm thoa đang phát ra âm
Em có cảm giác khác biệt như thế nào? Sự khác biệt này chứng tỏ điều gì?
HĐ3
Chủ đề 9: NGUỒN ÂM
II. Đặc điểm chung của các nguồn âm
NGUỒN ÂM
Nguồn âm
10
Nguồn âm
I: Nhận biết nguồn âm.
- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm.
II. Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?
Thí nghiệm 3:
-Thí nghiệm 2: Thành cốc thủy tinh dao động
- Thí nghiệm 1: Dây cao su dao động.
- Thí nghiệm 3: Âm thoa dao động.
*Kết luận: Khi phát ra âm các vật đều dao động.
11
Vị trí cân bằng
Độ lệch
Sự rung động ( chuyển động qua lại ) quanh vị trí cân bằng gọi là dao động
Các vật phát ra âm đều ...............
NGUỒN ÂM
II. Đặc điểm chung của các nguồn âm
dao động.
III. Vận dụng
Không chỉ muỗi, nhiều loài côn trùng như ruồi, ong,... cũng phát ra âm thanh khi bay. Em hãy giải thích và chỉ ra bộ phận nào trên cơ thể của chúng phát ra âm.
HĐ5
Trả lời HĐ5: Khi bay, các loài côn trùng vỗ cánh ( cánh dao động) phát ra âm..
NGUỒN ÂM
Trả lời HĐ7: Khi thổi, không khí trong còi dao động và phát ra âm.
HĐ7
NGUỒN ÂM
III. Vận dụng
Quan sát một chiếc còi thường được các cô chú cảnh sát, trọng tài thể thao, các thầy cô dạy thể dục sử dụng. Em hãy tìm hiểu xem vật nào phát ra âm khi ta sử dụng còi.
Đàn Ghita
Đàn Viôlông
Đàn tranh
Trống
Chiêng
C7. Hãy tìm hiểu xem bộ phận nào dao động phát ra âm trong hai nhạc cụ mà em biết.
Quan sát một số chiếc loa điện đang phát ra âm.
- Khi loa phát ra âm, bộ phận nào của loa dao động?
- Nêu cách kiểm tra bộ phận này dao động khi loa phát ra âm.
HĐ6
Trả lời HĐ6:
- Khi phát ra âm, màng loa dao động.
- Chạm tay hoặc đặt một tua giấy sát màng loa khi loa đang phát ra âm.
NGUỒN ÂM
III. Vận dụng
Trắc nghiệm 1
Khi trời mưa dông, ta thường nghe thấy tiếng sấm. Vậy vật nào đã dao động phát ra tiếng sấm?
A. Các đám mây va chạm vào nhau nên đã dao động phát ra tiếng sấm
B. Các tia lửa điện khổng lồ dao động gây ra tiếng sấm.
C. Không khí xung quanh tia lửa điện đã bị dãn nở đột ngột khiến chúng dao động gây ra tiếng sấm.
D. Cả ba lý do trên
Nguồn âm
Trác nghiệm 2
Khi gảy vào dây dàn ghi ta thì người ta nghe được âm thanh phát ra. Vật phát ra âm thanh đó là:
Chọn câu trả lời đúng nhất.
A.Dây đàn dao động.
B. Ngón tay gảy đàn.
C. Hộp đàn
D. Không khí xung quanh hộp đàn.
A.Dây đàn dao động.
19
Có thể em chưa biết

Đặt ngón tay vào sát ngoài cổ họng và kêu “aaa…”.Em cảm thấy như thế nào ở đầu ngón tay ?

Đó là vì khi chúng ta nói, không khí từ phổi đi lên khí quản, qua thanh quản đủ mạnh và nhanh làm cho các dây âm thanh dao động (hình 9.17). Dao động này tạo ra âm.
BÀI KIỂM TRA 15PH ( chuẩn bị cho bài kiểm tra 15ph trong trường chính khóa)
Câu 2: (3 đ) a. Nêu thứ tự vị trí tương đối của Mặt Trời, Mặt Trăng, Trái Đất trong hiện
tượng nhật thực và nguyệt thực.
b/ Bóng tối, bóng nữa tối, nhật thực, nguyệt thực ... là kết quả của định luật gì?
Phát biểu định luật này .

Câu 1: (2 điểm) a/ Trong hai vật Mặt Trời và Mặt Trăng, vật nào là nguồn sáng? Tại sao?
b/ Vì sao ta không thể nhìn thấy các đồ vật để trong phòng tối đóng kín cửa , không bật đèn ?


.
Câu 3: (5 đ)
Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng
- Chiếu một tia sáng SI lên một
gương phẳng như hình vẽ. Góc tạo bởi tia SI và mặt gương bằng 30 o. Hãy vẽ tia phản xạ và tính số đo góc phản xạ trong trường hợp này