BÀI 9
ĐỌC MỞ RỘNG
Giáo viên thực hiện: Hoàng Thu Trang
Tháng 12 năm 2021
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN VÂN ĐỒN
TRƯỜNG TH&THCS MINH CHÂU

Trái Đất này là của chúng mình
Sáng tác: Trương Quang Lục


Trái đất này là của chúng mình
Quả bóng xanh bay giữa trời xanh

Bồ câu ơi tiếng chim gù thương mến
Hải âu ơi cánh chim vờn trên sóng

Cùng bay nào, cùng bay nào
Cho trái đất quay

Cùng bay nào , cùng bay nào
Cho trái đất quay…







Em hãy nhớ và nhắc lại yêu cầu của một văn bản nghị luận?
Nêu được hiện tượng các vấn đề cần bàn luận.
Thể hiện ý kiến của người viết.
Dùng lí lẽ và bằng chứng để thuyết phục người đọc.
Ở văn bản “Khác biệt và gần gũi” , và văn bản “Trái Đất- ngôi nhà chung” đề cập đến những vấn đề nghị luận nào?
Khác biệt và gần gũi: Những đặc điểm riêng về thể chất và tâm hồn. Nhưng bên cạnh những khác biệt, giữa mọi người vẫn có những điều gần gũi, nhiều nét chung để chúng ta thấu hiểu nhau, hợp tác và chia sẻ.

Trái Đất- ngôi nhà chung: Môi trường sống muôn vật, muôn loài, chúng ta phải có ý thức bảo vệ Trái Đất tươi đẹp hơn.
Dựa vào vấn đề mà 2 văn bản trên đề cập tới, em hãy sưu tầm và đọc 1 văn bản nghị luận và 1 văn bản thông tin. (Các em có thể tham khảo hai văn bản sau)
ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ
Điều rất quan trọng cần phải làm nổi bật là sự nhất quán giữa đời hoạt động chính trị lay trời chuyển đất với đời sống bình thường vô cùng giản dị và khiêm tốn của Hồ Chủ tịch.
Rất lạ lùng, rất kì diệu là trong 60 năm của một cuộc đời đầy sóng gió diễn ra ở rất nhiều nơi trên thế giới cũng như ở nước ta, Bác Hồ vẫn giữ nguyên phẩm chất cao quý của một người chiến sĩ cách mạng, tất cả vì nước, vì dân, vì sự nghiệp lớn, trong sáng, thanh bạch[1], tuyệt đẹp.
Con người của Bác, đời sống của Bác giản dị như thế nào, mọi người chúng ta đều biết: bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống. Bữa cơm chỉ có vài ba món rất giản đơn, lúc ăn Bác không để rơi vãi một hột cơm, ăn xong, cái bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được sắp xếp tươm tất. Ở việc làm nhỏ đó, chúng ta càng thấy Bác quý trọng biết bao kết quả sản xuất của con người và kính trọng như thế nào người phục vụ. Cái nhà sàn của Bác vẻn vẹn chỉ có vài ba phòng, và trong lúc tâm hồn của Bác lộng gió thời đại, thì cái nhà nhỏ đó luôn luôn lộng gió và ánh sáng, phảng phất hương thơm của hoa vườn, một đời sống như vậy thanh bạch và tao nhã[2] biết bao! Bác suốt đời làm việc, suốt ngày làm việc, từ việc rất lớn: việc cứu nước, cứu dân đến việc rất nhỏ, trồng cây trong vườn, viết một bức thư cho một đồng chí, nói chuyện với các cháu miền Nam, đi thăm nhà tập thể của công nhân, từ nơi làm việc dến phòng ngủ, nhà ăn… Trong đời sống của mình, việc gì Bác tự làm được thì không cần người giúp, cho nên bên cạnh Bác người giúp việc và phục vụ có thể đếm trên đầu ngón tay, và Bác đã đặt cho số đồng chí đó những cái tên mà gộp lại là ý chí chiến đấu và chiến thắng: Trường, Kì, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi!
Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành[3], thanh tao theo kiểu nhà hiền triết[4] ẩn dật[5]. Bác Hồ sống đời sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi vì Người sống sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian khổ và ác liệt của quần chúng nhân dân. Đời sống vật chất giản dị càng hoà hợp với đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất. Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.
[…] Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được. Suy cho cùng, chân lí[6], những chân lí lớn của nhân dân ta cũng như của thời đại là giản dị: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lí ấy không bao giờ thay đổi”… Những chân lí giản dị mà sâu sắc đó lúc thâm nhập[7] vào quả tim và bộ óc của hàng triệu con người đang chờ đợi nó, thì đó là sức mạnh vô địch, đó là chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ
Điều rất quan trọng cần phải làm nổi bật là sự nhất quán giữa đời hoạt động chính trị lay trời chuyển đất với đời sống bình thường vô cùng giản dị và khiêm tốn của Hồ Chủ tịch.
Rất lạ lùng, rất kì diệu là trong 60 năm của một cuộc đời đầy sóng gió diễn ra ở rất nhiều nơi trên thế giới cũng như ở nước ta, Bác Hồ vẫn giữ nguyên phẩm chất cao quý của một người chiến sĩ cách mạng, tất cả vì nước, vì dân, vì sự nghiệp lớn, trong sáng, thanh bạch[1], tuyệt đẹp.
Con người của Bác, đời sống của Bác giản dị như thế nào, mọi người chúng ta đều biết: bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống. Bữa cơm chỉ có vài ba món rất giản đơn, lúc ăn Bác không để rơi vãi một hột cơm, ăn xong, cái bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được sắp xếp tươm tất. Ở việc làm nhỏ đó, chúng ta càng thấy Bác quý trọng biết bao kết quả sản xuất của con người và kính trọng như thế nào người phục vụ. Cái nhà sàn của Bác vẻn vẹn chỉ có vài ba phòng, và trong lúc tâm hồn của Bác lộng gió thời đại, thì cái nhà nhỏ đó luôn luôn lộng gió và ánh sáng, phảng phất hương thơm của hoa vườn, một đời sống như vậy thanh bạch và tao nhã[2] biết bao! Bác suốt đời làm việc, suốt ngày làm việc, từ việc rất lớn: việc cứu nước, cứu dân đến việc rất nhỏ, trồng cây trong vườn, viết một bức thư cho một đồng chí, nói chuyện với các cháu miền Nam, đi thăm nhà tập thể của công nhân, từ nơi làm việc dến phòng ngủ, nhà ăn… Trong đời sống của mình, việc gì Bác tự làm được thì không cần người giúp, cho nên bên cạnh Bác người giúp việc và phục vụ có thể đếm trên đầu ngón tay, và Bác đã đặt cho số đồng chí đó những cái tên mà gộp lại là ý chí chiến đấu và chiến thắng: Trường, Kì, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi!
Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành[3], thanh tao theo kiểu nhà hiền triết[4] ẩn dật[5]. Bác Hồ sống đời sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi vì Người sống sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian khổ và ác liệt của quần chúng nhân dân. Đời sống vật chất giản dị càng hoà hợp với đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất. Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.
[…] Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được. Suy cho cùng, chân lí[6], những chân lí lớn của nhân dân ta cũng như của thời đại là giản dị: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lí ấy không bao giờ thay đổi”… Những chân lí giản dị mà sâu sắc đó lúc thâm nhập[7] vào quả tim và bộ óc của hàng triệu con người đang chờ đợi nó, thì đó là sức mạnh vô địch, đó là chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
1. Văn bản này đề cập đến vấn đề gì?
2. Người viết ở đây là ai? Có ý kiến như thế nào về vấn đề được nêu trong văn bản?
3. Tác giả đã đưa ra những lí lẽ và dẫn chứng nào để làm sáng tỏ cho vấn đề nghị luận trên?
Trả lời
1. Đề cập đến vấn đề: Giản dị là đức tính nổi bật của Bác Hồ
2. Người viết là Phạm Văn Đồng- một người sống gần gũi với bác. Tác giả có những nhận xét cụ thể, sâu sắc thấm đượm những tình cảm chân thành. Nhận định của tác giả về đức tính giản dị của Bác đó chính là sự nhất quán giữa đời sống bình thường với sự nghiệp cách mạng.
3. Lí lẽ và dẫn chứng: Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong lời nói và bài viết.
VBNL đều phải có luận điểm, luận cứ và lập luận. Thể hiện tư tưởng, quan điểm của bài văn.
Sau khi tìm hiểu văn bản này em học tập được gì về cách làm bài văn nghị luận?
Qua nội dung văn bản trên đã bồi dưỡng cho em thái độ nào?
Yêu thương, hòa bình, hạnh phúc, trách nhiệm, đoàn kết, tự do.
Niềm tự hào về truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và những phẩm chất tốt đẹp của con người Viêt Nam; kế thừa và phát huy truyền thống của dân tộc.
Văn bản thông tin trên có nội dung cơ bản nào?
- Thông tin về Ngày Trái Đất.
- Tác hại của bao bì ni lông, những việc cần làm để hạn chế tác hại của bao bì ni lông.
- Lời kêu gọi.
Căn cứ vào đâu mà em xác định được như vậy?
- Căn cứ vào bố cục của bài
Em hãy chỉ ra bố cục của bài trên?
Bố cục: Gồm 3 phần:
+ P1: Từ đầu  ni lông
+ P2: Tiếp  môi trường 
+ P3: Còn lại
Văn bản có nhan đề, sa-pô, hình ảnh, số liệu hay không? Những yếu tố đó có tác dụng gì?
Có nhan đề: Nổi bật ý nghĩa của văn bản.
- Số liệu: Thông báo trực tiếp, ngắn gọn, dễ hiểu, chứng tỏ thế giới và VN rất quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường.
Từ văn bản thông tin về Trái Đất năm 2000 em cần thấy mình cần có những hành động gì?
+ Những biện pháp hạn chế sử dụng bao bì ni lông
+ Những kiến nghị để bảo vệ môi trường.
Vậy thì qua việc tìm hiểu các văn bản trên, em rút ra được kĩ năng gì từ việc đọc văn bản?
Lựa chọn những văn bản có tính chất tích cực.
Chọn văn bản có nội dung hướng tới chủ đề mà mình tìm kiếm.
- Phần chữ in đậm là những khái quát nội dung được triển khai trong văn bản. Khi đọc cần chú ý để không bỏ sót nội dung.
? Em hãy giới thiệu với cả lớp về 1 cuốn sách có chủ đề hướng tới bài học hôm nay.
Hướng dẫn về nhà

Đọc trước bài 10: Cuốn sách tôi yêu
Lưu ý 1: Giới thiệu bài học và yêu cầu cần đạt.
Lưu ý 2: Đọc phần tri thức ngữ văn thì các em cần chú ý về văn bản nghị luận: khái niệm, dẫn chứng, lí lẽ.