Chủ đề :
NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
I. Tìm hiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống :
1. Ví dụ : (Sgk/20)
Văn bản : Bệnh lề mề
BỆNH LỀ MỀ
Trong đời sống hiện nay có một hiện tượng khá phổ biến, mọi người đều thấy, nhưng thường bỏ qua. Đó là bệnh lề mề mà coi thường giờ giấc là một biều hiện. Cuộc họp ấn định vào lúc 8 giờ sáng mà 9 giờ mới có người đến. Giấy mời hội thảo ghi 14 giờ mà mãi đến 15 giờ mọi người mới có mặt. Hiện tượng này xuất hiện nhiều trong cơ quan, đoàn thể, trở thành một bệnh khó chữa.
Những người lề mề ấy khi ra sân bay, lên tàu hỏa, đi nhà hát chắc là không dám đến muộn, bởi đến muộn là có hại ngay đến quyền lợi thiết thân của họ. Nhưng đi họp, hội thảo là việc chung, có đến muộn cũng không thiệt gì. Thế là hết chậm lần này đến lần khác, và bệnh lề mề không sửa được.
Bệnh lề mề suy cho cùng là do một số người thiếu tự trọng và chưa biết tôn trọng người khác tạo ra. Họ chỉ quý thời gian của mình mà không tôn trọng thời gian của người khác. Họ không coi mình là người có trách nhiệm đối với công việc chung của mọi người.
Bệnh lề mề gây hại cho tập thể. Đi họp muộn, nhiều vấn đề không được bàn bạc thấu đáo, hoặc khi cần lại phải kéo dài thời gian. Bệnh lề mề gây hại cho những người biết tôn trọng giờ giấc. Ai đến đúng giờ lại cứ phải đợi người đến muộn. Bệnh lề mề còn tạo ra tập quán không tốt: Muốn người đến dự đúng giờ như mong muốn, giấy mời thường phải ghi khai mạc sớm hơn 30 phút hay 1 giờ!
Cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi người phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với nhau. Những cuộc họp không thật cần thiết thì không nên tổ chức. Nhưng những cuộc họp cần thiết thì mọi người cần tự giác tham dự đúng giờ. Làm việc đúng giờ giấc là tác phong của người có văn hóa.
(Phương Thảo)
1. Ví dụ : (Sgk/20)
Văn bản : Bệnh lề mề
a) Trong văn bản trên, tác giả bàn luận về hiện tượng gì trong đời sống ?
- Trong văn bản trên, tác giả bàn luận về một hiện tượng thường thấy trong đời sống : Bệnh lề mề, coi thường giờ giấc.
? Hiện tượng ấy có những biểu hiện như thế nào ?
- Những biểu hiện của hiện tượng đó là sai hẹn, đi muộn, đi trễ, không coi trọng giờ giấc.
(Tác giả đưa ra sự đối lập: những người đi họp chậm nhưng khi ra sân bay, lên tàu hỏa, đi xem hát thì không dám đi muộn vì đến muộn có hại đến quyền lợi của họ).
? Tác giả có nêu rõ được vấn đề đáng quan tâm của hiện tượng đó không ?
- Tác giả đã nêu rõ được vấn đề đáng quan tâm ở nhiều góc độ khác nhau.
? Tác giả đã làm thế nào để người đọc nhận ra hiện tượng ấy ?
- Tác giả nêu sự kiện và phát biểu suy nghĩ về hiện tượng đó để người đọc nhận ra. 
b) Có thể có những nguyên nhân nào tạo nên hiện tượng đó ?
  Nguyên nhân tạo ra thói lề mề :
- Thiếu tự trọng, chưa biết tôn trọng người khác.
- Chỉ biết quý thời gian của mình, coi thường thời gian của người khác.
- Thiếu trách nhiệm, coi thường việc chung.
c) Bệnh lề mề có những tác hại gì ?
- Bệnh lề mề có tác hại là làm phiền mọi người, làm mất thời gian, tạo ra tập quán không tốt (ghi giờ sớm hơn).
? Tác giả phân tích những tác hại của bệnh lề mề như thế nào ?
- Tác giả nêu rõ tai họa của bệnh lề mề : gây hại cho tập thể (đi họp chậm, nhiều vấn đề bàn thiếu thấu đáo vì thiếu thì giờ ).
? Bài viết đã đánh giá hiện tượng đó ra sao ?

- Bệnh lề mề xuất hiện trong nhiều cơ quan, trở thành căn bệnh khó chữa.
BỆNH LỀ MỀ
Trong đời sống hiện nay có một hiện tượng khá phổ biến, mọi người đều thấy, nhưng thường bỏ qua. Đó là bệnh lề mề mà coi thường giờ giấc là một biều hiện. Cuộc họp ấn định vào lúc 8 giờ sáng mà 9 giờ mới có người đến. Giấy mời hội thảo ghi 14 giờ mà mãi đến 15 giờ mọi người mới có mặt. Hiện tượng này xuất hiện nhiều trong cơ quan, đoàn thể, trở thành một bệnh khó chữa.
Những người lề mề ấy khi ra sân bay, lên tàu hỏa, đi nhà hát chắc là không dám đến muộn, bởi đến muộn là có hại ngay đến quyền lợi thiết thân của họ. Nhưng đi họp, hội thảo là việc chung, có đến muộn cũng không thiệt gì. Thế là hết chậm lần này đến lần khác, và bệnh lề mề không sửa được.
Bệnh lề mề suy cho cùng là do một số người thiếu tự trọng và chưa biết tôn trọng người khác tạo ra. Họ chỉ quý thời gian của mình mà không tôn trọng thời gian của người khác. Họ không coi mình là người có trách nhiệm đối với công việc chung của mọi người.
Bệnh lề mề gây hại cho tập thể. Đi họp muộn, nhiều vấn đề không được bàn bạc thấu đáo, hoặc khi cần lại phải kéo dài thời gian. Bệnh lề mề gây hại cho những người biết tôn trọng giờ giấc. Ai đến đúng giờ lại cứ phải đợi người đến muộn. Bệnh lề mề còn tạo ra tập quán không tốt: Muốn người đến dự đúng giờ như mong muốn, giấy mời thường phải ghi khai mạc sớm hơn 30 phút hay 1 giờ!
Cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi người phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với nhau. Những cuộc họp không thật cần thiết thì không nên tổ chức. Nhưng những cuộc họp cần thiết thì mọi người cần tự giác tham dự đúng giờ. Làm việc đúng giờ giấc là tác phong của người có văn hóa.
 Nêu biểu hiện của hiện tượng
 Nguyên nhân
 Tác hại
 Nêu giải pháp
 Nêu hiện tượng
Bệnh lề mề
Biểu hiện
Tác hại
Huướng khắc phục
Nguyên nhân
Trễ giờ trong các cuộc họp
Quý thời gian của mình mà không quý thời
gian của ngưuời khác.
Tạo một thói quen khó sửa.
- Không tự trọng và không biết tôn trọng
nguười khác.
- ích kỷ, vô trách nhiệm với công việc chung.
Gây hại cho tập thể, cho xa h?i hội.
Gây hại cho những nguười biết tôn trọng giờ giấc
Tạo một tập quán xấu.
Phải tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng chính mình. T? giỏc l�m viờc dỳng gi?.
Tự giác làm việc đúng giờ.
d) Bố cục của bài viết có mạch lạc và chặt chẽ không ? Vì sao ? 
Lời văn của bài viết ngắn gọn, chặt chẽ, bố cục mạch lạc. Đầu tiên là nêu hiện tượng, tiếp đó phân tích nguyên nhân và tác hại, cuối cùng nêu giải pháp khắc phục.
* Về nội dung :
Nêu rõ sự việc hiện tưuợng có vấn đề
Phân tích mặt đúng, sai lợi hại
Chỉ ra nguyên nhân bày tỏ thái độ của ngưuời viết
* Về hình thức :
Bố cục mạch lạc
Luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, lập luận phù hợp
Lời văn chính xác sinh động
2. Kết luận : (Ghi nhớ - Sgk/21)
? Từ việc tìm hiểu văn bản “Bệnh lề mề” em hiểu thế nào là nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống ? Yêu cầu về nội dung và về hình thức kiểu bài nầy là phải thế nào ?
Bệnh lề mề, một sự việc hiện tượng trong đời sống xã hội..
- Vấn đề bàn luận:
II. Luyện tập :
1. Thảo luận : Hãy nêu các sự việc, hiện tượng tốt, đáng biểu dương của các bạn, trong nhà trường, ngoài xã hội. Trao đổi xem sự việc, hiện tượng nào đáng để viết một bài nghị luận xã hội và sự việc, hiện tượng nào thì không cần viết.
Các sự việc, hiện tượng tốt, đáng biểu dương của HS như : Phấn đấu vượt khó, đoàn kết giúp bạn trong học tập, giúp đỡ người nghèo, hiếu thảo với cha mẹ,...
Các sự việc, hiện tượng này đáng để viết bài văn nghị luận.


Sự việc, hiện tượng tốt
Gương học tốt
HS nghèo vượt khó
Tinh thần tương trợ
Không tham lam
Lòng tự trọng…
Sự việc, hiện tượng xấu
- Thất hứa, sai hẹn
Nói tục, viết bậy
Lười biếng, học tủ, quay cóp
Thói ỷ lại…
2. Một cuộc điều tra 2000 thanh niên nam ở Hà Nội năm 1981 cho thấy: từ 11 đến 15 tuổi: 25% các em đã hút thuốc lá; từ 16 đến 20 tuổi: 52%; trên 20 tuổi: 80%. Tỉ lệ này ngang với các nước châu Âu. Trong số các em hút thuốc lá, có đến 80% lâu lâu có triệu chứng như ho hen, khạc đờm, đau ngực, còn trong số những em không hút chỉ có không đến 1% có các triệu chứng ấy ( theo Nguyễn Khắc Viện ).
Hãy cho biết đây có phải là hiện tượng đáng viết một bài nghị luận không. Vì sao ?
 Đây là hiện tượng đáng viết một bài nghị luận vì thói quen hút thuốc lá đã trở thành tệ nạn gây hao tốn tiền bạc, tổn hại sức khỏe.



BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-


Tiết 46
Văn bản:
I. Tỡm hi?u chung
II. Đọc hiểu văn bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích
3.1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực khốc liệt thời chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Bài vừa học:
- Nắm được nội dung bài học.
- Sưu tầm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.
2. Chuẩn bị bài:
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG (Sgk/22  24.)