Tiết 127– Văn bản:
Lí Công Uẩn
CHIẾU DỜI ĐÔ
TIẾT 127
CHIẾU DỜI ĐÔ (Thiên đô chiếu)
I. Đọc, tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
- Lí Công Uẩn (974 -1028) – Lí Thái Tổ, quê ở tỉnh Bắc Ninh .
- Ông là người thông minh, nhân ái và sáng lập ra nhà Lý.
TƯỢNG LÍ CÔNG UẨN - Ở HÀ NỘI
a. Tác giả
Lý Công Uẩn (974 – 1028 )
Khi mới 20 tuổi, Lý Công Uẩn được đưa vào triều làm một chức quan võ. Vốn là người thông minh, có sức khoẻ và chí lớn, Công Uẩn từ đó ngày càng được tin cậy trong triều, về sau làm tới Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ và trở thành trụ cột của nhà tiền Lê.
Vì vậy ngay sau khi Lê Long Đĩnh mất, mọi triều thần mà người chủ xướng là quan Chi Hậu Đào Cam Mộc nhận thấy Lý Công Uẩn là người khoan hòa, nhân thứ và được lòng muôn dân nên đã tôn ông lên làm vua. Lý Công Uẩn lên ngôi vua, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, triều Lý được thành lập. Cuộc chuyển giao triều đại từ họ Lê sang họ Lý đã diễn ra một cách hoà bình êm thấm.
b. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời:-Ra đời năm 1010 nhằm bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La.
+ Mục đích: do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.
+ Nội dung: Thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao có ảnh hưởng đến thời đại.
+ Hình thức : Được viết bằng văn xuôi(văn vần) có xen kẽ những câu văn biền ngẫu
2. Đọc, chú thích
3. Thể loại: Chiếu
4. Phương thức biểu đạt:
Nghị luận
5. Bố cục:
3 phần (2 luận điểm)

P1: Từ đầu -> không thể không dời đô:
P2 : Tiếp cho đến muôn đời:

Nêu lý do chọn thành Đại La là kinh đô mới
N êu lý do dời đô
P3 : Phần còn lại: Khẳng định quyết định tâm dời đô
II. Đọc, hiểu văn bản
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
a. Lịch sử các triều đại Trung Hoa
Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến vua Thành Vương ba lần dời đô. Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi. Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh. Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ hao tốn, muôn vật không được thích nghi. Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi.
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
a. Lịch sử các triều đại Trung Hoa
- Nhà Thương năm lần dời đô
- Nhà Chu ba lần dời đô
Vâng mệnh trời, thuận ý dân
Đất nước vững bền, phát triển phồn thịnh.
b. Thực tế nước ta
Nhà Đinh, Lê không chịu dời đô, không theo mệnh trời, không học người xưa.
Triều đại ngắn ngủi, trăm họ hao tổn, vạn vật không thích nghi.
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
a. Lịch sử các triều đại Trung Hoa
- Nhà Thương năm lần dời đô
- Nhà Chu ba lần dời đô
Vâng mệnh trời, thuận ý dân
 Đất nước vững bền, phát triển phồn thịnh.
b. Thực tế nước ta
Nhà Đinh, Lê không chịu dời đô, không theo mệnh trời, không học người xưa.
Triều đại ngắn ngủi, trăm họ hao tổn, vạn vật không thích nghi.
- Câu văn “Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi” .
 Thể hiện tình cảm chân thành, tâm trạng đau xót của nhà vua trước hiện tình đất nước.
- Căn cứ vào lịch sử Trung Quốc
- Căn cứ vào thực tế đất nước
+ Nhà Thương : năm lần dời đô.
+ Nhà Chu : ba lần dời đô.
Vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh.
+ Nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng của mình, đóng yên đô thành ở nơi đây
Triều đại không được lâu bền, vận số ngắn ngủi trăm họ phải hao tốn
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
a. Lịch sử các triều đại Trung Hoa
- Nhà Thương 5 lần dời đô
- Nhà Chu 3 lần dời đô
Vâng mệnh trời, thuận ý dân
Đất nước vững bền, phát triển phồn thịnh.
b. Thực tế nước ta
Nhà Đinh, Lê không chịu dời đô, không theo mệnh trời, không học người xưa.
Triều đại ngắn ngủi, trăm họ hao tổn, vạn vật không thích nghi.
- Câu văn “Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi ”
 Thể hiện tình cảm chân thành, tâm trạng đau xót của nhà vua trước hiện tình đất nước.
=> Nghệ thuật so sánh đối chiếu, tương phản, dẫn chứng toàn diện, tiêu biểu, lập luận thấu tình đạt lý
 khẳng định việc dời đô khỏi Hoa Lư
là tất yếu.
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
2. Nguyên nhân chọn Đại La làm nơi định đô
Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
2. Nguyên nhân chọn Đại La làm nơi định đô
a)Về vị thế lịch sử:
Vốn là kinh đô cũ của Cao Vương.
b)Về vị thế địa lí:
- Là trung tâm của đất nước
- Thế đất uy nghi “Rồng cuộn, hổ ngồi”.
- Tiện hướng nhìn sông, dựa núi.
- Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng.
- Muôn vật phong phú, tốt tươi.
c)Về vị thế chính trị, văn hóa:
- Là đầu mối giao lưu, “chốn tụ hội của bốn phương”
- Là mảnh đất hưng thịnh, là thắng địa của đất nước.
Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
2. Nguyên nhân chọn Đại La làm nơi định đô
a)Về vị thế lịch sử:
Vốn là kinh đô cũ của Cao Vương.
b)Về vị thế địa lí:
- Là trung tâm của đất nước
- Thế đất uy nghi “Rồng cuộn, hổ ngồi”.
- Tiện hướng nhìn sông, dựa núi.
- Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng.
- Muôn vật phong phú, tốt tươi.
c)Về vị thế chính trị, văn hóa:
- Là đầu mối giao lưu, “chốn tụ hội của bốn phương”
- Là mảnh đất hưng thịnh, là thắng địa của đất nước.
=> Lối văn biền ngẫu cân xứng, nhịp nhàng,
lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục
 khẳng định Đại La là nơi xứng đáng định đô của nước Đại Việt.
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Lí do phải dời đô
2. Nguyên nhân chọn Đại La làm nơi định đô
- Câu hỏi: “Các khanh nghĩ thế nào?”
- Dựa vào sự thuận lợi của Đại La để định đô.
3. Ban lệnh dời đô
Tạo sự đồng cảm, nhất trí giữa
vua và thần dân.
Tại sao nhà vua không đưa ra mệnh lệnh mà lại hỏi ý kiến quần thần? Cách kết thúc ấy có tác dụng gì?
=>Mệnh lệnh ngắn gọn, thấu tình đạt lí.
Dời đô là điều đã từng xảy ra trong lịch sử
Hạn chế của việc đóng đô ở Hoa Luư
Đại La có nhiều lợi thế
Đại La đã từng là kinh đô
Mong đuược sự đồng thuận của mọi ngưuời
Lí do dời đô
Khẳng định quyết tâm dời đô
Chọn Đại La làm nơi định đô
Nhất thiết phải dời đô
Đại La là nơi tốt nhất để định đô
Bố cục và lập luận của bài
III. T?ng k?t, ghi nh? :
2. Nội dung: Khát vọng một đất nước thống nhất, độc lập, hùng cường, khẳng định ý chí tự cường và sự lớn mạnh của dân tộc Đại Việt.
1. Nghệ thuật: Thuyết phục người nghe bằng lí lẽ chặt chẽ,sử dụng những câu văn biền ngẫu giàu hình ảnh và sự kết hợp hài hoà giữa lí và tình.
Chùa Một Cột
Một số công trình tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội
Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh
HỒ GƯƠM,THÁP RÙA
Đền Đô (1030)
Văn miếu Quốc Tử Giám
Sân vận động quốc gia Mỹ Đình
Nhà hát lớn Hà Nội
Đại học Y Hà Nội
Chợ Đồng Xuân