CHƯƠNG II: XÃ HỘI CỔ ĐẠI
Bài 3: CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Tổ 3 – Lớp 10D2:
Hoàng Minh Ngọc
Đinh Diệu Linh
Nguyễn Minh Anh
Vũ Vĩ Dương
Trương Anh Khoa
Phạm Thanh Phong
Nguyễn Cao Thảo My
Nguyễn Phạm Ngọc Anh
Nguyễn Hà Vy
Nguyễn Trâm Anh
Đỗ Anh Thư
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Điều kiện tự nhiên và sự phát triển kinh tế:
a. Điều kiện tự nhiên:
- Các quốc gia ở phương Đông, hình thành trên lưu vực của các dòng sông lớn.
Thuận lợi:
+ Đồng bằng ven sông rộng, đất đai phì nhiêu và mềm xốp, gần nguồn nước tưới, dễ canh tác.
+ Lượng mưa đều đặn phân bố theo mùa, có khí hậu ấm nóng (trừ Trung Quốc).
=> Thuận lợi cho sản xuất và sinh sống.
Lược đồ các quốc gia cổ đại phương Đông
=> Khó khăn: Thiên tai, lũ lụt, dễ mất mùa…
Trung Quốc
Hoàng Hà
Trường Giang
Ấn Độ
Sông Ấn
Sông Hằng
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
b. Sự phát triển kinh tế
Buôn bán
- Họ đã biết sử dụng đồng thau và công cụ bằng đá, tre, gỗ.
- Sống chủ yếu bằng nghề nông. Họ đã biết trồng mỗi năm 2 vụ lúa.
- Họ phải chú trọng xây dựng hệ thống thuỷ lợi, đắp đê ngăn lũ, đào kênh máng dẫn nước.
- Ngoài nghề nông cư dân nông nghiệp cổ này còn kết hợp nuôi gia súc, làm đồ gốm và dệt vải, họ tiến hành trao đổi sản phẩm giữa vùng này với vùng khác. Đó là những ngành kinh tế bổ trợ cho nghề nông.
Nghề chăn nuôi
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
2. Sự hình thành các quốc gia cổ đại
- Nông nghiệp phát triển, của cải dư thừa thường xuyên. Năng suất lao động giữa mỗi người khác nhau -> Tư hữu xuất hiện -> Sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội -> Cơ sở, điều kiện hình thành giai cấp và nhà nước.
* Cơ sở hình thành
- Do nhu cầu thủy lợi và chống ngoại xâm mọi người cần liên kết với nhau, đồng thời phải có người lãnh đạo. Từ đó nhà nước ra đời.
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
2. Sự hình thành các quốc gia cổ đại
* Sự hình thành
Lược đồ các quốc gia cổ đại phương Đông
- Ở Ai Cập vào khoảng giữa thiên niên kỉ IV TCN, cư dân Ai Cập cổ đại đã khá đông đúc, sống tập trung theo từng công xã.
- Ở Lưỡng Hà, vào khoảng thiên niên kỉ IV TCN, hàng chục nước nhỏ của người Su-me đã được hình thành.
- Ở Ấn Độ, những quốc gia cổ đại đầu tiên đã ra đời từ khoảng giữa thiên niên kỉ III TCN.
- Ở Trung Quốc xã hội có giai cấp nhà nước đầu tiên được hình thành vào khoảng thế kỉ XXI TCN, mở đầu là vương triều nhà Hạ.
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
3. Xã hội cổ đại phương Đông
* Nông dân công xã:
+ Là lực lượng đông đảo, có vai trò to lớn trong sản xuất.
+ Họ nhận ruộng đất của công xã để canh tác.
+ Nộp một phần sản phẩm thu hoạch và làm không công cho quý tộc.
- Do nhu cầu thủy lợi, nông dân gắn bó và ràng buộc với nhau trong công xã nông thôn, thành viên trong công xã gọi là nông dân công xã.
Bức tranh mô tả cuộc sống lao động thường ngày ở Ai Cập cổ
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
3. Xã hội cổ đại phương Đông
* Giai cấp thống trị:
- Gồm vua chuyên chế, quý tộc, quan lại, thủ lĩnh quân sự, tăng lữ, chủ ruộng đất
- Có nhiều của cải và quyền thế, sống giàu sang bằng bóc lột, bổng lộc do nhà nước cấp.
* Nô lệ:
- Tầng lớp thấp nhất trong xã hội
- Có nguồn gốc tù binh, hay nông dân không trả được nợ
- Làm việc nặng nhọc và hầu hạ quý tộc.
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
4. Chế độ chuyên chế cổ đại
- Từ thiên niên kỷ IV đến thiên niên kỷ III TCN, xã hội có giai cấp và nhà nước đã được hình thành
- Xã hội có giai cấp hình thành từ liên minh bộ lạc, do sự phát triển kinh tế và nhu cầu thủy lợi.
- Nhà nước quân chủ chuyên chế tập quyền, đứng đầu là vua. Vua -> quý tộc, tăng lữ -> tầng lớp bị trị.
- Vua dựa vào quý tộc và tôn giáo, có quyền lực tối cao gọi là Vua chuyên chế.
- Giúp việc cho vua là một bộ máy hành chính quan liêu gồm quý tộc, họ thu thuế, xây dựng các công trình như đền tháp, cung điện, đường sá, chỉ huy quân đội.
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
- Lịch pháp và Thiên văn học ra đời sớm nhất, gắn liền với nhu cầu sản xuất nông nghiệp.
- Họ biết sự chuyển động của của Mặt trời, Mặt trăng. Lịch của họ là nông lịch.
- Một năm có 365 ngày, chia thành tháng, tuần, ngày, mỗi ngày có 24 giờ.
a. Lịch và thiên văn
Lịch của người Ai Câp cổ
Lịch của người Lưỡng Hà
- Có tác dụng thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp, mở rộng tầm hiểu biết của con người.
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
b. Chữ viết
- Thời gian ra đời: khoảng 4000 năm TCN
- Người ta cần ghi chép và lưu giữ, quản lý xã hội nên chữ viết ra đời, đây là phát minh văn hóa lớn của loài người.
- Ban đầu là chữ tượng hình, sau được cách điệu hóa thành nét để diễn  tả ý nghĩa của con người gọi là chữ tượng ý.
Chữ tượng hình khắc trên tường ở Ai Cập
Chữ viết của người Lưỡng Hà
Chữ số Ấn độ cổ
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
b. Chữ viết
- Nguyên liệu để viết: vỏ cây papirút, đất sét, xương thú, mai rùa, thẻ tre, lụa.
- Ý nghĩa: là phát minh quan trọng nhất, giúp ta hiểu về thế giới cổ đại
Chữ hình đinh viết trên đất sét
Chữ viết trên mai rùa
Chữ viết trên thẻ tre
Chữ viết trên xương thú
Giấy của người Ai Cập
Chữ viết trên thẻ tre
Chữ giáp cốt
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
c. Toán học
Hình vẽ ở Babylon
- Do nhu cầu tính toán lại ruộng đất sau ngập nước, tính toán trong xây dựng, buôn bán.
- Người Ai Cập biết số Pi bằng 3,16; tính diện tích hình tròn, hình tam giác, thể tích hình cầu.
- Người Lưỡng Hà làm các phép cộng, trừ, nhân, chia cho tới một triệu.
- Chữ số ngày nay ta dùng kể cả số 0 là công của người Ấn Độ.
=> Đã để lại nhiều kinh nghiệm cho đời sau cho những bước phát triển cao hơn về sau..
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
d. Kiến trúc
Kim tử Tháp
- Các công trình tiêu biểu:
+ Ai Cập: Kim tự tháp; Lưỡng Hà: thành Babilon.
+ Ấn Độ: cột Asôca; Trung Quốc: Vạn Lý Trường Thành
Vườn treo Babilon
Vạn Lý Trường Thành
BÀI 3
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
5. Văn hóa cổ đại phương Đông
d. Kiến trúc
- Ý nghĩa: thể hiện sức mạnh vương quyền và sức sáng tạo tuyệt vời của con người cổ đại.