Năm học 2021-2022
Giáo viên:Lê Thị Thanh Hân
TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI
MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY
Tiết 118,119
Văn bản
R. Ta-go
Mây và Sóng
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
I.Đọc - Tìm hiểu chung
1. Tác giả
R. Ta-go (1861-1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ.
Là nhà văn đầu tiên của Châu Á được nhận giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1913 với tập “Thơ dâng”.
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
1. Tác giả
R. Ta-go (1861-1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ.
Là nhà văn đầu tiên của Châu Á được nhận giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1913 với tập “Thơ dâng”.
2. Tác phẩm
- Bài thơ được in trong tập Si -su (Trẻ thơ) xuất bản năm 1909…
Bài thơ viết bằng tiếng Ben- gan
Được chính Ta-go dịch sang tiếng Anh, in trong tập “Trăng non” (1915)
MÂY VÀ SÓNG
Mẹ ơi, trên mây có người gọi con:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”.
Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình lên đó được ?”
Họ đáp: “Hãy đến nơi tận cùng trái đất, đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”
“Mẹ mình đang đợi ở nhà” - con bảo - “Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?”
Thế là họ mỉm cười bay đi.
Nhưng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ .
Con là mây và mẹ sẽ là trăng.
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm.
Trong sóng có người gọi con:
“Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao”. Con hỏi: Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?”.
Họ nói: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được làn sóng nâng đi”.
Con bảo: “Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được?”.
Thế là họ mỉm cười, nhảy múa lướt qua.
Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn.
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ .
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào.
3. Đọc - chú thích:
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
4. Bố cục
-Thể thơ:
Thơ văn xuôi
Mẹ ơi, trên mây có người gọi con:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với
bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”.
Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình lên đó được?”
Họ đáp: “Hãy đến nơi tận cùng trái đất, đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”
“Mẹ mình đang đợi ở nhà” - con bảo - “Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?”
Thế là họ mỉm cười bay đi.
Nhưng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ .
Con là mây và mẹ sẽ là trăng.
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm.
Trong sóng có người gọi con:
“Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao” .
Con hỏi: Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được ?”.
Họ nói: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được làn sóng
nâng đi”.
Con bảo: “ Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được?”.
Thế là họ mỉm cười, nhảy múa lướt qua.
Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn.
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ .
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào .
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
4. Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu -> “xanh thẳm”: Lời mời gọi của mây và em bé sáng tạo ra trò chơi thứ nhất.
- Phần 2: Còn lại: Lời mời gọi của sóng và em bé sáng tạo ra trò chơi thứ hai.
2 phần
Lời mời gọi của mây và sóng có điểm gì giống và khác nhau?
Giống:
Trình tự tường thuật
+ Thuật lại lời rủ rê.
+ Thuật lại lời từ chối và lí do từ chối.
+ Nêu trò chơi mới do em bé
sáng tạo ra.
- Khác:
+ Ý và lời không hề trùng lặp.
+ Cảnh vật tự nhiên và sự hấp dẫn của trò chơi cũng khác nhau.
+ Hình ảnh mẹ, tấm lòng mẹ chỉ xuất hiện một cách gián tiếp qua lời con, song ở phần 2 rõ nét hơn, da diết hơn…
Giữa hai phần có những điểm giống và khác nhau:
Bài thơ có cấu trúc hai phần giống nhau. Theo em,
có nên lược bỏ phần hai để bài thơ ngắn
gọn hơn không?
*Sóng:
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Lời mời gọi của mây và sóng:
…chơi từ khi thức dậy…chiều tà.
*Mây:
…chơi với bình minh vàng,…vầng trăng bạc.
…ca hát từ sáng sớm đến hoàng hôn.
…ngao du nơi này …nơi nao.
Lời mời gọi của mây và sóng với em bé như thế nào?
Cảm nhận của em về những cảnh tượng mà mây và sóng đã vẽ ra?
*Sóng:

Vẽ ra một thế giới thơ mộng giữa vũ trụ bao la, rực rỡ sắc màu…
=> Những trò chơi hấp dẫn, thú vị, gợi trí tò mò của tuổi thơ.
Tiết 136 Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Lời mời gọi của mây và sóng:
… chơi từ khi ….. chiều tà
*Mây:
…chơi với bình minh vàng, vầng trăng bạc
… ca hát từ sáng sớm đến hoàng hôn
… ngao du nơi này… nơi nao
Em có nhận xét gì về trò chơi của mây và sóng?
*Sóng:

Vẽ ra một thế giới thơ mộng giữa vũ trụ bao la, rực rỡ sắc màu…
-> Những trò chơi hấp dẫn, thú vị, gợi trí tò mò của tuổi thơ.
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Lời mời gọi của mây và sóng:
… chơi từ khi ….. chiều tà
*Mây:
…chơi với bình minh vàng, vầng trăng bạc
… ca hát từ sáng sớm đến hoàng hôn
… ngao du nơi này… nơi nao
Thái độ của em bé như thế nào trước lời rủ rê của mây và sóng?
- Em bé từ chối lời mời của mây và sóng vì không muốn rời xa mẹ.
Sau đó, em bé quyết định thế nào?
-> Em bé rất yêu thương mẹ.
Điều gì đã giúp em bé vượt qua thử thách của mây và sóng?
=> Chính tình mẫu tử đã giúp em bé vượt lên những ham muốn vui chơi
của bản thân để ở bên mẹ -> Thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc.
Tình cảm của em bé đối với mẹ như thế nào qua quyết định đó?
Làm sao có thể đến được với họ?
1. Lời mời gọi của mây và sóng:
Mây và sóng đã rủ em chơi và hát suốt ngày, ngao du khắp nơi. Em đã bị lôi cuốn nhưng tình yêu mẹ đã thắng.
 
=> Tình cảm chân thực, tinh thần nhân văn sâu sắc bởi em đã vượt qua được thử thách (Lòng ham muốn của trẻ thơ).
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
2. Trò chơi của em bé với mẹ:

Con là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ.
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ


Con là mây, mẹ là trăng
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ
Và mái nhà ta là bầu trời xanh thẳm
Từ chối lời mời của mây và sóng. Em bé đã nghĩ ra trò chơi nào?
-> So sánh, tưởng tượng độc đáo, sử dụng hình ảnh tượng trưng (mây, trăng, sóng, bến bờ…)
Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào khi miêu tả trò chơi của em bé?
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
2. Trò chơi của em bé với mẹ:

Con là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ.
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ


Con là mây, mẹ là trăng
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ
Và mái nhà ta là bầu trời xanh thẳm
-> So sánh, tưởng tượng độc đáo, sử dụng hình ảnh tượng trưng (mây, trăng, sóng, bến bờ…)
Hãy so sánh cuộc vui chơi của mây và sóng với trò chơi do em bé sáng tạo ra?
-> Trò chơi hấp dẫn, thú vị hơn nhiều vì có sự hòa hợp giữa thiên nhiên và mẹ.

Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
2. Trò chơi của em bé với mẹ:
“Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào”
=> Tình mẫu tử luôn ở khắp mọi nơi, vĩnh hằng, thiêng liêng, bất diệt.
Em hiểu gì về câu thơ cuối cùng của bài thơ?
 2. Trò chơi của em bé với mẹ:

- Em vẫn yêu Mây – Sóng và tự biến mình thành Mây – Sóng nhưng có thêm mẹ hiền là trăng, là bến bờ được chơi đùa trong một mái nhà vũ trụ, hòa hợp với thiên nhiên và tình mẫu tử.
 
- Tình cảm mẹ con bao la ngang tầm vũ trụ. Tình mẫu tử có ở khắp nơi, thiêng liêng, bất diệt.
 
3. Ý nghĩa triết lý của bài thơ:

Những hình ảnh
thiên nhiên trong
bài thơ có ý
nghĩa
Tượng trưng
cho những
quyến rũ
của cuộc
đời; vừa
diễn tả tình
mẹ con
ngang tầm
vũ trụ.
? Ngoài ý nghĩa ca ngợi tình mẹ con bài thơ còn có thể gợi cho ta suy ngẫm thêm điều gì nữa ?




Cuộc sống con người thường gặp những cám dỗ. Muốn khước từ những cám dỗ đó, con người cần có chỗ dựa vững chắc như tình mẫu tử.
Hạnh phúc không phải là cái gì xa xôi bí ẩn, hay do ai ban phát mà do chính mình tạo ra.
Có lẽ cuộc đời mỗi con người là một cuộc hành trình dài. Từ những bước chập chững đầu đời cho đến cả mai sau hình bóng mẹ vẫn hằng dõi theo ta mãi.
Câu chuyện của em bé đã kéo chúng ta trở lại trong cái ngày xưa hồn nhiên bằng những trò chơi bên mẹ. Mẹ được ví như mặt trăng, biển cả. Đó là thiên nhiên lớn lao, là vũ trụ vĩnh hằng vô cùng vô tận. Còn con là mây, sóng bay cao, lan xa để mãi hát lên những lời tụng ca về mẹ. Mẹ là người mãi ở trong tim mỗi chúng ta.
Văn bản MÂY VÀ SÓNG
- R. Ta-go -
III. Tổng kết
Nêu nghệ thuật đặc sắc của bài thơ?
1. Nghệ thuật
Bố cục bài thơ 2 phần giống nhau những không trùng lặp về ý và lời.
Hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng.
Nêu ý nghĩa của bài thơ?
2. Ý nghĩa
Bài thơ ca ngợi ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử.
* Ghi nhớ: (SGK/89)
SƠ ĐỒ TƯ DUY

Bài hát ca ngợi
về điều gì?

IV. Luyện tập:
Hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về tình mẫu tử .
Hướng dẫn học ở nhà
1. Nắm được nội dung, nghệ thuật của văn bản
2. Chuẩn bị bài “ Ôn tập về thơ ”
- Hệ thống hoá kiến thức cơ bản về tác phẩm thơ hiện đại trong chương trình ngữ văn 9
- Nắm được nội dung, nghệ thuật của các bài thơ
- Đặc điểm và thành tựu thơ VN sau 1945.