Cùng chia sẻ
Em đã từng đi đâu xa quê chưa? Hãy tưởng tượng nếu một ngày em phải xa quê trong một thời gian dài, những hình ảnh, kỉ niệm nào khiến em nhớ nhất. Tại sao?
Tiếng gà trưa
- Xuân Quỳnh -
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Dựa vào phần chú thích và những tìm hiểu của em, hãy nêu tóm tắt vài điều về tác giả Xuân Quỳnh
Xuân Quỳnh (1942 – 1988)
Là nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại.
Phong cách thơ: trẻ trung, sôi nổi, đôn hậu, giàu nữ tính.
Quê: La Khê, Hà Đông, Hà Tây
2. Tác phẩm
Đọc văn bản tiếng gà trưa và chỉ ra thể thơ của văn bản
a. Đọc
e. Đề tài: Bình dị, quen thuộc
b. Thể thơ: Tự do
Nêu xuất xứ và HCST của văn bản
c. Xuất xứ: Trích trong tập “Hoa dọc chiến hào”
d. HCST: Viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng đẹp đẽ
………………………………………………
Hình ảnh người bà gần gũi, yêu thương
………………………………………………
Hình ảnh về món quà và giấc mơ tuổi thơ
………………………………………………
Tình yêu Tổ quốc
…………………………
…………………………
……………
Tìm đoạn thơ tương ứng với các nội dung sau, gạch chân dưới những từ ngữ gợi cho em nhiều liên tưởng nhất
 Mạch cảm xúc của bài
Từ mạch cảm xúc, em hãy nêu bố cục của bài thơ.
f. Bố cục
Khổ 1: Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
2 khổ cuối: Tâm niệm của người chiến sĩ trên đường ra trận
5 khổ tiếp: Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm tuổi thơ
II. Đọc hiểu văn bản
1. Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng quê
Thảo luận nhóm
- Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí người chiến sĩ vào thời điểm nào?
- Tại sao trong vô vàn âm thanh, người chiến sĩ lại chỉ ám ảnh với âm thanh của tiếng gà trưa?
- Theo em, biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong khổ thơ này và tác dụng của nó?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Thời điểm cụ thể.
Trên đường hành quân xa
Buổi trưa nắng
Đi qua xóm nhỏ
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Hình ảnh ngôn ngữ chân thực, giản dị
Tiếng gà trưa được cảm nhận = thính giác qua điệp từ “nghe” + tâm tưởng, hồi ức, cảm xúc của tâm hồn
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”
Âm thanh của làng quê  Bình dị, thân thuộc
Phá tan cái tĩnh lặng buổi trưa của làng quê  Mang lại niềm vui cho con người chốn thôn quê.
Gợi kỉ niệm ấu thơ.
Tiếng gà trưa đem lại những cảm giác vừa bồi hồi, xúc động, vừa hạnh phúc. Đó chính là tình làng quê thắm
thiết, sâu nặng.
LUYỆN TẬP
Đoán đúng – Trúng quà
GV chia lớp thành 2 đội.
Ngay sau khi GV đọc xong câu hỏi, đội nào có tín hiệu trả lời trước thì sẽ được quyền trả lời
Trả lời đúng được 2 điểm, sai được 0 điểm.
Hết câu hỏi, đội nào có nhiều điểm nhất sẽ chiến thắng và nhận được 1 phần quà.
Câu 1: Nhân vật trữ tình trong bài thơ Tiếng gà trưa là ai?
A. Người lính trẻ
B. Cậu bé nông thôn
C. Người bà
D. Nhà thơ Xuân Quỳnh
Câu 2: Xuân Quỳnh cảm nhận tiếng gà trưa trong hoàn cảnh nào?
A. Khi nhà thơ còn nhỏ, nghe thấy tiếng gà nhảy ổ đẻ buổi trưa
B. Khi nhà thơ đi thực tế sáng tác ở một làng miền núi
C. Khi nhà thơ ở Hà Nội về thăm 1àng cũ
D. Khi nhà thơ trên đường hành quân, dừng chân bên xóm nhỏ
Câu 3: Nghe tiếng gà trưa, tác giả đã nghe thấy những gì?
A. Nghe bàn chân đỡ mỏi
B. Nghe xao động nắng trưa
C. Nghe gọi về tuổi thơ
D. Tất cả những đáp án trên
Câu 4: Trong khổ thơ thứ nhất, âm thanh tiếng gà mà người lính nghe thấy trên đường hành quân mang lại điều gì?
A. Làm cho thiên nhiên xung quanh người lính đẹp hơn
B. Tiếp thêm sức mạnh để người lính hành quân không mệt mỏi
C. Gợi những kỉ niệm ấu thơ
D. Tất cả những đáp án trên
Hướng dẫn tự học ở nhà
Soạn bài Tiếng gà trưa – tiết 2
….
Tạm biệt các em!
Cả lớp cùng nghe bài “Quê tôi” – Thùy Chi và nêu cảm nhận
Tiếng gà trưa
(Tiết 2)
Quan sát lại toàn bộ bài thơ và cho biết câu thơ “Tiếng gà trưa” được lặp lại bao nhiêu lần? Việc lặp lại như vậy có tác dụng gì?
2. Tiếng gà trưa gợi nhớ những kỉ niệm tuổi thơ
TiẾNG GÀ TRƯA
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng

Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
TIẾNG GÀ TRƯA
Câu thơ: “Tiếng gà trưa” lặp lại 4 lần
Tác dụng
Kết nối các đoạn thơ
Điểm nhịp cho từng cảm xúc
Phiếu bài tập
Tiếng gà trưa gợi
Ổ trứng hồng
Gà mái mơ
Gà mái vàng
 Gợi tả màu sắc tươi sáng, hình ảnh đẹp, bình dị, thân thuộc
* Lần thứ nhất
Nghệ thuật
Kể xen tả
Điệp ngữ: Này
Đảo ngữ: “Khắp mình hoa đốm trắng”
 Tạo bức tranh kí ức nhiều màu sắc hài hòa, tươi sáng, bình dị của làng quê
Tính từ chỉ màu sắc: hồng, đốm trắng, vàng óng
Tiếng gà trưa gợi
Tiếng mắng yêu của bà
 Ngôn ngữ tự nhiên, mộc mạc, gần gũi với đời thường, đậm chất thôn quê.
* Lần thứ hai
 Tình yêu thương sâu sắc của bà với đứa cháu nhỏ
Tiếng gà trưa gợi
Cách bà chăm chút từng quả trứng hồng
- Động từ: “khum”, “soi” + Từ láy “chắt chiu”
* Lần thứ ba
 Người bà thôn quê tần tảo, chịu thương chịu khó, chắt chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống đầy lo toan, vất vả
Tiếng gà trưa gợi
Nỗi lo âu
của bà
- Điệp ngữ: “hằng năm”
 Gợi ra một quãng thời gian dài, triền miên những nỗi lo âu của bà
Em có nhận xét gì về ngôn từ mà tác giả sử dụng trong đoạn thơ vừa tìm hiểu? Từ đó, em cảm nhận được gì về hình ảnh người bà?
Kỉ niệm về bà
Lời trách mắng thương yêu
Cách bà chăm chút từng quả trứng
Những lỗi lo âu của bà
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
 Niềm vui của tuổi thơ nghèo thật đơn sơ, giản dị, cảm động
Em có cảm nhận gì về tình bà cháu thể hiện trong đoạn thơ?
Tiếng gà trưa
Kỉ niệm tuổi thơ
Tình cảm bà cháu
Bà yêu thương, chăm chút cháu
Cháu kính trọng, biết ơn bà
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
3. Những suy tư của tác giả
* Lần thứ tư
Tác giả đã mơ điều gì qua hình ảnh “giấc ngủ hồng sắc trứng”?
A. Mơ về bà ở nơi quê hương
B. Mơ về những điều tốt lành, những niềm vui và hạnh phúc
C. Mơ về những quả trứng hồng
D. Cả 3 đáp án trên
Trong khổ cuối của văn bản, tình cảm nhớ quê, nhớ bà, nhớ tuổi thơ đã được nâng lên thành tình cảm gì? Từ ngữ nào thể hiện điều đó?

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Điệp từ “vì”
Khẳng định niềm tin vào chân lí của cuộc chiến đấu: Tổ quốc – xóm làng – người bà – tiếng gà, ổ trứng
Tình cảm gia đình làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương

Vẽ sơ đồ tư duy về bài học
Hướng dẫn tự học ở nhà
Học thuộc lòng bài thơ Tiếng gà trưa
Tìm đọc bài thơ Nắng mới (Lưu Trọng Lư) và thực hiện yêu cầu: Bài thơ Nắng mới cũng được mở đầu bằng hình ảnh ánh nắng và tiensg gà trưa, cũng từ tiếng gà gợi nhớ tới quá khứ nhưng lại theo một mạch thơ khác hẳn do với mạch thơ trong bài Tiếng gà trưa. Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau của hai bài thơ này.
Soạn bài Điệp ngữ
Tạm biệt các em