BÀI HÁT: NHẬT KÍ CỦA MẸ
Bài hát ca ngợi
về điều gì?

- Cuộc đời: R. Ta-go (1861-1941) tên đầy đủ là Ra-bin-đra-nát Ta-go (Ra-bin-đra-nát nghĩa là Thần Thái Dương, dịch tên ông sang Tiếng Việt là Tạ Cơ Thái Dương)
- Quê quán: sinh tại Kolkata, Tây Bengal, Ấn Độ, trong 1 gia đình quý tộc
- Tuy tài năng nhưng số phận Ta-go gặp nhiều bất hạnh
- Sự nghiệp sáng tác:
 + Ta- go làm thơ từ rất sớm và cũng tham gia các hoạt động chính trị và xã hội
 + Năm 14 tuổi ông được đăng bài thơ “Tặng hội đền tín đồ Ấn Độ giáo”
 + Vào năm 1913, ông trở thanh người Châu Á đầu tiên được trao Giải Nobel Văn học với tập “Thơ dâng”
+Ta-go đã để lại cho nhân loại gia tài văn hóa đồ sộ: 52 tập thơ, 42 vở kịch, 12 bộ tiểu thuyết, khoảng 100 truyện ngăn, trên 1500 bức họa và nhiều bút kí, luận văn…
+ Một số tác phẩm tiêu biểu: Tập thơ Người làm vườn, tập Trăng non, tập Thơ dâng…
- Phong cách sáng tác: Đối với văn xuôi, Ta-go đề cập đến các vấn đề xã hội, chính trị, giáo dục. Về thơ ca, những tác phẩm của ông thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và chất trữ tình triết lí nồng đượm; sử dụng thành công những hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng, hình thức so sánh, liên tưởng vè thủ pháp trùng điệp
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SONG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go, nhà thơ Ấn Độ
- Ông để lại gia tài văn hóa nghệ thuật đồ sộ: 52 tập thơ, 42 vở kịch, 12 bộ tiểu thuyết, hàng trăm truyện ngắn,…trên 1500 bức họa và số lượng ca khúc lớn
Là nhà văn đầu tiên của Châu Á được nhận giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1913 với tập “Thơ dâng”.
*Phong cách thơ:
- Thơ Ta-go thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và chất trữ tình thắm thiết triết lý nồng đượm.
- Thơ ông sử dụng rất thành công những hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng, những hình thức liên tưởng, so sánh và thủ pháp trùng điệp.
Ông không chỉ nổi tiếng với tập thơ «Dâng» mà còn nổi tiếng với
tập thơ Trăng non” Ra đời trong những năm tháng đầy bi kịch của cuộc đời Ta-go
1902: vợ mất
1904:con gái thứ 2 qua đời
1905: người cha ra đi
1907: con trai trưởng dời bỏ ông
Ông tâm sự: cõi đời hôn lên tôi với nỗi đau thương và đòi hỏi
tôi đáp lại bằng lời ca tiếng hát
* Nội dung: ca ngợi những tình cảm trong sáng, cao đẹp,
đặc biệt là tình mẫu tử
Bài thơ viết bằng tiếng Ben- gan được in trong tập Si -su (Trẻ thơ) xuất bản năm 1909
Được chính Ta-go dịch sang tiếng Anh, in trong tập “Trăng non” (1915)
MÂY VÀ SÓNG
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go, nhà thơ Ấn Độ
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
*. Hoàn cảnh sáng tác
- “Mây và sóng” được viết bằng tiếng Ben-gan, in trong tập thơ Si-su (Trẻ thơ), xuất bản năm 1909 và được Ta-go dịch ra tiếng Anh, in trong tập Trăng non xuất bản năm 1915.
* Kiểu văn bản và PTB đạt
- Trữ tình (thơ tự do)
- Biểu cảm
* Thể thơ: Bài thơ Mây và sóng được sáng tác theo thể thơ tự do.
* Nội dung: Bài thơ “Mây và sóng” đã cho thấy tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.
Bài thơ Mây và Sóng
Mẹ ơi, những người sống trên mây đang gọi con:
“Chúng ta chơi đùa từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà,
Chúng ta chơi với buổi sớm mai vàng,
Chúng ta chơi với vầng trăng bạc.”
Con hỏi: “Nhưng tôi làm sao mà lên được với các người?”
Họ trả lời: “Hãy đến bên bờ trái đất,
Và đưa tay lên trời,
Em sẽ được nhấc bổng lên mây.”
Con nói: “Mẹ tôi đang đợi ở nhà
Làm sao tôi có thể bỏ mẹ tôi mà đi được?”
Thế là họ cười rồi bay đi mất.
Nhưng con biết một trò chơi thích hơn trò ấy, mẹ ơi.
Con sẽ là mây và mẹ sẽ là trăng.
Con sẽ lấy hai tay trùm lên người mẹ,
Và mái nhà sẽ là bầu trời xanh thẳm.
Những người sống trong sóng nước gọi con:
“Chúng ta hát từ sớm mai đến tối,
Chúng ta ngao du khắp nơi này nơi nọ
Mà không biết mình đã từng qua những nơi nào”.
Con hỏi: “Nhưng tôi làm sao gặp được các người?”
Họ bảo con: “Hãy đến chỗ gần sát biển
Và đứng đó, nhắm nghiền mắt lại,
Là em sẽ được đưa lên trên làn sóng”
Con bảo: “Buổi chiều, mẹ tôi luôn luôn muốn tôi ở nhà với mẹ -
Làm sao tôi có thể bỏ mẹ tôi mà đi được?”
Thế là họ cười, múa nhảy rồi đi qua.
Nhưng con biết một trò chơi hay hơn trò ấy
Con sẽ là sóng, mẹ sẽ là một bờ biển lạ lùng.
Con sẽ lăn, lăn, lăn mãi
Và vỗ vào gối mẹ, cười vang.
Và không một ai trên cõi đời này biết nơi đâu mẹ con ta đang ở.
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
Bài thơ văn xuôi: không theo luật thơ nào, không có vần
-Bài thơ dịch, dòng thơ nối tiếp, câu thơ dài cần ngắt nhịp cho đúng, giọng nhẹ nhàng, tha thiết, rủ rỉ như kể chuyện.
2. Bố cục:2 phần
Phần 1: từ đầu đến «trời xanh thẳm» -> Em bé kể với mẹ nghe về những người ở «trên mây» và trò chơi thứ nhất của em
Phần 2: còn lại-> Em bé kể với mẹ nghe về những người ở «trong sóng» và trò chơi thứ nhất của em
Đan xen những cuộc đối thoại
Kể chuyện để bộc lộ cảm xúc, tình cảm
Trình tự tường thuật của mỗi phần đều có:
+ Lời mời gọi của mây hoặc sóng
+ Lời từ chối và lí do từ chối của bé.
+ Trò chơi do em bé
sáng tạo ra.
- Nhưng không trùng lặp ý:

+ Tính chất hấp dẫn của cảnh vật và trò chơi ở 2 phần là khác nhau
+ Cung bậc tình cảm ở 2 phần cũng khác nhau
Giữa hai phần có những điểm giống và khác nhau:
Thủ pháp trùng điệp, kết cấu tăng tiến góp phần thể hiện
chủ đề của tác phẩm, tạo nhịp điệu cho bài thơ
Mở ra không gian chia sẻ của tình mẫu tử
Người mẹ không trực tiếp xuất hiện, nhưng là đối tượng của đối thoại và đối tượng để em bé bộc lộ cảm xúc
- Tạo liên kết ngầm với phần thơ sau
Mẹ ơi
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
2. Bố cục: 2 phần
3. Phân tích
a.Lời mời gọi của
những người trên
mây và sóng
- Lời mời gọi của mây và sóng:
+ Những người trên mây: “Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”
+ Những người trên sóng: “Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao?”
⇒ Thế giới mà mây và sóng vẽ ra là thế giới diệu kì, bí ẩn, hấp dẫn, đặc biệt là đối với trẻ thơ
- Cách đến với mây và sóng:
 + Đến với mây: đến nơi tận cùng trái đất và đưa tay lên trời
 + Đến với sóng: đến rìa biển cả và nhắm nghiền mắt lại
- Nhận xét:
+ Lời mời gọi của mây và sóng: Lời mời gọi hấp dẫn, thú vị, khơi gợi trí tò mò
 + Cách đến với mây và sóng: rất dễ thực hiện, thú vị, hấp dẫn
- Nghệ thuật: nhân hóa, sử dụng hình ảnh ẩn dụ đầy sức gợi
⇒ “mây” và “sóng” là biểu tượng cho thế giới thần tiên kì ảo mà em bé tưởng tượng ra, nhưng “mây” và “sóng” cũng là những thú vui, những cám dỗ trong cuộc sống thường ngày mà con người rất dễ bị thu hút
Lời mời gọi của mây và sóng với em bé như thế nào?
*Sóng:
. Thế giới trên mây và trong sóng vẫy gọi :
…chơi từ khi thức dậy…chiều tà.
*Mây:
…chơi với bình minh vàng,…vầng trăng bạc.
…ca hát từ sáng sớm đến hoàng hôn.
…ngao du nơi này …nơi nao.
- Thế giới diệu kì: người trên mây và trong sóng có thể đến với bé và cất lời mời gọi tha thiết.
- Thế giới đẹp đẽ lung linh sắc màu kì ảo
Cảm nhận của em về những cảnh tượng mà mây và sóng đã vẽ ra?
- Cách đến với mây:“Hãy đến nơi tận cùng trái đất, đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”
Cách đến với sóng: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được làn sóng nâng đi”.
Cách đến với thế giới của mây và sóng kì diệu như những phép màu trong truyện cổ tích
“...làm thế nào...lên đó được ?”
“Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?
=> Em bé tò mò, thích thú bị cuốn hút bởi những lời mời gọi và như muốn đến ngay với thế giới của mây và sóng
Thế giới của những người trên mây và sóng hấp dẫn trẻ thơ vì:
Phù hợp với tâm lí ham vui, ham chơi
Tác động đến trí tưởng tượng phong phú
-Đánh thức trí tò mò, ham hiểu biết và muốn đi xa để khám phá cuộc sống
Ta – go yêu mến và am hiểu tâm lí trẻ em
Ý nghĩa:
Thiên nhiên luôn có một sức vẫy gọi mãnh liệt với con người, đặc biệt là với tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên, giàu trí tưởng tượng và giàu ước mơ, khát vọng
Sâu xa hơn, sự hấp dẫn, lí thú của các trò chơi trên mây và trong sóng còn tượng trưng cho những cám giỗ trong cuộc sống
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
2. Bố cục: 2 phần
3. Phân tích
a.Lời mời gọi của
những người trên
mây và song
b. Thái độ của em bé trước lời mời gọi
Trước lời mời gọi của mây và song, em bé có thái độ như thế nào?
- Ban đầu: Em bé bị hấp dẫn bởi những lời mời, bằng chứng là em bé hỏi lại:
+ Với mây: “Nhưng làm thế nào mình lên đó được?”
+ Với sóng: “Nhưng làm thế nào mình ra đó được?”
⇒Phản ứng trước những lời mời ấy vô cùng thú vị, dễ hấp dẫn, đặc biệt là đối với trẻ con
- Sau đó: Em bé từ chối lời mời: “Làm sao có thể rời mẹ mang đi được” ⇒ lời từ chối dễ thương nhưng đầy cảm động
- Lí do em bé từ chối lời mời: vì em nghĩ tới mẹ, mẹ em đang đợi và luôn mong muốn em bé ở nhà -> mẹ chính là lí do khiến em bé từ chối những lời mời hấp dẫn đó
- Nghệ thuật: đối thoại
⇒ Dù luyến tiệc cuộc vui, nhưng sự từ chối lời mời gọi đã thể hiện tình yêu thương mẹ thiết tha của em bé, lúc nào em cũng nghĩ đến mẹ, luôn mong muốn ở bên mẹ. Mẹ với tình yêu thương đã trở thành sức mạnh, nguồn động lực cho em bé vượt qua những cám dỗ
Em bé từ chối lời mời gọi của mây và sóng
LỜI TỪ CHỐI MÂY
“Mẹ mình đang đợi ở nhà”- con bảo - “Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?

LỜI TỪ CHỐI SÓNG
- Con bảo:“Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được?”
Em nghĩ đến mẹ
Em hiểu lòng mẹ
Em bé rất yêu mẹ, không muốn dời xa mẹ
Lời từ chối hồn nhiên, đáng yêu nhưng cũng rất dứt khoát
Những người trên mây và trong sóng vui vẻ không níu kéo nữa
Ý nghĩa nhân văn sâu sắc: sức níu giữ của tình mẫu tử
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
2. Bố cục: 2 phần
3. Phân tích
a.Lời mời gọi của
những người trên
mây và song
b. Thai độ của em bé trước lời mời gọi
c. Trò chơi của em bé và mẹ
Vì sao trò chơi của em bé và mẹ lại vui hơn của mây và song?
* Trò chơi của em bé và mẹ :
+ Sau khi từ chối mây: “Con là mây và mẹ là trăng. Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm”
+ Sau khi từ chối sóng: “Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ"
- Đối với em bé: đó là trò chơi thú vị hơn, hay hơn vì những trò chơi ấy bắt nguồn từ tình yêu thương mẹ
⇒ Hình ảnh thiên nhiên “mây”, “sóng” ở đây tượng trưng cho con thích vui chơi, hình ảnh “trăng”, “ bến bờ kì lạ” tượng trưng cho sự dịu dàng dàng và tấm lòng bao la, tình yêu thương con không bờ bến ⇒ Lòng yêu thương mẹ bộc lộ rõ nét hơn nữa
* Tình mẫu tử
- Hai câu thơ cuối: Hai câu thơ là lời khẳng định tình mẫu tử thiêng liêng và bất diệt, đó là tình cảm lớn lao được nâng tầm vũ trụ
- Nghệ thuật: Sử dụng hình ảnh biểu tượng, điệp ngữ, câu thơ giàu hình ảnh...(đặc trưng nghệ thuật tiêu biểu cho thơ Ta-go)
⇒ Hình tượng em bé hiện lên vừa có những nét ngây thơ đáng yêu đồng thời thể hiện thông minh, trí tưởng tượng phong phú và tình yêu thương mẹ thiết tha ⇒ tinh thần nhân văn của Ta-go: ngợi ca vẻ đẹp tình mẫu tử
Em sáng tạo trò chơi cùng mẹ

Con là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ.
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào
Con là mây, mẹ là trăng
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ
Và mái nhà ta là bầu trời xanh thẳm
Từ chối lời mời của mây và sóng. Em bé đã nghĩ ra trò chơi nào?
-> hình ảnh so sánh mang ý nghĩa biểu tượng
Mây – con: ngây thơ, trong sáng
Trăng – mẹ: dịu dàng, ấm áp
=> ngợi ca tình mẫu tử gắn bó, quấn quýt
Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào khi miêu tả trò chơi của em bé?
- Điệp ngữ: lăn; hình ảnh so sánh mang ý nghĩa biểu tượng:
Sóng – con: hồn nhiên, tinh nghịch
Bến bờ kì lạ - mẹ: sự bao la, khoan dung
=> ngợi ca từ mẫu tử thiêng liêng bất diệt
Trò chơi của bé là sự sáng tạo kì diệu của tuổi thơ hồn nhiên bên mẹ, là sự hòa hợp tuyệt vời giữa tình yêu thiên nhiên và tình mẫu tử
Hình ảnh người mẹ:
Một người mẹ hiền dịu, bao dung, tâm lí thấp thoáng trpng bài thơ
“Trong vũ trụ có lắm kì quan nhưng kì quan đẹp nhất là trái tim người mẹ”
(Bersot)
Thơ mộng – diệu kì


Quyến rũ, cám dỗ
Tình mẫu tử thiêng liêng bất diệt

Níu giữ mãnh liệt
THIÊN NHIÊN
CON NGƯỜI
ĐỐI SÁNH
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
2. Bố cục: 2 phần
3. Phân tích
a.Lời mời gọi của
những người trên
mây và song
b. Thai độ của em bé trước lời mời gọi
c. Trò chơi của em bé và mẹ
d. Tính triết lí của bài thơ
4. Tổng kết- Ghi nhơ-SGK Tr 89
Nội dung bài thơ thể hiệ mọt triết lí. Nêu cách hiểu của em về triét lí đó?
* Triết lí qua bài thơ
- Con người không tránh khỏi những sự thu hút, cám dỗ từ đời sống, nếu như không có điểm tựa vững chắc, con người rất dễ vướng vào những cám dỗ đó. Tình mẫu tử chính là một điểm tựa vững chắc trong đời người
- Hạnh phúc, đó không phải là những thứ quá xa vời, cũng không phải tự nhiên mà có, hạnh phúc luôn nằm ngay gần chúng ta, trong những điều giản dị hàng ngày, do chính chúng ta tạo ra
* Ý nghĩa triết lí
Tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp đã giúp con người vượt qua những cám dỗ trong cuộc sống
Hạnh phúc thật giản dị, gần gũi do chính ta tạo ra.
Tình yêu thương và gia đình là khởi nguồn của mọi khởi nguồn của mọi cảm xúc, ước mơ, sáng tạo.
Ý nghĩa triết lý của bài thơ:

Những hình ảnh
thiên nhiên trong
bài thơ có ý
nghĩa
Tượng trưng
cho những
quyến rũ
của cuộc
đời; vừa
diễn tả tình
mẹ con
ngang tầm
vũ trụ.
TiếT 136,137 – Văn bản MÂY VÀ SÓNG (TA-GO)
I. Giớ thiệu chung
1. Tác giả: R.Ta-go
2. Tác phẩm
II. Đọc, hiểu bài thơ
1. Đọc bài thơ
2. Bố cục: 2 phần
3. Phân tích
a.Lời mời gọi của
những người trên
mây và song
b. Thai độ của em bé trước lời mời gọi
c. Trò chơi của em bé và mẹ
d. Tính triết lí của bài thơ
4. Tổng kết- Ghi nhơ-SGK Tr 89
III. Luyện tập:
Nêu khí quát nội dung, nghệ thuật bài thơ?
* Nghệ thuật: Bố cục bài thơ 2 phần giống nhau những không trùng lặp về ý và lời.
Hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng.
* Nội dung/Ý nghĩ: Bài thơ ca ngợi ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử.
SƠ ĐỒ TƯ DUY

III. Luyện tập:
Hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa tình mẫu tử .
Hướng dẫn học ở nhà
1. Học thuộc bài thơ. Nắm được nội dung, nghệ thuật của văn bản
2. Chuẩn bị bài “ Ôn tập về thơ ”
- Hệ thống hoá kiến thức cơ bản về tác phẩm thơ hiện đại trong chương trình ngữ văn 9
- Nắm được nội dung, nghệ thuật của các bài thơ
- Đặc điểm và thành tựu thơ VN sau 1945.
Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô và các em học sinh!
Kính chúc Ban giám khảo cùng toàn thể
Hội thi sức khỏe, hạnh phúc!
Chúc hội thi thành công tốt đẹp!