Tiết 19: Văn bản

À ƠI TAY MẸ (tiếp)
Tác giả : Bình Nguyên

Tìm hiểu chung

Cấu
trúc
bài
học

Tìm hiểu chi tiết
Luyện tập
Củng cố, mở rộng

I. TÌM HIỂU
CHUNG

1. Tác giả
- Tên thật là Nguyễn Đăng Hào.

- Quê quán: xã Ninh Phúc, thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình.
- Chức danh: Là Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình.
- Giải thưởng: Nhận hai giải Thơ lục bát (Giải A - 2003; Giải Ba - 2010) trên báo
Văn Nghệ.

2. Tác phẩm

Bàn tay mẹ chắn mưa sa
Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng.  
Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng
À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon
À ơi này cái trăng tròn
À ơi này cái trăng còn nằm nôi...
  
Bàn tay mẹ thức một đời
À ơi này cái mặt trời bé con...
Mai sau bể cạn non mòn
À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru.

Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
Ru cho cái khuyết tròn đầy
Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau. 
 
Bàn tay mang phép nhiệm mầu
Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi. 
Ru cho sóng lặng bãi bồi
Mưa không dột chỗ ngoại ngồi vá khâu
Ru cho đời nín cái đau
À ơi... Mẹ chẳng một câu ru mình./.

2. Tác phẩm

PHIẾU
HỌC
TẬP
1

Hình ảnh đôi bàn tay mẹ
- Bàn tay mẹ trước giông bão cuộc đời

- Bàn tay mẹ dịu dàng nuôi nấng con

…………………………………………
…………………………………………
…………………………………………
…………………………………………
…………………………………….
…………………………………………
…………………………………………
…………………………………………
…………………………………………
…………………………………….

……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
….
……………………………………………
……………………………………………
…………………………….
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
………………………….

Đánh giá chung
……………………………………………………………………………………………

PHIẾU
HỌC
TẬP
1

Hình ảnh đôi bàn tay mẹ
- Bàn tay mẹ trước giông bão cuộc đời

- Bàn tay mẹ dịu dàng nuôi nấng con

+ "chắn mưa sa".

+ "bàn tay mẹ dịu dàng".

+ "chặn bão qua mùa màng".

+ gọi con là cái trăng vàng, cái trăng tròn,

→ Mẹ mạnh mẽ, kiên cường trước khó

cái trăng còn nằm nôi, cái Mặt Trời bé con.

khăn, chông gai trong cuộc đời để bảo vệ

→ Trái ngược với vẻ cứng rắn khi đối mặt với

con, cho con được hạnh phúc, bình yên.

cuộc đời, mẹ luôn dịu dàng, yêu thương con.

→ Sức mạnh phi thường, bản năng của
người làm mẹ.

Phiếu
học tập
số 2

Bàn tay mẹ nhiệm màu, hi sinh vì con
Bàn tay mẹ nhiệm màu, hi sinh vì con

nghệ thuật

Phiếu
học tập
số 2

Bàn tay mẹ nhiệm màu, hi sinh vì con
Bàn tay mẹ nhiệm màu, hi sinh vì con

+ "thức một đời".
+ "mai sau bể cạn non mòn" vẫn còn
hát ru.
+ "chắt chiu từ những dãi dầu".
→ Người mẹ vất vả, chắt chiu...nuôi nấng con.
Mẹ nuôi con suốt một đời dù cho bất cứ điều gì
xảy ra.

nghệ thuật
+ Điệp từ, điệp cấu trúc "Bàn tay mẹ",
"À ơi này cái".
+ Ẩn dụ:
Bàn tay mẹ - người mẹ.
Cái trăng, cái Mặt Trời - người con.
+ Lối thơ, nhịp thơ như lời hát ru.
→ Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự
diễn đạt.
+ Thể hiện tình cảm của mẹ đối với đứa
con nhỏ của mình.

PHIẾU HỌC TẬP 3
Lời ru của người mẹ hiền
Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
Ru cho cái khuyết tròn đầy
Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau. 
 
Bàn tay mang phép nhiệm mầu
Chắt chiu tự những dãi dầu đấy thôi. 
Ru cho sóng lặng bãi bồi
Mưa không dột chỗ ngoại ngồi vá khâu
Ru cho đời nín cái đau
À ơi... Mẹ chẳng một câu ru mình./.

1. Lời ru của mẹ dành cho những ai? Mẹ mong điều gì qua những lời
ru ấy?
……………………………………………………………………………………
…………..
……………………………………………………………………………………
………......

2. Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì trong các câu thơ?

……………………………………………………………………………………
…………..
……………………………………………………………………………………
………......
……………………………………………………………………………………
…………..
……………………………………………………………………………………
………......

3. Mẹ có dành suy nghĩ cho mình hay không?hình ảnh người mẹ hiện
lên với những phẩm chất gì?

……………………………………………………………………………………
…………..

1.

PHIẾU HỌC TẬP 3
LờiLời
ru của
dành
cho những
ai? Mẹ mong điều gì qua những lời ru
rumẹcủa
người
mẹ hiền

ấy?
+ Nghĩ cho đứa con yếu ớt, nhớ nhung mẹ:
+ Nghĩ cho mẹ, cho bà: "sóng lặng bãi bồi", "mưa không dột chỗ bà ngồi
Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
khâu".
Ru cho cái khuyết tròn đầy
+ Nghĩ cho cả mọi người, cho cuộc đời: "cho đời nín đau".
Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau. 
 
Bàn tay mang phép nhiệm mầu 2. Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
Chắt chiu tự những dãi dầu đấy thôi. 
+ Điệp từ, điệp cấu trúc: "Ru cho".
Ru cho sóng lặng bãi bồi
+ Ẩn dụ "cái khuyết tròn đầy".
Mưa không dột chỗ ngoại ngồi vá khâu
+ Nhân hóa "đời nín cái đau".
Ru cho đời nín cái đau

thuật gì trong các câu thơ?

+ Nhịp thơ như lời hát, uyển chuyển, sâu lắng.

À ơi... Mẹ chẳng một câu ru mình./.

3. Mẹ có dành suy nghĩ cho mình hay không?hình ảnh người mẹ hiện
lên với những phẩm chất gì?
- Mẹ vì mọi người mà quên mất bản thân, chẳng một mong ước cho mình
 Đức hi sinh cao cả, tình cảm thiêng liêng của người mẹ.

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

 Thể thơ lục bát nhịp
nhàng như lối hát ru
con.
- Phối hợp hài hòa các
biện pháp tu từ: ẩn dụ,
điệp từ, điệp cấu trúc.

2. Nội dung

À ơi tay mẹ là bài thơ
bày tỏ tình cảm của
người mẹ với đứa con
nhỏ bé của mình. Qua
hình ảnh đôi bàn tay và
những lời ru, bài thơ đã
khắc họa thành công một
người mẹ Việt Nam điển
hình: vất vả, chắt chiu,
yêu thương, hi sinh...đến
quên mình. 

3. Ý nghĩa
- Tình yêu thương bao
la của cha mẹ dành cho
ta thể hiện từ những
điều bình dị, giản đơn
nhất ;
- Mỗi chúng ta cần biết
yêu thương, trân trọng,
biết ơn và hiếu thảo với
cha mẹ của mình.

LUYỆN
TẬP
Viết đoạn văn ngắn khoảng 5 -7 câu
kể về người mẹ thân yêu của em.

CỦNG CỐ, MỞ
RỘNG

Tìm và chép lại ít nhất 3 bài thơ
lục bát viết về chủ đề gia đình.