LUYỆN TỪ VÀ CÂU - LỚP 4

BÀI: CÂU KHIẾN – CÁCH ĐẶT CÂU KHIẾN


GIÁO VIÊN: LÊ QUỐC CA
SỞ GIÁO DỤC, KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BẠC LIÊU
PHÒNG GD-ĐT HUYỆN PHƯỚC LONG


Luyện từ và câu
Câu khiến – Cách đặt câu khiến
MỤC TIÊU:
- Nắm được cấu tạo và tác dụng của câu khiến.
- Biết nhận diện câu khiến, nắm được cách đặt câu khiến và biết đặt câu khiến trong các tình huống khác nhau.

Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, đồ dùng học tập.
Ngồi học giữ khoảng cách với màn hình tivi.
Thực hiện theo các yêu cầu của giáo viên.
Yêu cầu
I- Nhận xét
II- Ghi nhớ
III- Luyện tập
Luyện từ và câu
Câu khiến – Cách đặt câu khiến


I- Nhận xét
1. Câu in nghiêng dưới đây được dùng để làm gì? Cuối câu có dấu gì?
Gióng nhìn mẹ, mở miệng, bật lên thành tiếng:
- Mẹ mời sứ giả vào đây cho con!
Thánh Gióng
Luyện từ và câu
Câu khiến – Cách đặt câu khiến
- Mẹ mời sứ giả vào đây cho con!
Dùng để nhờ mẹ gọi sứ giả vào.
Cuối câu có dấu chấm than (!).
2. Em hãy nói với bạn bên cạnh một câu để mượn quyển vở. Viết lại câu ấy.
Nam ơi, cho tớ mượn quyển vở của cậu với!
I- Nhận xét
1. Câu in nghiêng dưới đây được dùng để làm gì? Cuối câu có dấu gì?
- Mẹ mời sứ giả vào đây cho con!
Mẹ mời sứ giả vào đây cho con!
Dùng để nhờ mẹ gọi sứ giả vào.
Nam ơi, cho tớ mượn quyển vở của cậu với!
Dùng để nêu mong muốn mượn Nam quyển vở.
Các em hãy lấy sẵn ê ke để chuẩn bị vẽ hình nào!
Dùng để nêu yêu cầu, đề nghị học sinh chuẩn bị ê ke.
Dùng để nhờ mẹ gọi sứ giả vào.
Dùng để nêu mong muốn mượn Nam quyển vở.
Dùng để nêu yêu cầu, đề nghị học sinh chuẩn bị ê ke.
Câu khiến (câu cầu khiến)
* Khi viết câu nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn, nhờ vả,… của mình với người khác, ta có thể đặt ở cuối câu dấu chấm than ( ! ) hoặc dấu chấm ( . ).
- Đặt dấu chấm ( . ) ở cuối câu khi đó là lời yêu cầu, đề nghị,… nhẹ nhàng.
Ví dụ: Làm ơn cho mình mượn quyển vở của bạn một lát.
- Đặt dấu chấm than ( ! ) cuối câu khi đó là lời đề nghị, yêu cầu,… mạnh mẽ (thường có các từ hãy, đừng, chớ, nên, phải… đứng trước động từ trong câu), hoặc có hô ngữ ở đầu câu; có từ nhé, thôi, nào,… ở cuối câu.
* Lưu ý:
Ví dụ: Nam này, hãy cho tớ mượn quyển vở của cậu nhé!
Mẹ mời sứ giả vào đây cho con!
Nam ơi, cho tớ mượn quyển vở của cậu với!
Các em hãy lấy sẵn ê ke để chuẩn bị vẽ hình nào!

Thế nào là câu khiến? Khi viết, cuối câu có dấu gì?
Dùng để nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn,… của người nói, người viết với người khác.
Câu khiến (câu cầu khiến)
Khi viết, cuối câu khiến có dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm (.).
I- Nhận xét
3. Cho câu kể sau:
Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Em hãy chuyển câu kể trên thành câu khiến bằng một trong những cách sau:
+ Thêm hãy, đừng, chớ, nên, phải,… vào trước một động từ.
+ Thêm đi, thôi, nào,… vào cuối câu.
+ Thêm đề nghị, xin, mong,… vào đầu câu.
+ Thay đổi giọng điệu.
- Nhà vua hãy hoàn gươm lại cho Long Vương!
- Nhà vua nên hoàn gươm lại cho Long Vương!
Cách 1:
- Nhà vua phải hoàn gươm lại cho Long Vương!
Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Thêm hãy, đừng, chớ, nên, phải,…vào trước một động từ.
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương …
Cách 2:
Thêm đi, thôi, nào, … vào cuối câu sau:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương thôi.
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương đi.
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương nào.
Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Thêm đề nghị, xin, mong,... vào đầu câu .
Cách 3:
…. nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
- Mong nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
- Đề nghị nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
- Xin nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Thay đổi giọng điệu khi đọc.
Cách 4:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương!
Khi chuyển thành câu khiến trong giao tiếp hay chính là khi nói, ta đọc dứt khoát, hơi cao giọng ở cuối câu. Nhằm thể hiện yêu cầu hay mong muốn phù hợp với tác dụng của người nói muốn thể hiện với câu khiến đó.
- Có mấy cách để đặt câu khiến?
Có 4 cách
- Đó là những cách nào?
1. Thêm từ hãy hoặc đừng, chớ, nên, phải,… vào trước động từ.
2. Thêm từ lên hoặc đi, thôi, nào,… vào cuối câu.
3. Thêm từ đề nghị hoặc xin, mong,… vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu khiến.
Hoặc phối hợp các cách trên một cách hợp lí.
II- Ghi nhớ
- Câu khiến (câu cầu khiến) dùng để nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn,… của người nói, người viết với người khác.
- Khi viết, cuối câu khiến có dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm (.).
- Muốn đặt câu khiến, có thể dùng một trong những cách sau:
1. Thêm từ hãy hoặc đừng, chớ, nên, phải,… vào trước động từ.
2. Thêm từ lên hoặc đi, thôi, nào,… vào cuối câu.
3. Thêm từ đề nghị hoặc xin, mong,… vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu khiến.
a) Cuối cùng, nàng quay lại bảo thị nữ:
- Hãy gọi người hàng hành vào cho ta!
Lọ nước Thần

1. Tìm câu khiến trong những đoạn trích sau:
III- Luyện tập
1. Tìm câu khiến trong những đoạn trích sau:
III- Luyện tập
b) Một anh chiến sĩ đến nâng con cá lên hai bàn tay nói nựng: “Có đau không, chú mình? Lần sau, khi nhảy múa phải chú ý nhé! Đừng có nhảy lên boong tàu!” Hà Đình Cẩn
1. Tìm câu khiến trong những đoạn trích sau:
III- Luyện tập
c) Con rùa vàng không sợ người, nhô thêm nữa, tiến sát về phía thuyền vua. Nó đứng nổi lên mặt nước và nói:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương!
Sự tích hồ Gươm
1. Tìm câu khiến trong những đoạn trích sau:
III- Luyện tập
d) Ông lão nghe xong, bảo rằng:
- Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre, mang về đây cho ta.
Cây tre trăm đốt
1. Tìm câu khiến trong những đoạn trích sau:
III- Luyện tập
a) Cuối cùng, nàng quay lại bảo thị nữ:
- Hãy gọi người hàng hành vào cho ta!
b) Một anh chiến sĩ đến nâng con cá lên hai bàn tay nói nựng: “Có đau không, chú mình? Lần sau, khi nhảy múa phải chú ý nhé! Đừng có nhảy lên boong tàu!”
c) Con rùa vàng không sợ người, nhô thêm nữa, tiến sát về phía thuyền vua. Nó đứng nổi lên mặt nước và nói:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương!
d) Ông lão nghe xong bảo rằng:
- Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre, mang về đây cho ta.


a) Cuối cùng, nàng quay lại bảo thị nữ:
- Hãy gọi người hàng hành vào cho ta!
b) Một anh chiến sĩ đến nâng con cá lên hai bàn tay nói nựng: “Có đau không, chú mình? Lần sau, khi nhảy múa phải chú ý nhé! Đừng có nhảy lên boong tàu!”
c) Con rùa vàng không sợ người, nhô thêm nữa, tiến sát về phía thuyền vua. Nó đứng nổi lên mặt nước và nói:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương!
d) Ông lão nghe xong bảo rằng:
- Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre, mang về đây cho ta
2. Chuyển các câu kể sau thành câu khiến:
III- Luyện tập
Nam đi học.
Thanh đi lao động.
Ngân chăm chỉ.
Giang phấn đấu học giỏi.
2. Chuyển các câu kể sau thành câu khiến:
III- Luyện tập
3. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
a) Em gọi điện thoại cho bạn, gặp người ở đầu dây bên kia là bố của bạn. Hãy nói một câu với bác ấy để bác chuyển máy cho em nói chuyện với bạn em.
b) Em đang tìm nhà bạn bỗng gặp một chú từ một nhà gần đấy bước ra. Hãy nói một câu nhờ chú ấy chỉ đường.
III- Luyện tập
3. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
III- Luyện tập
- Thưa bác, bác cho cháu nói chuyện với bạn Giang ạ!
- Bác làm ơn cho cháu nói chuyện với bạn Giang ạ.
a) Em gọi điện thoại cho bạn, gặp người ở đầu dây bên kia là bố của bạn. Hãy nói một câu với bác ấy để bác chuyển máy cho em nói chuyện với bạn em.
3. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
III- Luyện tập
b) Em đang tìm nhà bạn bỗng gặp một chú từ một nhà gần đấy bước ra. Hãy nói một câu nhờ chú ấy chỉ đường.
Xin chú chỉ giúp cháu nhà của bạn Nga ở đâu ạ!
Chú làm ơn chỉ giúp cháu nhà bạn Nga ở đâu ạ!
Mọi người đeo khẩu trang để phòng dịch.
- Câu khiến có hãy ở trước động từ.
- Câu khiến có đi hoặc nào ở sau động từ.
- Câu khiến có xin hoặc mong ở trước chủ ngữ.
Mọi người hãy đeo khẩu trang để phòng dịch!
Mọi người đeo khẩu trang để phòng dịch đi!
Mọi người đeo khẩu trang để phòng dịch nào!
Xin mọi người đeo khẩu trang để phòng dịch.
Mong mọi người đeo khẩu trang để phòng dịch.
- Câu khiến có xin hoặc mong ở trước chủ ngữ.
CHÚC CÁC EM
CHĂM NGOAN HỌC GIỎI