Chào mừng các em đến với lớp học
Khởi động
Tìm một số từ ngữ có nghĩa liên quan các từ sau:
Sách, vở, bút, thước, tẩy,…
Ti vi, điện thoại, tủ lạnh, máy giặt,…
Xe đạp, xe máy, ô tô, máy bay,…
Tiết 19,20
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
Mục tiêu bài học:
Ôn tập và vận dụng một số kiến thức về từ vựng đã học trong chương trình THCS: Nghĩa của từ, Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ, Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, Trường từ vựng.
I. Nghĩa của từ
Tiết 19,20
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
Hình thức
Nội dung
Nghĩa của từ là (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ...) mà
từ biểu thị.
nội dung
Cách hiểu nào sau đây đúng:
Ai nhanh hơn
Đúng
Sai
Sai
Sai
I. Nghĩa của từ
Tiết 19,20
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
II. Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
Là những từ có một nghĩa gốc và một hoặc một số nghĩa chuyển
Nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành những nghĩa khác.
Được hình thành trên cơ sở nghĩa gốc.
Là hiện tượng thay đổi nghĩa -> từ nhiều nghĩa.
a. Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.
(Hồ Chí Minh)
b. Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
Tôi tài giỏi, bạn cũng thế
Cho biết từ in đậm màu đỏ trong các câu thơ sau dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?


a. Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.
(Hồ Chí Minh)
- Xuân (1): mùa đầu tiên trong năm, thời tiết mát mẻ, cây cối đâm chồi nảy lộc -> nghĩa gốc.
- Xuân (2): chỉ sự tươi đẹp của đất nước -> nghĩa chuyển.


b. Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
- Hoa trong “thềm hoa”, “lệ hoa”: đẹp -> nghĩa chuyển

Chuyên gia ngôn ngữ phân tích
Trong hai ví dụ sau, ví dụ nào có hiện tượng từ nhiều nghĩa?
Từ “lá” trong:
Khi chiếc lá xa cành
Lá không còn màu xanh
Mà sao anh xa em
Trời vẫn xanh vời vợi.
(Hồ Ngọc Sơn, Gửi em dưới quê làng)
và trong:
Công viên là lá phổi của thành phố.
b. Từ “đường” trong:
Đường và chân là đôi bạn thân.
Và trong:
Ngọt như đường.
b. Từ “đường” -> từ đồng âm.
Âm giống nhau nhưng nghĩa khác xa nhau, không liên quan gì đến nhau.
a. Từ “lá” -> từ nhiều nghĩa.
“lá” trong “lá phổi” là nghĩa chuyển của “lá” trong “lá xa cành”.
I. Nghĩa của từ
Tiết 19,20
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
II. Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
III. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
cá rô, cá thu
chim
thú
Động vật
Sáo,
tu hú
cá
Voi, hươu
Ai nhanh hơn
Từ đơn
Từ láy âm
Từ phức
Từ ghép
Từ ghép ĐL
Từ ghép CP
Từ láy
Láy toàn bộ
Láy bộ phận
Láy vần
Từ
(Xét về mặt cấu tạo)
I. Nghĩa của từ
Tiết 19,20
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
II. Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
III. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
IV. Trường từ vựng
Trường từ vựng là tập hợp những từ có..................về………
nét chung
nghĩa
Chuyên gia ngôn ngữ lên tiếng
Phân tích sự độc đáo trong cách dùng từ ở đoạn văn sau:
Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.
(Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn độc lập)
Tắm, bể -> trường “nước” nói chung => Tăng giá trị biểu cảm của câu nói, có sức tố cáo mạnh mẽ.
Ôn tập lại kiến thức đã học
Hướng dẫn tự học
01
02
Chuẩn bị bài “Truyện Kiều của Nguyễn Du”.
Thank you !!!