MÙA XUÂN NHO NHỎ
THANH HẢI
I
TÌM HIỂU CHUNG
1, Tác giả
Điền tiếp thông tin về tác giả Thanh Hải trong bảng sau:
Tên thật :.............................
Quê :..................................
Là nhà thơ cách mạng tham gia hai cuộc kháng chiến.
Phong cách thơ:..........................................
........................................................................
..............................................................
Phạm Bá Ngoãn
tỉnh Thừa Thiên – Huế.
Thơ ông bình dị, nhẹ nhàng nhưng đậm chất triết lí về cuộc đời, thể hiện tình yêu cuộc sống tha thiết.


+ Những đồng chí trung kiên (1962)

+Huế mùa xuân – 2 tập(1970-1975)

+Dấu võng Trường Sơn (1977)

+M­ưa xuân đất này (1982)

+Thơ Thanh Hải (1982)
Tên thật : Phạm Bá Ngoãn.
Quê : tỉnh Thừa Thiên – Huế.
Là nhà thơ cách mạng tham gia hai cuộc kháng chiến.
Các tác phẩm chính:
1, Tác giả
2, Tác phẩm
Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ Mùa xuân
Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được viết vào tháng 11/1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời, thể hiện niềm yêu mến cuộc sống đất nước thiết tha và ước nguyện của tác giả.
3, Đọc-bố cục:
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao
Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Mùa xuân ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế...
Bố cục
1
2
3
4
Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất nước
Khổ 2 +3: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước
Khổ 4 +5: Ước nguyện của tác giả
Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế
II
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1,Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất nước
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi! Con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi! Con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
NGHỆ THUẬT
Đảo ngữ,hình ảnh chọn lọc,gam màu sắc,ẩm dụ chuyển đổi cảm giác
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi! Con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
 Không gian cao rộng,cả màu sắc tươi thắm của mùa xuân,cả âm thanh vang vọng,tươi cui của tiếng chim chiền chiện.Một bức tranh xứ Huế rất mơ mộng,tươi đẹp.
gi?t long lanh
Giọt âm thanh của tiếng chim.
Giọt sương, giọt mùa xuân.
Thiên nhiên mùa xuân
Hình ảnh : dòng sông, bông hoa
Màu sắc : xanh, tím
Mênh mang, dịu nhẹ, thanh mát
Âm thanh : tiếng chim
Sống động, tươi vui
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng rơi
Tôi đưa tay tôi
Cảm xúc của nhà thơ
gi?t long lanh
hứng
giọt long lanh
giọt long lanh
hứng.
gi?t long lanh
Gi?t õm thanh ti?ng chim.
Gi?t suong, gi?t mựa xuõn.
Nhà thơ không chỉ nghe thấy âm thanh mà còn có cảm giác như nhìn thấy âm thanh ấy kết thành giọt và đặc biệt còn tiếp xúc “hứng ” được.
Nghệ thuật : chuyển đổi cảm giác tinh tế.
Tôi đưa tay tôi hứng
Tôi đưa tay tôi hứng
=> Tâm trạng say sưa ,ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên,đất trời lúc vào xuân.
*Bức tranh xứ Huế đẹp và thơ mộng,vui tươi, đầy sức sống.Và trung tâm của bức tranh đó chính là một con người đang say sưa,ngây ngất
2,Hình ảnh mùa xuân của đất nước
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
-Người cầm súng,người ra đồng:Hai lực lượng chính của cách mạng làm nhiệm vụ sản xuất và chiến đấu,xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc,những con người đã tạo nên mùa xuân phồn thực,mang chứa khát vọng lớn lao,muôn thuở về cuộc sống hòa bình,no ấm.
Nghệ thuật
Điệp ngữ: Mùa xuân,lộc
=>Nhấn mạnh hình ảnh mùa xuân của đất trời trong lộc non.
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
-Lộc,là biểu tượng tươi đẹp của mùa xuân.Lộc biểu hiện sức khỏe,sức vươn lên,đầy niềm tin vào tương lai.
-Người cầm súng,người ra đồng là những con người đã tạo nên mùa xuân phồn thực,mang chứa khát vọng lớn lao,muôn thuở về cuộc sống hòa bình,no ấm.
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao
Nghệ thuật
Điệp ngữ :tất cả và từ láy(hối hả,xôn xao)
-> Mùa xuân về ,nhịp sống của đất nước ,con người trở lên hối hả,âm thanh xôn xao.
Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Đất nước:
-Vất vả và gian lao
- Như vì sao
-Cứ đi lên phía trước.
-> Đất nước trải qua 4000 năm lịch sử với biết bao khổ thăng trầm
Tính từ: vất vả, gian lao đúc kết quá khứ lịch sử dân tộc với biết bao gian khổ, thăng trầm.
Đất nước được hình dung bằng một hình ảnh so sánh đẹp, kì vĩ: vì sao: vì tinh tú lấp lánh trên bầu trời -> gợi liên tưởng đến vẻ đẹp, ánh sáng và hi vọng.
- Tự hào, tin tưởng đất nước mãi là mùa xuân rực rỡ. Sức sống của mùa xuân đất nuớc).
3,Ước nguyện của tác giả:
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Nghệ thuật
- Điệp ngữ :"ta làm” "ta nhập”:các số từ chỉ số ít (một,con) kết hợp với các danh từ(chim,hoa ,nốt trầm)
-> Muốn được sống có ích,cống hiến cho đời 1 lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót,bông hoa tỏa hương sắc cho đời,nốt nhạc trầm làm cho bản hòa ca,trở lên xao xuyến lòng người
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Cách xưng hô từ "tôi" sang "ta", ước nguyện, tâm niệm của nhà thơ cũng là ước nguyện, tâm niệm chung của nhiều người.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
- ẩn dụ: mùa xuân nho nhỏ: một cuộc đời
từ láy: nho nhỏ, lặng lẽ
điệp ngữ: Dù là
Hoán dụ: tuổi hai mươi( tuổi trẻ), tóc bạc( tuổi già)
Nghệ thuật:
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
- > Ước nguyện khiêm nhường, chân thành của nhà thơ - được làm một mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn của đất nước, của cuộc đời chung bất chấp tuổi tác và thời gian.
=> Lời lẽ bình dị, nhẹ nhàng, khiêm tốn nhưng có sức khái quát cao về một lẽ sống chân chính, sống đẹp, sống có ích.
4, Lời ngợi ca quê hương:
Mùa xuân ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế...
Ta xin hát:
Nam Ai
Nam Bình
->Tấm lòng ân nghĩa, thủy chung
III,Tổng kết:
1,Nội dung
Bài thơ là tiếng lòng yêu mến và gắn bó thiết tha với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ muốn được cống hiến, đóng góp một mùa xuân nho nhỏ vào mùa xuân lớn lao của dân tộc. Từ đó mở ra những suy nghĩ về ý nghĩa và giá trị cuộc sống của mỗi cá nhân là sống có ích, có cống hiến cho cuộc đời chung.
2,Nghệ thuật
Thể thơ năm tiếng, có nhạc điệu trong sáng, thiết tha gần gũi với dân ca
Nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm
Nhiều so sáng và ẩn dụ sáng tạo