CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích _Đăm Săn_ – Sử thi Tây Nguyên)
* Sử thi là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân cổ đại. * Gồm:

+ Sử thi thần thoại
+ Sử thi anh hùng
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

(Trích _Đăm Săn_ – Sử thi Tây Nguyên)

I. Tìm hiểu chung

_a. Tóm tắt tác phẩm: _()

_b. Xuất xứ đoạn trích_

Đoạn trích nằm ở phần giữa của tác phẩm kể về việc Đăm Săn đánh thắng Mtao Mxây cứu vợ.

_c. Bố cục đoạn trích_:

2 đoạn

- Đoạn 1: Từ đầu … _đem bêu ngoài đường_: Cuộc chiến đấu giữa Đăm Săn và Mtao Mxây.

- Đoạn 2: Còn lại: Lễ ăn mừng chiến thắng của dân làng.
II. Đọc - hiểu văn bản

*Hình tượng người anh hùng Đăm Săn trong cuộc chiến đấu với Mtao Mxây

a. Nguyên nhân

- Mtao Mxây kéo đến cướp phá buôn làng của Đăm Săn và bắt Hơ Nhị về làm vợ => Hành động phi nghĩa - Mtao Mxây đại diện cho cái ác, cái xấu. * Đăm Săn cảm thấy danh dự của một tù trưởng bị xúc phạm, hạnh phúc gia đình và sự bình yên của buôn làng bị đe dọa. * Đăm Săn quyết tâm cầm khiên, giáo đi chiến đấu với Mtao Mxây. * Hành động chính nghĩa
_b. Cuộc chiến giữa Đăm Săn với Mtao Mxây_
_b. Cuộc chiến giữa Đăm Săn với Mtao Mxây_
Cuộc chiến được chia thành mấy chặng?

_b. Cuộc chiến giữa Đăm Săn với Mtao Mxây_
_b. Cuộc chiến giữa Đăm Săn với Mtao Mxây_
- Cuộc chiến được chia làm ba chặng:
+ Chặng 1: Đăm Săn khiêu chiến
+ Chặng 2: Mtao Mxây rung khiên múa
+ Chặng 3: Đăm Săn múa khiên và tiêu diệt kẻ thù
_+ Chặng 1: Đăm Săn khiêu chiến_
_+ Chặng 1: Đăm Săn khiêu chiến_
__
_ Hành động khiêu chiến của Đăm Săn thể hiện điều gì?_
_+ Chặng 1: Đăm Săn khiêu chiến_
_+ Chặng 1: Đăm Săn khiêu chiến_
*Đăm Săn đến tận nhà Mtao Mxây để thách thức. * Đó là hành động chủ động, đường hoàng, quang minh chính đại, chiến đấu vì chính nghĩa, coi khinh kẻ thù.

- Mtao Mxây từ chối, chọc tức Đăm Săn bằng thái độ ngạo mạn: “_ta không… cơ mà_”.
=> Đăm Săn tỏ thái độ quyết liệt, dồn kẻ thù vào một trong hai sự lựa chọn: “_Ngươi không xuống…mà xem_.”
- Mtao Mxây đồng ý đi xuống với thái độ sợ hãi, rụt rè, do dự _“Khoan, diêng, khoan! Để ta …nhé!” _v_à “ta sợ ngươi đâm khi ta đang đi lắm”._
=> Trước khi bước vào cuộc chiến đấu, Đăm Săn thể hiện rõ tính cách trọng danh dự, đường hoàng, thẳng thắn, tinh thần thượng võ của vị anh hùng.
=> Trước khi bước vào cuộc chiến đấu, Đăm Săn thể hiện rõ tính cách trọng danh dự, đường hoàng, thẳng thắn, tinh thần thượng võ của vị anh hùng.
_+ Chặng 2: Mtao Mxây rung múa khiên_
_+ Chặng 2: Mtao Mxây rung múa khiên_
- Mtao Mxây có ngoại hình dữ tợn và hung hãn như một vị thần. Nhưng hắn thể hiện sự do dự, tần ngần _“Trông hắn …sương sớm”_
*Đường khiên của hắn tỏ ra non yếu, kém cỏi _“Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô”. _ *Hắn vẫn hợm hĩnh, đánh đòn tâm lí ĐS “_Thế ngươi không biết …hay sao?”_

- Hắn tỏ ra khiếp đảm trước đường khiên rắn rỏi, dứt khoát của Đăm Săn “_MTMX bước cao … cái chão cột trâu”._

*Hắn dùng dao đâm đối phương để tự vệ vì không còn làm chủ được bản thân mình nữa.

=> Mtao Mxây đại diện cho phi nghĩa, cái ác, cái xấu.
Đam Săn nhường cho kẻ thù ra đòn trước.
*Đam Săn nhường cho kẻ thù ra đòn trước.

Khi đối thủ múa khiên, chàng thản nhiên đứng nhìn không chút sợ hãi, với sự tự tin và đầy bản lĩnh _“không nhúc nhích”._
=> Đăm Săm hiện lên với đầy đủ phẩm chất, vẻ đẹp cao cả của vị anh hùng trong chiến trận, với tinh thần thượng võ, đại diện cho chính nghĩa.
_+ Chặng 3: Đăm Săn múa khiên và tiêu diệt kẻ thù_
_+ Chặng 3: Đăm Săn múa khiên và tiêu diệt kẻ thù_
- Chàng múa khiên đẹp, rất dũng mãnh, mạnh mẽ khiến cho kẻ thù càng lâm vào thế yếu ớt, không thể chống cự, hoàn toàn bị động.
_ “ĐS rung khiên múa ... phía tây”_
_- _Nhờ sự trợ giúp của ông Trời, chàng đã tiêu diệt được kẻ thù.
*Nghệ thuật phóng đại, tượng trưng, so sánh làm nổi bật sức mạnh của người anh hùng ĐS, vẻ đẹp và sức mạnh ấy sánh ngang với thiên nhiên, vũ trụ.

=> Đăm Săn đại diện cho chính nghĩa, cái tốt đẹp, cao cả.
c. Lời kêu gọi của ĐS và thái độ dân làng đối với Đăm Săn
c. Lời kêu gọi của ĐS và thái độ dân làng đối với Đăm Săn
*ĐS kêu gọi dân làng, tôi tớ của Mtao Mxây theo chàng về với bộ tộc của chàng.

=> Dân làng vui vẻ, hồ hởi đi theo ĐS vì mong muốn một cuộc sống ổn định trong một cộng đồng thịnh vượng.
=> Mọi người đi theo Đăm Săn, tôn vinh Đăm Săn vì chàng đã giúp cho khát vọng của họ thành hiện thực.

*Thể hiện đầy đủ ý nghĩa xã hội - lịch sử lớn lao chiến công của Đăm Săn, đó là cuộc chiến tranh vì cộng đồng, hòa bình, hạnh phúc chung.

Thống nhất các thị tộc người Ê Đê để thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích _Đăm Săn_ – Sử thi Tây Nguyên)
II. Đọc - hiểu văn bản
*Hình tượng người anh hùng Đăm Săn trong cuộc chiến đấu với Mtao Mxây

2. Cảnh ăn mừng chiến thắng
a. Ý nghĩa của chiến thắng

*Bảo vệ hạnh phúc gia đình và sự bình yên của bộ tộc.

- Bộ tộc của Đăm Săn càng giàu có, hùng mạnh “giàu lên, chiêng lắm la nhiều”.
=> Đăm Săn trở thành một tù trưởng nhân hậu, bao dung, tiếng tăm lừng lẫy.
2. Cảnh ăn mừng chiến thắng
2. Cảnh ăn mừng chiến thắng
*Ý nghĩa của chiến thắng

b. Đăm Săn mở tiệc ăn mừng chiến thắng
Khung cảnh lễ ăn mừng chiến thắng đông vui, tưng bừng, vang dội.

*ĐS ra lệnh cho tôi tớ đánh lên nhiều loại cồng chiêng.

=> Biểu tượng cho sự giàu có, uy danh, bình yên và hạnh phúc.

*ĐS ra lệnh cho tôi tớ bắt lợn, giết trâu để dâng thần cúng tổ tiên, cầu cho thị tộc tai qua nạn khỏi, bình yên vô sự.

=> ĐS đã giữ gìn và xây đắp truyền thống đạo lí tốt đẹp của con người TN.
- Nhà ĐS tưng bừng, rộn rã, khách đến đông nghịt, các tù trưởng xa gần đều thán phục...
=> Mọi người đều vui mừng, ngưỡng mộ chiến thắng của ĐS.
c. Đăm Săn nổi bật trong ngày hội chiến thắng
c. Đăm Săn nổi bật trong ngày hội chiến thắng
Sức mạnh và vẻ đẹp dũng mãnh của Đăm Săn được miêu tả từ ngoại hình đến hành động bằng cái nhìn đầy ngưỡng mộ của nhân dân, cái nhìn từ bên dưới nhìn lên thể hiện sự sùng kính, tự hào.
=> Đó là vẻ đẹp của cộng đồng, sức mạnh của cộng đồng.
*Giữa đám đông, Đăm Săn nổi bật với mái tóc dài, uống không biết say, ăn không biết no, chuyện trò không biết chán. *Ngực quấn chéo tấm mền chiến, đôi mắt long lanh tràn đầy sức trai, tiếng tăm lẫy lừng. *Bắp chân to bằng cây xà ngang… *Vẻ đẹp của sức mạnh, hoang dã, mộc mạc, giản dị, gần gũi với núi rừng Tây Nguyên. *Sức mạnh của ĐS sánh ngang thần linh.
Tác giả sử dụng nghệ thuật phóng đại, giọng văn trang trọng, hào hùng đã làm nổi bật vẻ đẹp dũng mãnh, cao cả của Đăm Săn, vị anh hùng đại diện cho cộng đồng thị tộc.
*Tác giả sử dụng nghệ thuật phóng đại, giọng văn trang trọng, hào hùng đã làm nổi bật vẻ đẹp dũng mãnh, cao cả của Đăm Săn, vị anh hùng đại diện cho cộng đồng thị tộc.
III. Tổng kết
III. Tổng kết
1. Nội dung
- Ca ngợi chiến công của người anh hùng đã chiến đấu và chiến thắng, tiêu diệt kẻ thù, trọng danh dự, vì cuộc sống bình yên của thị tộc.
- Ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật anh hùng đã có công bảo vệ cộng đồng, khẳng định một cách đầy tự hào sự tồn tại, sức mạnh và sự phát triển của xã hội cộng đồng.
III. Tổng kết
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Biện pháp khoa trương, cường điệu miêu tả người anh hùng lí tưởng của bộ tộc mang vẻ đẹp toàn diện, lí tưởng, từ hình dáng đến hành động.
- Sử dụng ngôn ngữ: Ngôn ngữ đối thoại linh hoạt, giàu kịch tính, ngôn ngữ người kể chuyện hấp dẫn, sinh động.
- Hình ảnh ví von so sánh, giàu nhạc điệu, gắn với lời ăn tiếng nói của người Tây Nguyên.
- Kết cấu đối xứng.