_Chương II: _

_PHÂN TỬ. _

_LIÊN KẾT HÓA HỌC_
BÀI 5:

PHÂN TỬ - ĐƠN CHẤT - HỢP CHẤT
I.

ĐƠN CHẤT VÀ HỢP CHẤT

II.

PHÂN TỬ

NỘI DUNG BÀI HỌC
Hàng chục triệu chất hóa học đã biết được phân loại như thế nào để dễ nghiên cứu và sử dụng?
I.

ĐƠN CHẤT VÀ HỢP CHẤT
HOẠT ĐỘNG:

Phân loại chất

Mô hình hạt của đồng ở thể rắn, khí oxygen, khí hiếm helium, khí carbon dioxide và muối ăn ở thể rắn được biểu diễn trong Hình 5.1

_Lưu ý:_ Nguyên tử được biểu diễn bằng các quả cầu. Các nguyên tử cùng màu thuộc cùng một nguyên tố hóa học, các nguyên tử khác màu thuộc các nguyên tố hóa học khác nhau.
HOẠT ĐỘNG:

Phân loại chất

_Quan sát các mô hình trong Hình 5.1, thảo luận nhóm và thực hiện yêu cầu sau:_

Dựa vào thành phần nguyên tố, em hãy phân loại các chất trên thành 2 loại: chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học và chất được tạo nên từ hai nguyên tố hóa học.
1

Đơn chất

Tượng đồng, nhiên liệu hydrogen, đồ trang sức bằng kim cương trong Hình 5.2 là ví dụ về ứng dụng của đồng, hydrogen và carbon. Em hãy kể ra các ứng dụng khác của đồng, hydrogen và carbon mà em biết.
- Tên của đơn chất thường trùng với tên của nguyên tố, trừ một số trường hợp.

- Ví dụ: Ozone tạo nên từ oxygen, than chì và kim cương tạo nên từ carbon.

Chú ý:

Đơn chất là chất được tạo nên từ một nguyên tố hoá học.
Đơn chất được phân loại thành mấy loại?
Kim loại

Phi kim

Khí hiếm

Đơn chất được phân loại thành 3 loại:

Thể rắn

Thể lỏng

Thể rắn

......

Thể lỏng

Thể khí

Thể khí
1. Hãy trình bày sự khác biệt giữa đơn chất oxygen và hợp chất carbon dioxide về thành phần nguyên tố và vai trò của chúng đối với sự sống và sự cháy?

2

Hợp chất

O

O

C

O

O

Oxygen

Carbon dioxide

Lời giải

- Đơn chất oxygen được tạo nên từ 1 nguyên tố là: oxygen (O)

- Hợp chất carbon dioxide được tạo nên từ 2 nguyên tố là: carbon (C) và oxygen (O)

- Oxygen duy trì sự sống và sự cháy. Carbon dioxide không duy trì sự sống và sự cháy
2. Hãy dự đoán số lượng của các đơn chất nhiều hơn hay ít hơn số lượng của các hợp chất. Giải thích.

Lời giải

- Các nhà khoa học đã tìm ra 118 nguyên tố hóa học ⇒118 đơn chất

- Hợp chất được tạo nên từ 2 hay nhiều nguyên tố, hiện nay người ta đã biết hàng chục triệu hợp chất khác nhau. Do hợp chất được tạo nên từ tổ hợp các nguyên tố với các tỉ lệ nguyên tố trong hợp chất khác nhau

⇒ Số lượng của các hợp chất nhiều hơn số lượng của các đơn chất
Hợp chất là chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hoá học.
II.

PHÂN TỬ
1

Khái niệm

N

N

H

H

C

H

H

H

H

O

Ví dụ:

N

N

H

H

C

H

H

H

H

O
Phân tử là hạt đại diện cho chất, gồm 1 số nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất của chất.
2

Khối lượng phân tử

H

H

O

Ví dụ: Cách tính khối lượng phân tử nước

_- Bước 1: Xác định số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố_

Mnước = 2 x 1 + 1 x 16 = 18 amu

_- Bước 2: Tính khối lượng phân tử_

Phân tử nước gồm 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử O
Khối lượng phân tử được tính theo đơn vị amu, bằng tổng khối lượng của các nguyên tử trong phân tử.
LUYỆN TẬP

Sử dụng giá trị khối lượng nguyên tử của một số nguyên tố trong bảng tuần hoàn để tính khối lượng phân tử của các chất được biểu diễn trong Hình 5.3a và Hình 5.3b
Lời giải

- Xét Hình 5.3a: phân tử nitrogen được tạo bởi 2 nguyên tử N (có khối lượng nguyên tử = 14)

⇒ Khối lượng phân tử của nitrogen bằng: 14.2 = 28 (amu)

- Xét Hình 5.3b: phân tử methane được tạo bởi 1 nguyên tử C (có khối lượng nguyên tử = 12) và 4 nguyên tử H (có khối lượng nguyên tử = 1)

⇒ Khối lượng phân tử của methane bằng = 12.1 + 1.4 = 16 (amu)
CỦNG CỐ
A

Khí hydrogen

B

Aluminium

C

Phosphorus

D

Đá vôi

Câu 1:

Trong số các chất dưới đây, thuộc loại hợp chất có:
A

C

Từ 1 nguyên tố

Từ 3 nguyên tố

B

D

Từ 2 nguyên tố

Từ 4 nguyên tố

trở lên

Câu 2:

Đơn chất là những chất được tạo nên từ bao nhiêu nguyên tố hoá học?
B

A

C

D

1 nguyên tố hoá học

2 nguyên tố hoá học trở lên

2 chất trộn lẫn với nhau

3 nguyên tố hoá học trở lên

Câu 3:

Chọn câu phát biểu đúng:

Hợp chất là chất được cấu tạo bởi:
5 nguyên tử Oxygen,nguyên tử nguyên tố sodium, phân tử chlorine

Phân tử Oxygen, hợp chất sodium, nguyên tố chlorine

Phân tử khối Oxygen, nguyên tử sodium, phân tử chlorine

A

B

C

5 phân tử Oxygen, phân tử sodium, nguyên tố chlorine

D

Câu 4:

Cách viết sau có ý nghĩa gì 5 O, Na, Cl2
A

1

B

2

C

3

D

4

Câu 5:

Hợp chất Alx(NO3)3 có phân tử khối là 213. Giá trị của x là:
A

B

C

D

Câu 6:

Trong số các chất dưới đây, thuộc loại đơn chất có:

Nước

Muối ăn

Mercury

Khí Carbon dioxide
C

B

A

D

CH4=16 amu, H2O=18 amu

Không tính được

CH4=15 amu, H2O=17 amu

CH4=H2O=18 amu

Câu 7:

Khối lượng phân tử của CH4 và H2O
A

B

2H2

2H

C

D

4H2

4H

Câu 8:

Để chỉ hai phân tử hydrogen ta viết:
A

B

Carbon dioxide được cấu tạo từ 1 nguyên tố C và 2 nguyên tố O

Nước là hợp chất

C

D

Muối ăn không có thành phần chlorine

Có 2 loại hợp chất là vô cơ và hữu cơ

Câu 9:

Chọn đáp án sai:
A

B

C

D

- Hợp chất:P2O5

- Đơn chất: O

- Phân tử: Cl2

- Hợp chất; CH4, Ca

- Đơn chất: H2

- Phân tử: Ca

- Hợp chất: CH4, P2O5, CH3COOH

- Đơn chất: H2, Cl2

- Phân tử: O, Ca

- Hợp chất: CH4, P2O5, CH3COOH

- Đơn chất: O, Ca

- Phân tử: H2, Cl2

Câu 10:

Cho các chất sau đâu là đơn chất hợp chất, phân tử: O, H2, P2O5, O3, CH4, CH3COOH, Ca, Cl2

Thank you!