BÀI 14 : CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN
Lịch sử

1. Ý chí quyết tâm đánh giặc của dân nhà Trần
Vua Trần đã hỏi Trần Thủ Độ điều gì và Trần Thủ Độ đã trả lời ra sao ?

- Vua Trần hỏi Trần Thủ Độ về việc nên đánh hay nên hòa với quân Nguyên
- Trần Thủ Độ đã trả lời rất khảng khái : “ Đầu nhà thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo ”

Qua câu trả lời của Trần Thủ Độ em có suy nghĩ gì về ông ?

Trần Thủ Độ là một người có tính quyết đoán cao, có tinh thần yêu nước, dũng cảm dám hi sinh tính mạng của mình cho Tổ quốc. _Trần Thủ Độ (1194 - 1264) là người có công sáng lập ra triều Trần, được vua phong làm Quốc thượng phụ rồi Thái sư. Bằng tài năng, uy tín của mình, ông đã củng cố nước Việt vững mạnh cả về chính trị, kinh tế, quân sự... Ông có vai trò rất quan trọng trong thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất (1258), lưu danh với câu nói bất hủ: "Đầu tôi chưa rơi xuống đất, xin bệ ha đừng lo"._
Khi vua Trần hỏi : “ Nên đánh hay nên hòa ? ”, thì điện Diên Hồng vang lên tiếng hô đồng thanh của các bô lão : “ Đánh! ”. Ý chí quyết chiến với giặc đã được toàn dân hưởng ứng.

Nêu những sự kiện chứng tỏ tinh thần quyết tâm kháng chiến chống quân Mông - Nguyên của quân nhà Trần.

Hình 1. Cảnh các bô lão trong Hội nghị Diên Hồng (tranh vẽ)
1. Ý chí quyết tâm đánh giặc của dân nhà Trần :

- Sự đoàn kết một lòng
- Ý chí quyết tâm kháng chiến

2. Kế sách đánh giặc :
Khi giặc Mông – Nguyên vào Thăng Long, vua tôi nhà Trần đã dùng kế gì để đánh giặc?

Vua tôi nhà Trần đã chủ động rút khỏi kinh thành Thăng Long.

Khi quân Mông – Nguyên vào được Thăng Long thì chúng như thế nào ?

Chúng không tìm thấy một bóng người, một chút lương ăn. Chúng điên cuồng phá phách, nhưng chỉ thêm mệt mỏi, đói khát.

Khi quân giặc yếu quân ta đã đối phó với giặc như thế nào ?

Lúc đó quân ta tấn công quyết liệt vào Thăng Long. Lần thứ nhất: Chúng cắm cổ rút chạy, không còn hung hăng cướp phá như khi vào xâm lược; Lần thứ hai: Tướng giặc là Thoát Hoan phải chịu vào ống đồng để thoát thân; Lần thứ ba: Quân ta chặn đường rút lui của giặc, dung kế cắm cọc gỗ tiêu diệt chúng trên sông Bạch Đằng.
1. Ý chí quyết tâm đánh giặc của dân nhà Trần :

- Sự đoàn kết một lòng
- Ý chí quyết tâm kháng chiến

2. Kế sách đánh giặc :
-Kế sách “ Vườn không nhà trống”.
-Chủ động rút khỏi kinh thành Thăng Long.

3. Kết quả
Nhà Trần đã đối phó với giặc như thế nào khi chúng mạnh và khi chúng yếu ? Kết quả ra sao ?

Khi giặc mạnh, vua tôi nhà Trần rút lui khỏi Thăng Long

– Khi giặc yếu, vua tôi nhà Trần tổ chức phản công

– Kết quả: làm cho địch khi vào Thăng Long không có lương thực để ăn, đói khát mệt mỏi. Quân địch hao tổn, trong khi đó quân ta bảo toàn được lực lượng.

Ý chí quân tâm tiêu diệt quân xâm lược Mông – Nguyên của quân dân nhà Trần được thể hiện như thế nào?

– Khi vua Trần hỏi Trần Thủ Độ nên đánh hay hòa, Trần Thủ Độ đã khảng khái trả lời: “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo”.

– Tại hội nghị Điện Diên Hồng, khi vua Trần hỏi nên đánh hay hòa, cả điện đồng thanh hô “Đánh”.

– Trần Hưng Đạo viết Hịch tướng sĩ, có câu: “Sẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng…”.

– Các chiến sĩ tự mình thích vào cánh tay hai chữ “Sát thát”.
Hình 2. Cọc gỗ được cắm ở sông Bạch Đằng ( trưng bày tại Viện Bảo tang Lịch sử )
Em hãy nêu kết quả của cuộc kháng chiến Mông – Nguyên?
Lần thứ nhất

Lần thứ haii

Chúng cắm cổ rút chạy.

Tướng giặc là Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để thoát thân.

Lần thứ ba

Quân ta chặn đường rút luivà tiêu diệt chúng hết trên sông Bạch Đằng.

Chúng không không xâm lược nước ta
Tướng giặc Thoát Hoan chui vào ống đồng.
1. Ý chí quyết tâm đánh giặc của dân nhà Trần :

- Sự đoàn kết một lòng
- Ý chí quyết tâm kháng chiến

2. Kế sách đánh giặc :
-Kế sách “ Vườn không nhà trống”.
-Chủ động rút khỏi kinh thành Thăng Long.

3. Kết quả

- Cả ba lần quân Mông – Nguyên đều thất bại
Bài học

Quân Mông – Nguyên sang xâm lược nước ta ba lần . Cả ba lần, vua tôi, quân dân nhà Trần đều đồng lòng, mưu trí đánh thắng quân xâm lược.