Bài 2: Miền cổ tích

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ tích: Chú Cuội cung
trăng

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ tích: Cây tre trăm
đốt

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ tích: Cây khế

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ tích: Nàng Bạch Tuyết
và bảy chú lùn

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ tích: Cô bé bán diêm

PHẦN ĐỌC

Văn bản

SỌ DỪA

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Truyện cổ tích

TRUYỆN CỔ TÍCH
 a. Khái niệm:
 b. Mục đích, ý nghĩa:

Truyện cổ tích là thể loại truyện dân gian, kể
về một số kiểu nhân vật (Nhân vật bất hạnh,
dũng sĩ, thông minh,…)
Ước mơ về xã hội công bằng, tốt đẹp.

 c. Chi tiết li kì truyện:

Có yếu tố hoang đường, kỳ ảo.

 d. Ví dụ:

Cây khế, Thạch Sanh, Tấm Cám,…

Chia sẻ cặp đôi
 Em đã bao giờ đánh giá người khác chỉ
qua hình thức bên ngoài chưa?
 Theo em cách đánh giá như thế có
chính xác không?
 Em hiểu như nào về nhan đề: Sọ Dừa?

VĂN BẢN: SỌ DỪA
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Câu hỏi 1: Nhân vật Sọ Dừa.

- Nhân vật Sọ Dừa thuộc kiểu nhân vật bất hạnh – có ngoại hình dị dạng,
xấu xí.
Chuyện cổ tích thường kể
về nhân vật bất hạnh.
Theo em Sọ Dừa thuộc
kiểu nhân vật nào?

Câu hỏi 2: Sắp xếp các sự việc theo đúng trình tự xảy ra trong truyện?.
a. Bà mẹ đi hái củi, uống nước trong sọ dừa rồi có mang, sinh ra Sọ Dừa dị
hình dị dạng

b. Sọ Dừa   chăm lo học hành, đỗ trạng và đi sứ.

c. Sọ Dừa đi sứ về, hết sức vui mừng khi gặp lại vợ trên đảo.
d. Ở nhà phú ông, Sọ Dừa gặp được cô út và kết hôn với cô, trút bỏ lốt xấu xí.
đ. Hai người chị hại em, đẩy vợ Sọ Dừa xuống biển.
e. Nhờ làm theo lời dặn của chồng, người vợ thoát nạn và sống trên đảo
hoang.
g. Hai người chị xấu hổ bỏ đi biệt xứ.
h. Sọ Dừa xin đi chăn bò ở nhà phú ông để phụ giúp mẹ già.

Câu hỏi 2: Sắp xếp các sự việc theo đúng trình tự xảy ra trong truyện?.

TRUYỆN SỌ DỪA

a

h

d

b

đ

e

c

g

Tóm tắt truyện

1

4

Dựa vào hình ảnh, hãy
tóm tắt ngắn gọn
truyện cổ tích Sọ Dừa

3

2

5

6

II. ĐỌC- HIỂUVĂN BẢN
1. Nhân vật Sọ Dừa

1. Nhân vật Sọ Dừa
a. Sự ra đời của Sọ Dừa
- Sự ra đời khác thường.
- Tên nhân vật “ Sọ Dừa” gắn với sự dị hình, dị dạng đó.

THẢO LUẬN NHÓM
Câu 1: Tìm các chi tiết chỉ đặc điểm ngoại hình của Sọ Dừa?
Nêu nhận xét, cảm nghĩ về ngoại hình nhân vật?
Câu 2: Tìm các chi tiết nói lên phẩm chất của Sọ Dừa.
Nêu nhận xét, cảm nghĩ về những phẩm chất của nhân vật?
Câu 3: Kết cục của nhân vật?
Nêu bài học rút ra từ nhân vật Sọ Dừa?

VĂN BẢN: SỌ DỪA

b/ Ngoại hình của Sọ Dừa
- Giống như quả dừa
- Không có chân tay,…
- Di chuyển: Lăn lông lốc.
 Xấu xí, dị biệt; thiệt thòi, đáng thương. 

c/ Phẩm chất, tài năng của Sọ
Dừa
+ Còn nhỏ thì ngoan ngoãn, biết
thương mẹ
+ Lớn lên: tài giỏi, tốt bụng, nhân
hậu.
+ Khi có vợ: Thương yêu vợ, lo
lắng cho vợ.

VĂN BẢN: SỌ DỪA
d/ Kết cục của Sọ Dừa
- Vợ chồng Sọ Dừa sống hạnh phúc.
- Bài học:
+ Khi xem xét, đánh giá con người không nên chỉ dựa vào
hình thức bên ngoài, không nên có định kiến với vẻ bề ngoài
dị biệt. Điều quan trọng là xem xét những phẩm chất của họ.
+ Con người nếu có hoàn cảnh khó khăn, không hoàn thiện
về ngoại hình thì càng cần biết vươn lên để nâng cao và
chứng tỏ giá trị bản thân.

- Bài học:
+ Khi xem xét, đánh giá con người không nên chỉ dựa vào
hình thức bên ngoài, không nên có định kiến với vẻ bề ngoài
dị biệt. Điều quan trọng là xem xét những phẩm chất của họ.
+ Con người nếu có hoàn cảnh khó khăn, không hoàn thiện
về ngoại hình thì càng cần biết vươn lên để nâng cao và
chứng tỏ giá trị bản thân.

VĂN BẢN: SỌ DỪA

NHÂN VẬT SỌ DỪA
Biểu hiện
Ngoại
hình
Phẩm
chất
Kết cục

- Giống như quả dừa
- Không có chân tay,…
- Di chuyển: Lăn lông lốc.
- Chăn bò rất giỏi.
- Có tài thổi sáo; lo đủ sính lễ cưới vợ.
- Kiên trì học hành, thi đỗ trạng nguyên.
- Lo lắng cho vợ; dự đoán, đề phòng trước những thử
thách.

Nhận xét
- Xấu xí, dị biệt;
- Thiệt thòi, đáng thương. 
Chăm chỉ, chịu khó, hiếu thảo; Tự tin
vào bản thân; Giỏi dang, thông minh
lỗi lạc; Thủy chung, ngay thẳng.

Xứng đáng, ở hiền gặp lành. 
- Vợ chồng Sọ Dừa sống hạnh phúc.
- Bài học:
+ Khi xem xét, đánh giá con người không nên chỉ dựa vào hình thức bên ngoài. Điều quan trọng
là xem xét phẩm chất của họ.
+ Con người nếu có hoàn cảnh khó khăn, không hoàn thiện về ngoại hình thì càng cần biết vươn
lên để chứng tỏ giá trị bản thân.

2. Nhân vật cô Út

Cô út hiền lành, thương người,
có lòng nhân hậu, thông minh,
giàu nghị lực…

VĂN BẢN: SỌ DỪA
3/ Chi tiết kì ảo.

TRẢ LỜI NHANH

VĂN BẢN: SỌ DỪA
3/ Chi tiết kì ảo.

- Sự ra đời của Sọ Dừa.
- Sọ Dừa chăn bò giỏi, thổi sáo hay.
- Chàng chuẩn bị đủ sính lễ, biến thành chàng trai khôi ngô.
- Vợ Sọ Dừa thoát khỏi bụng cá, sống sót;
- Gà trống gáy thành tiếng người,…

VĂN BẢN: SỌ DỪA
3/ Chi tiết kì ảo.

 Ý nghĩa của các chi tiết hoang đường, kỳ ảo:
- Làm cho câu chuyện hay hơn, ly kỳ, hấp dẫn.
- Thể hiện ước mơ của nhân dân: có được khả năng kỳ diệu, người bất hạnh
được bù đắp, người tốt sẽ được hưởng hạnh phúc,…

4. Ước mơ của người lao động

Thể hiện ước mơ về công
bằng xã hội: Những người
thiệt thòi, bất hạnh, tốt bụng
sẽ được hưởng hạnh phúc;
những kẻ ác, tham lam sẽ bị
trừng trị.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật:

- Cốt truyện ly kì, hấp dẫn.
- Các chi tiết tưởng tượng kỳ ảo thú vị, bất ngờ.
- Xây dựng nhân vật có đặc điểm đặc biệt.
2. Nội dung

Truyện kể về nhân vật Sọ Dừa tuy có hình dạng xấu xí nhưng
thông minh, tài năng đã có một cuộc sống hạnh phúc.

- Đề tài: Ngoại hình và phẩm chất bên trong của con người.
- Chủ đề: Thể hiện ước mơ của nhân dân về công bằng xã hội: Những
người thiệt thòi, bất hạnh, tốt bụng sẽ được hưởng hạnh phúc; những kẻ
ác, tham lam sẽ bị trừng trị.
- Ý nghĩa: Nêu bài học về cách nhìn nhận, đánh giá con người
(Không nên chỉ nhìn vẻ bề ngoài, cần tìm hiểu, coi trọng phẩm chất bên
trong của họ).

Tóm tắt truyện

1

4

Dựa vào hình ảnh, hãy
tóm tắt ngắn gọn
truyện cổ tích Sọ Dừa

3

2

5

6

VĂN BẢN: SỌ DỪA
IV. LUYỆN TẬP

Tìm một số nhân vật (trong
truyện cổ tích hoặc trong
thực tế cuộc sống) có nét
tương đồng với nhân vật Sọ
Dừa?

Truyện
Cổ
Tích

LUYỆN TẬP
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN:
1. Bài học rút ra qua truyện Sọ Dừa
2. Vẽ tranh một nhân vật trong truyện mà em yêu thích.
3. Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt văn bản

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SƠ ĐỒ VÀ TRANH VẼ
 

Mức độ
Tiêu chí

Thiết kế sơ đồ tư
duy về các truyện cổ
tích và bài thơ của
Lâm Thị Mỹ Dạ
trong SGK.
(10 điểm)
Vẽ tranh về một
nhân vật trong
truyện cổ tích vừa
học (10 điểm)

 

Mức 1

 

Mức 2

 

Mức 3

Sơ đồ tư duy chưa
đầy đủ nội dung
(5-6 điểm)

Sơ đồ tư duy đủ
nội dung nhưng
chưa hấp dẫn.
(7-8 điểm)

Sơ đồ tư duy đầy đủ
nội dung và đẹp, khoa
học, hấp dẫn.
(9-10 điểm)

Các nét vẽ không
đẹp và bức tranh
còn đơn điệu về hình
ảnh, màu sắc.
(5-6 điểm)

Các nét vẽ đẹp
nhưng bức tranh
chưa thật phong
phú.
(7-8 điểm)

Bức tranh với nhiều
đường nét đẹp, phong
phú, hấp dẫn.
(9-10 điểm)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Ôn lại các đặc điểm của truyện cổ tích.
2. Ôn lại nội dung chính văn bản Sọ Dừa
3. Soạn văn văn bản: Em bé thông minh