DU LỊCH QUA MÀN ẢNH NHỎ

Tiết 103 văn bản :

CÔ TÔ
Nguyễn Tuân

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
a. Cuộc đời
b. Sự nghiệp sáng tác

-

Ả N
I
G UÂ
C T
Á
T ỄN
Y
U
NG

Thảo luận nhóm

Nhóm 1:
Tìm hiểu về tiểu
sử của nhà văn
Nguyễn Tuân
gồm: Bản thân
(con người), gia
đình, quê hương

Nhóm 2:
Tìm hiểu về sự
nghiệp sáng tác của
nhà văn gồm: Phong
cách nghệ thuật, giai
đoạn sáng tác, các
tác phẩm chính.

CHÂN DUNG NHÀ VĂN

Ông xứng đáng được coi là
một nghệ sĩ lớn, một nhà văn hóa
lớn.

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác

Văn bản
được trích
từ tác phẩm
nào của tác
giả?

Văn bản
được sáng
- Hoàn cảnh sáng tác:
tác trong
+ Tháng 9/1976 nhân dịp nhà
hoàn
văn ra thăm
đảocảnh
Cô Tô.
nào?

- Xuất xứ:
Trích phần cuối của bài kí
Cô Tô, in trong cuốn Nguyễn
Tuân toàn tập.

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
 Đọc

Giọng đọc vui tươi, hồ hởi, ngừng nghỉ đúng
chỗ với các câu văn có mệnh đề phụ bổ sung và
đảm bảo sự liền mạch của từng câu, từng đoạn.
- Chú ý các tính từ, động từ miêu tả, các so
sánh ẩn dụ, hoán dụ mới lạ đặc sắc.

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo,
sáng sủa. Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô
mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần dông
bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy. Cây trên
núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đậm đà hơn
hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa. Và nếu cá có vắng
tăm biệt tích trong những ngày động bão, thì nay lưới càng
thêm nặng mẻ cá giã đôi. Chúng tôi leo dốc lên đồn Cô Tô hỏi
thăm sức khỏe anh em bộ binh và hải quân cùng đóng sát nhau
trong cái đồn khố xanh cũ ấy. Trèo lên nhìn ra bao la Thái Bình
Dương bốn phương tám hướng, quay gót 180 độ mà ngắm cả
toàn cảnh đảo Cô Tô. Nhìn rõ cả Tô Bắc, Tô Trung, Tô Nam
mà càng thấy yêu mến hòn đảo như bất cứ người chài nào đã
từng đẻ ra và lớn lên theo mùa sóng ở đây.

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
 Đọc

BẢN ĐỒ VIỆT NAM

Cô Tô

BẢN ĐỒ QUẦN ĐẢO CÔ TÔ

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
 Đọc
 Từ khó

Cá hồng

Cái ang

Giã đôi: giã do 2 tàu hoặc
thuyền kéo (giã hình túi,
dùng tàu thuyền kéo để
bắt cá và hải sản khác ở
tầng đáy hoặc gần đáy
biển).

- Ngấn bể: Đường tiếp giáp giữa mặt biển và
chân trời theo tầm nhìn của mắt.
- Đường bệ: Dáng vẻ to lớn, vững vàng, uy nghi.
- Trường thọ: Sống rất lâu (Trường: dài; thọ:
sống lâu).
- ...

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
b. Thể loại

- Thể loại kí

Kí là

một trong
những thể loại quen
thuộc trong văn xuôi tự
sự. Là những ghi chép
khá trung thực những
điều mắt thấy tai nghe.

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
b. Thể loại
c. Phương thức biểu đạt

Theo em
văn bản sử
dụng
- Miêu tả, tự sự và biểu cảm
phương
thức biểu
đạt nào?

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
a. Đọc hiểu chú thích
b. Thể loại
C. Phương thức biểu đạt
d. Bố cục

Qua phần chuẩn
bị bài ở nhà một
em hãy cho cô
biết đoạn trích có
- Thểthể được
loại kí chia làm
- Miêumấy
tả, phần?
tự sự và
và nội
biểu cảm
dung chính của
từng phần?
3 phần
Phần 1: Từ đầu .. mùa sóng ở đây
=> Quang cảnh Cô Tô sau cơn bão.
Phần 2: Tiếp đến ..... nhịp cánh
=> Cảnh mặt trời mọc trên biển.
Phần 3: Còn lại
=> Cảnh sinh hoạt của người dân
đảo Cô Tô.

Quang cảnh Cô Tô sau trận bão

Cảnh mặt trời mọc trên biển.

Cảnh sinh hoạt của người dân đảo Cô Tô.

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - hiểu khái quát
2. Đọc - hiểu chi tiết
a.   Quang cảnh Cô Tô sau cơn
bão.

Cảnh ở Cô
- Ngày
thứ tác
năm trên
Tô được
giảcơn
miêubão.
đảo sau
tả cụ thể vào
thời gian nào
sau cơn bão

Nóc đồn
Ở đây tác
Cólựa
thể quan
giả
sát một
chọncách
vị tríbao
quát toàn
cảnh của
nào để
hòn quan
đảo. sát?

Tươi đẹp và trong sáng.

Vậy để làm nổi bật bức
tranh đó tác giả đã miêu tả bằng
những hình ảnh nào? thảo luận
theo bàn để tìm ra những hình
ảnh được miêu tả trong văn bản? 

Thời gian: 3 phút

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo,
sáng sủa. Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô
mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần dông
bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy. Cây
trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc
đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa. Và
nếu cá có vắng tăm biệt tích trong những ngày động bão, thì
nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi. Chúng tôi leo dốc lên
đồn Cô Tô hỏi thăm sức khỏe anh em bộ binh và hải quân cùng
đóng sát nhau trong cái đồn khố xanh cũ ấy. Trèo lên nhìn ra
bao la Thái Bình Dương bốn phương tám hướng, quay gót 180
độ mà ngắm cả toàn cảnh đảo Cô Tô. Nhìn rõ cả Tô Bắc, Tô
Trung, Tô Nam mà càng thấy yêu mến hòn đảo như bất cứ
người chài nào đã từng đẻ ra và lớn lên theo mùa sóng ở đây.

-Không

gian trong trẻo, sáng sủa

-Cây cối: xanh mượt
-Nước biển: lam biếc, đậm đà.
-Cát: vàng giòn.
-Lưới càng thêm nặng lưới.

Bầu trời

Nước biển

Cây cối

cát

Tại sao có rất
nhiều hình ảnh
mà tác giả lại
chỉ những hình
ảnh trên bầu
trời, cây,  màu
nước, cát, cá
để miêu tả? 

Đây là những hình
ảnh chọn lọc tiêu biểu:
bầu trời, nước biển, cây
trên núi đảo, bãi cát.
Mang đặc trưng của
vùng biển đảo.
Làm nổi rõ cảnh sắc
một vùng biển đảo.

Ngoài ra đoạn văn còn dùng từ loại nào nhiều
nhất? và tác dụng của các từ loại đó?
Trong từ
-Tính từ chỉ màu sắc và ánh
sáng: trong trẻo, tươi sáng,
sáng sủa, xanh mượt, lam
biếc, vàng giòn.

Ẩn dụ chuyển
giác.

“vàng
giòn” tác
giả sử dụng
biện pháp
tu từ gì?
Thuộc loại
ẩn dụcảm
nào?
đổi

Đặc biệt ở đây tác giả
dùng tính từ “vàng giòn” là một
tình từ gợi hình, gợi cảm cao
nhất, tả đúng sắc vàng khô của
cát biển, một thứ sắc vàng có
thể tan ra được chỉ có ở Cô Tô.

Qua nghệ
thuật miêu tả
của tác giả gợi
lên một khung
cảnh thiên
nhiên như thế
nào?

Bằng những hình
ảnh chọn lọc, dùng những
tính từ đặc màu sắc, ẩn
dụ,  vị trí quan sát…

Khung cảnh bao la,
 một vẻ đẹp tươi
sáng của vùng đảo
Cô Tô.              

Đứng trên nóc đồn quan sát,
tác giả thể hiện tình cảm của mình
đối với hòn đảo Cô Tô như thế
nào?

Nhìn được bốn phương tám
hướng, quay 180 độ ngắm
toàn cảnh. Cô Tô với nhiều
bạn hữu Tô Bắc, Tô Trung, Tô
Nam càng thấy yêu mến Cô
Tô như những người chài từng
sống ở đây.

Qua đó cho
Qua đoạn văn,
thấy tác giảcác em có
là một nhận xét gì về
tàinhiên,
quan sát,
- Yêu
mến như
thiên
đất nước.
người
miêu tả của
thếsátnào?
- Quan
tác giả?
tài tình,
miêu tả tinh tế.

Sự quan sát tài tình, tinh tế
như Nguyễn Tuân không phải nhà văn
nào cũng làm được mà phải có tình
yêu thiên nhiên tha thiết và có tình
cảm đặc biệt dành cho Cô Tô mới làm
nên được điều đó.

Chúng ta đang học văn miêu
tả, đoạn văn miêu tả cảnh đảo
Cô Tô sau cơn bão đã giúp em
học tập được gì khi làm bài
văn miêu tả?

Xác định vị trí miêu tả,
chọn chi tiết tiêu biểu để
miêu tả, dùng từ ngữ để
làm nổi bật đối tượng
miêu tả.

Chúng ta cần học tập thêm ở tác giả
lòng yêu mến thiên nhiên, yêu mến đất
nước, có yêu thiên nhiên đất nước mới 
viết lên được những đoạn văn hấp dẫn
người đọc.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Em hãy khoanh tròn vào đáp án em cho là đúng nhất
Bài tập 1:
1.Văn bản Cô Tô thuộc thể loại nào?
a. Truyện ngắn
b. Kí
c. Tùy bút
d. Tiểu thuyết

b

2.Trong đoạn đầu bài Cô Tô, tác giả đã chọn
điểm quan sát từ đâu?
a. Trên dốc cao
b. Bên giếng nước ngọt
c. Trên nóc đồn biên phòng
d. Đầu mũi đảo

C

3.Cảnh Cô Tô sau cơn bão là khung cảnh như thế
nào?
a. Huy hoàng, tráng lệ
b. Dịu dàng, bình lặng
c. Duyên dáng, mềm mại
d. Bao la, tươi sáng, trong trẻo

D

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Học bài:
-Cảm nhận của em về cảnh
đảo Cô Tô sau trận bão đi
qua.
- Đọc kĩ lại văn bản Cô Tô
và trả lời câu hỏi 3, 4 trong
SGK/91