CHÀO MỪNG CÁC THẦY
CÔ VÀ CÁC EM ĐẾN VỚI
LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
MÔN: KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6

Các công trình xây dựng, đồ dùng trong nhà
được làm từ các nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên như
đất, cát, gỗ, kim loại…
Vậy những nguyên liệu có tính chất gì? Chúng được
khai thác, sử dụng như thế nào?

13

Một số nguyên liệu
MỤC TIÊU

- Trình bày được tính chất và ứng dụng của một số nguyên liệu
thường dùng trong sản suất và trong công nghiệp.
- Đề xuất được phương án tìm hiểu về một số tính chất của một
số nguyên liệu.
- Thu thập dữ liệu, phân tích , thảo luận, so sánh để rút ra được
kết luận về tính chất của một số nguyên liệu.
- Nêu được cách sử dụng của một số nguyên liệu an toàn, hiệu
quả và đảm bảo sự phát triển bền vững.

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
1. Một số nguyên liệu thông dụng

Tìm hiểu nguyên liệu xung quanh ta

a

Quặng bauxite

Đá vôi

Cát

b

c

Hình 13.1 Một số nhiên liệu có sẵn trong tự nhiên

d

Tre

Em hãy
Có
thểsát
tạo
quan
và
nên
vật liệu
cho biết
các
và
sản phẩm
nguyên
liệu
trong
nào
từhình
các
13.1 tương
nguyên
liệu
ứng với
các
trong
hình
nguyên liệu
13.1
nào sau đây:
cát, quặng
bauxite, đá
vôi, tre

Vật liệu
Nung
Đá vôi
Vôi

Sản phẩm
Ngôi nhà

Vật liệu

Đá vôi

Sản phẩm
Cát

Đường bê tông

Xi măng

Vật liệu

Quặng bauxite
Nhôm

Sản phẩm

Xoong nồi

Tre

Đan lát rổ, rá

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
1. Một số nguyên liệu thông dụng

Nguyên liệu là vật liệu tự nhiên (vật liệu thô) chưa
qua xử lí và cần được chuyển hóa để tạo sản phẩm.
Ví dụ: Đất, đá, quặng,...
2. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
2. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu

Tìm hiểu một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu
Một số
nguyên
liệu
Đá vôi

Cát

Quặng bauxite

Nước biển

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
1. Một số nguyên liệu thông dụng
2. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu
Tìm hiểu một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu
Bảng 13.1. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu phổ biến
Đá vôi
Trạng thái
Tính chất cơ bản
Ứng dụng

Quặng

Cát

Nước biển

Cứng
Tạo thành vôi khi bị phân hủy
Vôi

Đá vôi

Ăn mòn tạo thành thạch nhủ
trong hang động

Thể rắn

Ứng dụng

Thạch nhủ

Sản xuất vật liệu xây
dựng:vôi, xi măng

Cứng
Dẫn nhiệt

Quặng bauxite

Bị ăn mòn

Thể rắn
Điều chế kim loại

Ứng dụng
Sản xuất phân bón

Dạng hạt, cứng

Tạo với xi măng thành hỗn hợp kết dính

Cát

Thể rắn

Ứng dụng
Xản xuất thủy tinh, bê tông

Bê tông

Thủy tinh

Khi làm bay hơi
nước thu được
muối ăn

Nước biển
Thể lỏng
Ứng dụng
Sản xuất muối ăn, xút

Muối ăn

Xút (xút ăn da)

Bảng 13.1. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu phổ biến
Đá vôi
Trạng
thái
Tính
chất cơ
bản

Ứng
dụng

Rắn

Quặng
Rắn

-Cứng

-Tạo thành vôi
khi bị phân hủy
-Ăn mòn tạo
thành thạch
nhũ trong hang
động
Sản xuất vật
liệu xây
dựng: vôi, xi
măng,…

cát
Rắn
-Dạng hạt

-Cứng

-Dẫn nhiệt
-Bị ăn mòn

Điều chế
kim loại,
sản xuất
phân bón,…

cứng
-Tạo với xi
măng
thành hỗn
hợp dạng
cứng
Sản xuất
thủy tinh,
bê tông,…

Nước biển
Lỏng

-Khi làm

bay hơi
nước sẽ
thu được
muối ăn
Sản xuất
muối ăn,
xút…

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
1. Một số nguyên liệu thông dụng
2. Một số tính chất và ứng dụng của nguyên liệu
- Các nguyên liệu khác nhau có tính chất khác
nhau như: tính cứng, dẫn điện, dẫn nhiệt, khả năng bay
hơi, cháy, hòa tan, phân hủy, ăn mòn,...
- Dựa vào tính chất của nguyên liệu mà ta sử dụng
chúng vào những mục đích khác nhau.
3. Sử dụng của nguyên liệu an toàn, hiệu quả và bảo đảm
sự phát triển bền vững

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
3. Sử dụng của nguyên liệu an toàn, hiệu quả và bảo đảm sự phát
triển bền vững
Tìm hiểu khai thác nguyên liệu khoáng sản

Khoáng sản là gì?
Luật khoáng sản - 2010
Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự
nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên
mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của
mỏ.

Tìm hiểu khai thác nguyên liệu khoáng sản

Việc khai thác tự phát không đảm bảo an toàn do thiếu hạ
tầngsátkĩhình
thuật
phù
vụ khai
tháckhai
(sụtthác
lún,các
sập
Quan
13.2
và hợp
13.3,để
emphục
hãy cho
biết việc
mỏ...) đồng
thời gây
hưởng
đếnbảo
môiantrường
và cạnGiải
kiệt
nguyên
liệu khoáng
sản ảnh
tự phát
có đảm
toàn không?
thích.
nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Sập mỏ

Tìm hiểu khai thác nguyên liệu khoáng sản

Sửsao
dụng
nguyên
liệu
như thế
để đảm
Tại
phải
sử dụng
nguyên
liệunào
an toàn,
hiệubảo
quảan
và
hiệu
quả?
bảo đảmtoàn,
sự phát
triển
bền vững?

- Cần phải
thuliệu
hồi là
vàtài
táisản
sử dụng
nguyên
Nguyên
quốc các
gia,nguồn
của chung
loàiliệu
- Khai thác
theoan
công
nghệ
quy
trình
khép
kín
người.
Sử dụng
toàn,
hiệuhiện
quảđại
sẽ và
giúp
đảm
bảo
lợi ích
- Không
nên
tháctrường.
nguyên liệu từ các nguồn bừa bãi. 
kinh
tế, xã
hộikhai
và môi

Tìm hiểu sử dụng nguyên liệu
Em hãy nêu một số biện pháp sử dụng nguyên liệu an toàn, hiệu quả
và bảo đảm sự phát triển bền vững
- Sử dụng tối đa các chất thải công nghiệp và dân dụng để làm
nguyên liệu để sản xuất vật liệu xây dựng thay cho nguyên liệu tự nhiên
- Thu gom và tái chế các nguyên liệu đã qua sử dụng
- Hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô mà nên đầu tư công nghệ
sản xuất những sản phẩm có giá trị
- Quy hoạch, khai thác nguyên liệu quặng, đá vôi theo công nghệ
hiện đại, quy trình khép kín để tăng hiệu suất khai thác bảo vệ tài
nguyên môi trường

Nói đến gạch không nung,
từ lâu ta chỉ nghỉ đến gạch được
nung từ đất. Tuy nhiên với cách
làm này sẽ làm giảm diện tích
đất nông nghiệp và về lâu dài sẽ
ảnh hưởng đến môi trường do sử
dụng đất và đốt than nhiều. Gạch
không nung là một giải pháp hữu
ích do sử dụng nguyên vật liệu
Dây chuyền công nghệ sản
có sẵn trong tự nhiên (đá, cát sỏi)
xuất gạch không nung hiện đại
và xi măng để ép ra sản phẩm.

CUNG
CẤP
NGUYÊN
LIỆU

TÁI SINH

SẢN
XUẤT

TÁI SỬ DỤNG

PHÂN
PHỐI

TIÊU
DÙNG

THU
HỒI

Hình 13.4. Sơ đồ chuỗi cung ứng nguyên liệu khép kín

Sử dụng nguyên liệu an toàn, hiệu quả theo mô hình 3R

Giảm thiểu tối đa sử dụng vật liệu nhằm tiết kiệm tiền bạc, tránh
lãng phí vật liệu, giảm rác thải vật liệu cho môi trường

Tái sử dụng các vật liệu còn khả năng sử dụng được

Tái chế các vật liệu thành các sản phẩm hữu ích trong cuộc
sống

Em hãy kể tên một số đồ vật trong gia đình và cho biết
chúng được tạo ra từ nguyên liệu nào?

Bàn ghế làm từ gỗ

Nồi làm từ nhôm

Muống/thìa làm
từ inox

BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU
3. Sử dụng của nguyên liệu an toàn, hiệu quả và bảo đảm
sự phát triển bền vững
- Nguyên liệu khoáng sản là tài sản quốc gia. Mọi cá nhân, tổ
chức khai thác phải được cấp phép theo Luật Khoáng sản.
+ Tận thu nguyên liệu sẽ làm cạn kiệt tài nguyên.
+ Khai thác nguyên liệu trái phép có thể gây nguy hiểm do mất
an toàn lao động, ảnh hưởng đến môi trường.
- Nguyên liệu sản xuất không phải là nguồn tài nguyên vô hạn.
Do đó, cẩn sử dụng chúng một cách hiệu quả, tiết kiệm, an toàn và
hài hoà về lợi ích kinh tế, xã hội, môi trường.

Vật liệu thô chưa xử lí
KHÁI NIỆM

Chuyển hóa thành sản phẩm
VD: Đất, đá, quặng…

MỘT SỐ
NGUYÊN
LIỆU

Tính cứng, dẫn điện, dẫn nhiệt…

Tính chất khác nhau
Mục đích sử dụng khác nhau

TÍNH CHẤT ỨNG DỤNG

Cạn kiệt tài nguyên
KHAI THÁC Mất an toàn lao động
Ô nhiễm môi trường

SỬ DỤNG

Tận dụng chất thải công nghiệp, chất thải dân dụng

SỬ DỤNG

Hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô
Khai thác công nghệ hiện đại, quy trình khép kín

DẶN DÒ
Học bài và làm bài tập từ bài 1 → 6 SGK/ 67
Xem trước bài 14: Một số lương thực – thực phẩm