PHÒNG GD&ĐT TX SÔNG CẦU
TRƯỜNG TH- THCS HOÀNG VĂN THỤ

GV: VÕ THỊ LỆ HẰNG

TIẾT 73, 74 ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I. CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
Nối các ý cho phù hợp với các phương châm hội thoại
1. VỀ
LƯỢNG

PHƯƠNG
CHÂM
HỘI
THOẠI

2. VỀ
CHẤT

A. Nói ngắn gọn, rành mạch,
tránh cách nói mơ hồ.
B. Nội dung lời nói đúng yêu cầu
giao tiếp, không thiếu không thừa

3. QUAN
HỆ

C. Cần tế nhị và tôn trọng
người đối thoại.

4. CÁCH
THỨC

D. Nói đúng vào đề tài giao tiếp,
tránh nói lạc đề.

5. LỊCH
SỰ

E. Không nói điều mình không tin là
đúng hay không có bằng chứng
xác thực.

1. Lời nói của người bà trong đoạn trích sau không
tuân thủ phương châm hội thoại nào?
“Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
...
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên”.
(Bếp lửa_Bằng Việt)

A. Phương châm về lượng

B. Phương châm về chất

C. Phương châm quan hệ

D. Phương châm lịch sự

2. Câu thành ngữ “Nói ra đầu ra đũa”
liên quan đến phương châm hội thoại nào?

A. Phương châm cách thức

C. Phương châm về chất

B. Phương châm về lượng

D. Phương châm lịch sự

3. Để không vi phạm các phương châm hội thoại
cần phải làm gì?

A. Nắm được các đặc điểm
của tình huống giao tiếp

C. Biết im lặng khi cần thiết

B. Hiểu rõ nội dung
mình định nói

D. Phối hợp nhiều cách nói
khác nhau

Trong tình huống sau, phương châm hội
thoại nào không được tuân thủ?
Trong giờ Vật lí, thầy giáo hỏi một học sinh đang mải
mê nhìn qua cửa sổ:
- Em hãy cho thầy biết “sóng” là gì?
Học sinh giật mình trả lời:
- Thưa thầy, “Sóng” là bài thơ
của Xuân Quỳnh ạ!
=> Vi phạm phương châm quan hệ

III. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP, CÁCH DẪN GIÁN TIẾP:

*. Sắp xếp những ý sau phù hợp với nội dung của hai cách dẫn:

1.Cách dẫn trực tiếp

2.Cách dẫn gián tiếp

a -Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của
người hoặc nhân vật, có điều chỉnh
cho thích hợp.

b - Nhắc lại nguyên văn lời nói hay
ý nghĩ của người hoặc nhân vật.

c - Không đặt trong dấu ngoặc kép.

d - Được đặt sau dấu hai chấm và
trong dấu ngoặc kép.

2. Cách chuyển từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp nào
không đúng?

A. Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

B. Nhất thiết phải chính xác từng từ,
từng ý

C. Thay đổi đại từ nhân xưng cho
phù hợp

D. Lược bỏ các từ chỉ tình thái;
thêm từ “rằng” hoặc từ “là” trước lời dẫn

3. Cách chuyển từ lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp nào
không đúng?

A. Không khôi phục lại nguyên văn
lời dẫn

C. Thay đổi đại từ nhân xưng cho

phù hợp, thêm, bớt các từ ngữ
cần thiết

B. Khôi phục lại nguyên văn lời dẫn

D. Sử dụng dấu hai chấm và dấu

ngoặc kép

Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

*Giống:

Dẫn lời nói hay ý nghĩ của người, của nhân vật

*Khác:
- Chức
năng:

- Nhắc lại nguyên văn lời nói - Thuật lại lời nói hay ý
hay ý nghĩ của người hoặc
nghĩ của người hoặc nhân
nhân vật
vật, có điều chỉnh cho
thích hợp

- Hình
thức:

- Đặt trong dấu ngoặc kép
hoặc dấu gạch đầu dòng
(đánh dấu lời thoại)

- Không đặt trong dấu
ngoặc kép hoặc dấu gạch
đầu dòng (đánh dấu lời
thoại)

•Bỏ dấu ngoặc kép hoặc dấu gạch đầu dòng (đánh dấu lời thoại)
•*Điều chỉnh từ ngữ
•:-Từ ngữ xưng hô: Ngôi thứ nhất, thứ 2-> thứ 3
•-Một số từ ngữ khác

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra đi.
Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn
là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:
-Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ, cơ
được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào?
Thiếp nói:
-Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã. Quân Thanh ở xa tới
đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh
hay giữ ra sao. Chúa công ra đi chuyến này, không quá mười ngày, quân
Thanh sẽ bị dẹp tan.
(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

Hãy chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích thành lời dẫn gián tiếp.
Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời đối thoại?

Chuyển lời đối thoại thành lời dẫn gián tiếp
Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra đi. Ngày
29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là
Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà
vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào. Nguyễn
Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân
Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế
nên đánh hay giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân
Thanh sẽ bị dẹp tan.

Những thay đổi từ ngữ:

Trong lời đối thoại
Từ xưng hô

Tôi (ngôi thứ nhất)
Chúa công (ngôi thứ hai)

Từ chỉ địa điểm

đây

Từ chỉ thời gian

bây giờ

Trong lời dẫn gián tiếp
Nhà vua (ngôi thứ ba)
Vua Quang Trung(ngôi thứ 3)
(tỉnh lược)
bấy giờ

Luyện tập củng cố
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi
“ Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu, bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên! ”
( Trích “ Bếp lửa ”- Bằng Việt)

1. Lời nói của người bà không tuân thủ phương châm
hội thoại nào? Lí giải
2.Tìm những câu thơ sử dụng lời dẫn trực tiếp. Chỉ ra
dấu hiệu nhận biết?

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi
“ Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu, bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên! ”
( Trích “ Bếp lửa ”- Bằng Việt)
Đáp án:
1. Lời nói của người bà không tuân thủ phương châm về
chất … (nhắc cháu giấu bố khó khăn ở quê hương)
2. Những câu thơ sử dụng lời dẫn trực tiếp: "Bố ở chiến
khu….bình yên"

• Cho câu sau:
Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi
thì phải thù
(Làng – Kim Lân)
• Hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 3 đến 5 câu)
có sử dụng câu trên làm lời dẫn trực tiếp.

1. BÀI VỪA HỌC:

- Nắm được nội dung bài: Các phương châm hội thoại.
- Nắm được nội dung bài: Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn
gián tiếp.
- Viết đoạn văn có sử dụng cách dẫn trực tiếp hoặc gián
tiếp.
2. BÀI SẮP HỌC:

ÔN TẬP THƠ VÀ TRUYỆN
HIỆN ĐẠI VIỆT NAM