CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH

Xem video sau
Viết cảm nhận của em vào giấy
note  Bắt cặp  Chia sẻ với bạn

I. ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
1. Tác giả

 Ngô Tất Tố (1894 -1954), quê: Từ Sơn, Bắc
Ninh
 Là nhà nho xuất thân gốc nông dân

I. Tìm hiểu
chung

 Là một học giả uyên bác, một nhà văn hiện
thực xuất sắc trước CMT8 chuyên viết về đề tài
nông thôn.
 Phong cách nghệ thuật: Nhẹ nhàng thâm thúy
mang chút hài hước nhưng đả kích rất sâu cay.

Tác phẩm chính

Mời cả lớp xem vở kịch
“Tức nước vỡ bờ” của
nhóm diễn viên

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Trích chương 18 của tác phẩm “Tắt đèn”
b. Đọc - chú thích
c. Bố cục:
-

Từ đầu -> ngon miệng hay không: tình thế gia đình chị Dậu.
Còn lại: Cảnh tức nước vỡ bờ

d. PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm

Tóm tắt
Do còn thiếu suất SƯU của chú Hợi — người em trai đã chết, nên
anh Dậu bị bắt trói, bị đánh đến ngất đi, rũ như xác chết, được khiêng trả
về nhà.
Sáng sớm hôm sau, khi anh Dậu còn đang cố gượng dậy húp bát cháo
từ tay vợ, thì cai lệ và người nhà lí trưởng sấn sổ tiến vào tay roi, tay
thước. Chúng quát tháo, dọa nạt đòi tiền SƯU và định bắt trói anh Dậu.
Chị Dậu đã hết lời van xin nhưng chúng vẫn không buông tha. Tên
cai lệ còn chửi mắng rồi bịch luôn vào ngực chị Dậu. Lúc này, chị Dậu
tức quá không chịu được liền cự lại bằng lí lẽ. Nhưng cai lệ vẫn không
dừng lại,hắn tát vào mặt chị Dậu và nhảy vào trói anh Dậu. Không chịu
đựng được nữa, chị Dậu đã vùng lên đánh ngã cai lệ và cả tên người nhà
lí trưởng.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu
Vụ thuế trong thời điểm gay gắt: Tiếng trống mõ, tù và inh ỏi, tiếng
thét lác, đánh đập, tiếng kêu khóc
Chị Dậu phải bán con, bán chó, bán cả gánh khoai để nộp sưu cho
chồng nhưng không đủ
Anh Dậu bị đánh trói gần chết và sắp bị đem ra tra tấn tiếp

 Chị Dậu cần phải bảo vệ tính mạng cho chồng

2. Nhân vật cai lệ
Ngoại hình: ...……
……………………
Vai trò: ...
…………
…………
…………

Ngôn ngữ: ......……
……………………
Hành động: ...…….
……………………

Mục đích:
…………
Bản chất:
…………

Vai trò
Chỉ huy tốp
lính lệ ở
nông thôn
thời trước
CM, chuyên
bắt người
thiếu thuế.

Ngoại
hình
Tay lăm
lăm cầm
roi, mắt
trợn
ngược…
 Gớm
ghiếc

Ngôn
ngữ
Thét, quát,
chửi
mắng, hằm
hè như thú
dữ…
 Hách
dịch

Hành
động
Chạy sầm
sập, bich,
tát, giật
phắt, sấn
đến… 
Hung dữ,
tàn bạo.

 Mục đích: Bắt anh Dậu phải nộp sưu bằng được

=> Là tên tay sai chuyên
nghiệp, hung bạo, dã thú
sẵn sàng gây tội ác, là hiện
thân của bộ mặt tàn ác, bất
nhân của xã hội thực dân
phong kiến.

3. Nhân vật chị Dậu

Em hãy
phân tích
tâm trạng
nhân vật
chị Dậu
dựa theo
bảng sau:

Trước khi cai lệ đến

Sau khi cai lệ đến

- Cử chỉ:

Lần 1:

 Qua hành động củ chỉ
thấy chị Dậu là người
như thế nào?

Lần 2:
Lần 3:
Lần ....

Trước khi cai lệ đến

Sau khi cai lệ đến

- Cử chỉ: “Quạt cho cháo
chóng nguội, rón rén bưng
một bát đến cho chồng, chờ
xem chồng ăn có ngon
miệng hay không.”

Lần 1: “run run, cố van xin tha
thiết. Gọi cai lệ là “ông” xưng
“cháu”  lễ phép, nhẫn nhịn
 Lần 2: Chị nói lí lẽ, gọi cai là
“ông” xưng “tôi”.
 Đặt mình ngang hàng với cai lệ

 Chị Dậu là người phụ nữ
đảm đang, hết lòng yêu  Lần 3: Chị vụt đứng dậy, nghiến
thương chồng con, tính tình hai hàm răng, gọi “mày” xưng
vốn dịu dàng, tình cảm.
“bà”
Tư thế đứng trên so với kẻ thù.

Từ ngữ

Giọng văn

Phù hợp với tâm lí khi bị
dồn nén.
Giọng văn hài hước bởi sử
dụng nghệ thuật đối lập.

Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu vị tha,
sống khiêm nhường, biết nhẫn
nhục chịu đựng nhưng hoàn toàn
không yếu đuối trái lại có sức sống
mạnh mẽ, tinh thần phản kháng
tiềm tàng, khi bị đẩy tới đường
cùng, chị đã vùng dậy chống trả
quyết liệt, thể hiện thái độ bất
khuất, chị tiêu biểu cho người phụ
nữ nông dân Việt Nam.

Cai lệ
Đại diện
cho

Chị Dậu

Chế độ xã hội tàn ác
bất công

Người nông dân nghèo
khổ, túng quẫn

Thái độ

Hống hách, hung hăng,
thô bạo

Lễ phép, nhẫn nhịn chịu
đựng

Kết cục

“Ngã chỏng queo”
 Cậy thế, hèn nhát

“Túm lấy dúi ra cửa”
 Sức sống mãnh liệt

“TỨC NƯỚC”

“VỠ BỜ”

Sơ đồ diễn biến tâm trạng
của chị Dậu và cai Lệ

Hùng hổ

Nhẫn
nhục

Dữ tợn

Tơi tả ,thảm hại

Phản kháng
bằng lời

Chống trả bằng
vũ lực

THẢO LUẬN NHÓM

Lí giải
nhan đề “Tức
nước vỡ
bờ”

Thử đặt
thêm nhan đề
khác cho tác
phẩm

NHAN ĐỀ
Tức nước //
Sự áp bức, bóc lột của
người nhà lý trưởng đối
với chị Dậu.

Vỡ bờ
Sự phản kháng, vùng
lên đấu tranh của chị
Dậu đối với cai lệ và
người nhà lý trưởng.

 Quy luật: có áp bức, có đấu tranh

Tấm lòng của nhà văn ( Giá trị nhân đạo )
Tố cáo vạch trần bộ mặt
của giai cấp thống trị
Thấu hiểu, cảm thông,yêu
thương người nông dân

III. GHI NHỚ/SGK/33
1. Nghệ thuật
- Khắc họa nhân vật điển hình,
nghệ thuật tượng phản nổi bật tính
cách nhân vật
- Ngòi bút hiện thực sinh động, ngôn
ngữ đối thoại đặc sắc, chi tiết giàu
kịch tính.

2. Nội dung
- Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân
của xã hội phong kiến đương thời
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ
nông dân, vừa giàu tình yêu thương
vừa có sức sống tiềm tang, mạnh mẽ.

Nhà văn Nguyễn Tuân cho
rằng:“Ngô Tất Tố đã xui người
nông dân nổi loạn.” em hiểu thế
nào về nhận xét đó? Qua đoạn
trích “Tức nước vỡ bờ em hãy
làm sáng tỏ ý kiến trên.”

Đoạn tham khảo
Sức mạnh kì lạ của lòng căm thù sôi sục, sự uất ức cao độ khi bị dồn
đến đường cùng, không thể chịu đựng được nữa. Chị Dậu bị chửi,
mắng, bị tát, bị đánh. Chồng chị bị bắt, bị trói, bị hành hạ, nguy đến
tính mạng. Không còn con đường nào khác để bảo vệ chồng con, bảo vệ
chính mình trong phút giây khẩn cấp, chị đã vùng lên chống trả quyết
liệt và chị đã chiến thắng vẻ vang. Diễn biến thái độ dẫn đến hành động
của chị Dậu bất ngờ nhưng hoàn toàn hợp tình hợp lí và hợp quy luật.
Câu nói mộc mạc của chị Dậu ở cuối đoạn trích là lời tuyên ngôn hùng
hồn cho quy luật ấy. Đúng như nhà văn Nguyễn Tuân đã nói “Ngô Tất
Tố đã xui người nông dân nổi loạn” trước cái xã hội thực dân phong
kiến bất công đen tối đó.