CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)

Mục tiêu: Trong chương này các em sẽ nắm được
1. Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước
(1009-1225)
2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống
(1075-1077)
3. Nước Đại Việt thời Trần (1266-1400)
4. Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược
Mông-Nguyên
5. Nước Đại Ngu thời Hồ (1400-1407)

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

Học xong bài này các em sẽ:
1- Trình bày được các nét chính về sự thành lập nhà Lý
2. Đánh giá được sự kiện dời kinh đô từ Hoa Lư ra Đại La
(Thăng Long) của Lý Công Uẩn
3. Nắm được các nét chính về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,
tôn giáo thời Lý
4. Nắm được các thành tựu tiêu biểu về văn hóa giáo dục thời
Lý.

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
- Sau khi Lê Hoàn mất (1005), Lê Long Đĩnh Lên ngôi vua
nhưng tàn bạo làm cho triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

Nhà Lý được
thành lập trong
hoàn cảnh nào?

Lê Long Đĩnh – Kẻ cuồng dâm, tàn bạo

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
- Sau khi Lê Hoàn mất (1005), Lê Long Đĩnh Lên ngôi vua
nhưng tàn bạo làm cho triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

- Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất, triều thần suy tôn Lý
Công Uẩn lên làm vua, lập ra nhà Lý.

Lý Thái Tổ

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long

Lý Công Uẩn là
người như thế nào
mà được quần
thần triều Tiền Lê
lựa chọn?

Lý Thái Tổ, tên húy là Lý Công Uẩn, là
vị Hoàng Đế sáng lập nhà Lý trong lịch sử Việt
Nam, trị vì từ năm 1009 đến khi qua đời năm
1028. Ông là người châu Cổ Pháp (Từ Sơn, Bắc
Ninh).
Mẹ ông họ Phạm. Khi lên ba tuổi, mẹ ông
đem ông cho Lý Khánh Văn, sư chùa Cổ Pháp
làm con nuôi và đi tu từ đó. Đến bảy tuổi, ông
được cha nuôi là Lý Khánh Văn gửi cho một
người bạn - thiền sư nổi tiếng là Vạn Hạnh.
Lớn lên, ông vào kinh đô Hoa Lư làm
quan nhà Tiền Lê. Ông được vua yêu, cho ở lại
kinh thành học tập quân sự và gả con gái cho,
ông còn được đặc phong làm Điện tiền cận vệ ở
thành Hoa Lư, sau này ông được thăng lên đến
chức Điện tiền chỉ huy sứ, chỉ huy cấm quân ở
Hoa Lư. Ông là người có học, có đức và có uy tín
nên được triều thần nhà Lê quý trọng.
Khi vua Lê Ngọa Triều mất, vua kế tự
còn nhỏ, được sự ủng hộ của Chi nội là Đào Cam
Mộc cùng thiền sư Vạn Hạnh, ông đã lên ngôi
vào năm 1009, lập ra nhà Lý.

Lý Thái Tổ

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
- Sau khi Lê Hoàn mất (1005), Lê Long Đĩnh Lên ngôi vua
nhưng tàn bạo làm cho triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

- Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất, triều thần suy tôn Lý
Công Uẩn lên làm vua, lập ra nhà Lý.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn đặt niên hệu là Thuận Thiên,
dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên là Thăng Long

Lý Thái Tổ

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long

Tại sao Lý Công
uẩn lại dời kinh đô
từ Hoa Lư về Đại
La?

"…Thành Đại La, đô cũ của Cao
Vương (tức Cao Biền), ở giữa khu vực
trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi,
chính giữa Nam Bắc Đông Tây, tiện
nghi núi sông sau trước. Vùng này
mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất
cao mà sáng sủa, dân cư không khổ
thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức
tươi tốt phồn thịnh.
Xem khắp đất Việt đó là nơi
thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan
yếu của bốn phương. Đúng là nơi
thượng đô kinh sư mãi muôn đời.."

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
- Địa thế của Thăng Long rất thuận lợi về giao thông và phát
triển đất nước lâu dài.
- Hoa Lư là vùng đất hẹp, nhiều núi đá, hạn chế sự phát triển
lâu dài của đất nước.
- Việc dời đô từ Hoa Lư về Đại La (Thăng Long) thể hiện
quyết định sáng suốt của vua Lý Công uẩn, tạo đà cho sự phát
triển đất nước.
=> Dời đô ra Thăng Long là một bước ngoặc rất lớn. Nó đánh
dấu sự trường thành của dân tộc Đại Việt. Chúng ta không cần
phải sống phòng thủ, phải dựa vào thế hiểm trở như ở Hoa Lư
để đối phó với quân thù. Chúng ta đã đủ lớn mạnh để lập đô ở
nơi có thể đưa nước phát triển đi lên, đưa đất nước trở thành
quốc gia độc lập sánh vai với phương Bắc.

Việc dời đô ra
Thăng Long có ý
nghĩa gì?

Hoàng Thành Thăng Long

Theo sách sử và tài liệu
khảo cổ, Kinh thành Thăng
Long được xây dựng theo
mô hình tam trùng thành
quách, bao gồm: vòng
ngoài cùng là La thành
hay Kinh thành – nơi sinh
sống của cư dân, vòng ở
giữa là Hoàng thành – khu
triều chính, nơi ở và làm
việc của các quan lại trong
triều, và vòng trong cùng
là Tử Cấm thành hay Long
Phượng thành – nơi dành
cho vua, hoàng hậu, và
các thành viên hoàng tộc
khác.

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài
Bài 11
11
NHÀ
NHÀ LÝ
LÝ XÂY
XÂY DỰNG
DỰNG VÀ
VÀ PHÁT
PHÁT TRIỂN
TRIỂN ĐẤT
ĐẤT NƯỚC
NƯỚC (1009-1225)
(1009-1225)
(03
(03 tiết)
tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
- Sau khi Lê Hoàn mất (1005), Lê Long Đĩnh Lên ngôi vua
nhưng tàn bạo làm cho triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

- Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất, triều thần suy tôn Lý
Công Uẩn lên làm vua, lập ra nhà Lý.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn đặt niên hệu là Thuận Thiên,
dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên là Thăng Long

- Năm 1054 nhà Lý đổi tên nước ta là Đại Việt

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền

Bằng các dữ liệu
lịch sử trong SGK
em hãy vẽ sơ đồ tổ
chức bộ máy nhà
nước thời Lý?

Sơ đồ tổ chức bộ máy Nhà nước thời Lý
Trung
ương

Địa
phương

VUA
QUAN ĐẠI THẦN
Quan Văn – Quan Võ

Lộ, Phủ (Châu)
24 Lộ, phủ
Hương (Huyện)
Xã

CHƯƠNG 5
ĐẠI VIỆT THỜI LÝ – TRẦN – HỒ (1009-1407)
Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long
2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền
b. Xây dựng luật pháp và quân đội
- Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư

Nhà Lý đã xây
dựng luật pháp và
quân đội như thế
nào?

“HÌNH THƯ” – BỘ LUẬT THÀNH VĂN ĐẦU TIÊN CỦA NƯỚC TA

Năm 1042, vua Lý Thái Tông sai Trung
thư sảnh - một cơ quan phụ trách việc
" sửa định luật lệ, chia môn loại, biên
ra điều khoản" làm bộ Hình thư. Đây
là bộ luật thành văn đầu tiên của
nước ta, được soạn thảo dựa trên
luật tục, tập quán của các thời trước,
mặt khác có sự tham khảo Đường luật
(Trung Quốc). Gọi là Hình thư nhưng
không chỉ quy định về hình sự mà còn
bao trùm các lĩnh vực khác, do kỹ
thuật lập pháp cổ các quan hệ xã hội
được bảo vệ và gắn liền với quy phạm
hình sự nên luật thời đó gọi là Hình
pháp. Sách Đại Việt sử ký toàn thư
cho biết đây là tập luật lệ có tính chất
pháp điển, bao gồm 3 quyển

Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền
b. Xây dựng luật pháp và quân đội
+ Luật pháp: Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư
Cấm quân
(Ở kinh thành, bảo vệ vua và triều đình)

+ Quân

đội

Quân địa phương
(Quân ở các Lộ, bảo vệ các Lộ, Phủ)

- Quân đội được tập luyện và tuyển chọn kỹ, thực hiện theo chính sách “ngụ binh ư nông)

Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền
b. Xây dựng luật pháp và quân đội
c. Chính sách đối nội và đối ngoại

Nhà Lý đã thi
hành chính sách
đối nội và đối goại
như thế nào?

Bài 11
NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
(03 tiết)

2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền
b. Xây dựng luật pháp và quân đội

c. Chính sách
đối nội và đối
ngoại

Đối nội:
+ Củng cố khối đại đoàn kết dân tộc
+ kiên quyết xử lý các thế lực phản động trong nước
Đối ngoại:
+ Với nhà Tống, giữ mối quan hệ hòa hiếu
+ Với Chăm-pa, đánh dẹp các cuộc xâm lấn, duy trì quan hệ bình
thường

Cñng cè vµ luyÖn
tËp.

CÂU 1: Vì sao Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long?

A Địa thế Thăng Long đẹp hơn Hoa Lư
B Đóng đô ở Hoa Lư, các triều đại không kéo
dài được

CC

Thăng Long có vị trí trung tâm, đất đai bằng
phẳng thuận lợi để phát triển kinh tế, chính trị

CÂU 2: Nhà Lý đã làm những việc gì để củng cố quốc
gia thống nhất:
A

BB

Tổ chức lễ cày tịch điền, ban chức tước và gả
công chúa cho các tù trưởng miền núi
Ban hành bộ Hình Thư, thực hiện chính sách “ngụ
binh ư nông”, gả công chúa cho tù trưởng, quan hệ
bình thường với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công
của Cham-pa

C

Ban hành bộ luật Gia Long, thực hiện chính sách
ngụ binh ư nông, quan hệ tốt đẹp với nước Tống

D

Gả công chúa cho tù trưởng, quan hệ bình thường
với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công của Cham-pa

CÂU 4: Nhà Lý luôn kiên quyết giữ nguyên tắc gì trong quan hệ
với các nước láng giềng?
A

Tránh xung đột

B

Phải phục tùng

CC

Giữ quan hệ hòa hiếu nhưng kiên quyết
bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ quốc gia

D Mở cửa, trao đổi, lưu thông hàng hóa