Chiếc xe trong bài hát này có gì đặc biệt?

XE KHÔNG KÍNH

Đó là những chiếc xe vận tải
chở hàng hóa, đạn dược ra
mặt trận, bị máy bay Mĩ bắn
phá, kính xe vỡ hết.

Bài thơ
về tiểu đội xe
Tiết 49, 50: Văn bản

Phạm Tiến
Duật

không kính

I. Tìm hiểu chung

- Phạm Tiến Duật (19412007), quê Phú Thọ
- Ông là gương mặt tiêu
biểu cho thế hệ nhà thơ trẻ
thời chống Mĩ.
-Thơ ông thường viết về
thế hệ trẻ trong kháng
chiến chống Mỹ với giọng
điệu trẻ trung, sôi nổi, tinh
nghịch, sâu sắc.

Trích tập thơ:
Vầng trăng quầng lửa

Tác phẩm: Bài thơ về
tiểu đội xe không kính
sáng tác năm 1969.

PTBĐ: Tự
sự + Miêu
tả + Biểu
cảm

Thể thơ:
Tự do

Đề tài:
Người lính
và chiến
tranh

Khổ 1+2: Tư thế
hiên ngang của
người lính

Khổ 3+4: Tinh
thần dũng cảm,
lạc quan bất
chấp khó khăn
gian khổ

Khổ 5+6: Tinh
thần đồng chí
đồng đội của
người lính

Khổ 7: Lòng yêu
nước và ý chí
giải phóng

Nhan đề:
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
 Nhan đề lạ, độc đáo.
 Làm nổi bật hình ảnh của toàn
bài: xe không kính.
 Thể hiện cách nhìn, cách khai thác
chất thơ của hiện thực, của tuổi trẻ
hiên ngang, dũng cảm.

BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE
KHÔNG KÍNH

II. Đọc hiểu văn bản

1. Hình ảnh những chiếc xe không kính

Hình ảnh những chiếc xe hiện lên
trong bài thơ có những đặc điểm gì?
Ý nghĩa của cách miêu tả đó?

Hình tượng xe
Không kính; không đèn

Vì: Bom
giật, bom
rung

Không có mui xe
Thùng xe có xước
Từ trong bom rơi, họp thành
tiểu đội

Nhưng:
Xe vẫn
chạy vì
miền Nam

Giọng điệu thơ: ngang
tàng, hóm hỉnh

Nghệ thuật liệt kê, điệp ngữ

 Hình ảnh chiếc xe hiện
lên chân thực, trần trụi.

Ý nghĩa

Thể hiện sự khốc liệt của chiến
tranh

Làm nổi bật hình ảnh người lính lái
xe kiên cường, quả cảm.

Thể hiện hồn thơ nhạy cảm với nét
ngang tàng, tinh nghịch, yêu thích
cái lạ của Phạm Tiến Duật
 Hình ảnh chiếc xe không kính đã
trở thành hình tượng độc đáo của
thơ ca kháng chiến.

2. Tinh thần dũng cảm, lạc quan bất chấp khó khăn gian khổ

Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
....
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái

HÌNH ẢNH NGƯỜI CHIẾN SĨ
LÁI XE

Hình ảnh người
chiến sĩ lái xe
hiện lên qua
những chi tiết
nào? Nêu nhận
xét của em.

THẢO
LUẬN
NHÓM

Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
Đảo ngữ +
Giọng điệu tự
tin, mạnh mẽ 
Tư thế thoải
mái, ung dung,
đường hoàng

Nhịp thơ 2/2/2 +
Điệp ngữ “nhìn” +
Không gian
khoáng đạt: đất,
trời, thẳng  Tầm
nhìn phóng
khoáng, rộng mở

 Tư thế hiên ngang của một dân tộc anh hùng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa như ùa vào buồng lái
 Những cảm giác mạnh, bất ngờ và thú vị
 Hòa nhập với thiên nhiên rộng lớn

 Người lính trẻ trung, cá tính, tâm hồn yêu thiên nhiên.

Không có kính, ừ thì có bụi,
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi

Liệt kê + Động từ mạnh
“tuôn”, “xối”, “phun”
So sánh + Điệp cấu trúc.
 Chất liệu thơ đầy ắp tính
hiện thực và thời sự

Mặt lấm bụi: Chưa

cần rửa, cười ha ha

Áo ướt mưa: Chưa

cần thay, khô mau
thôi

Điệp ngữ: ừ thì, chưa cần,
thôi mang đậm khẩu khí +
Điệp cấu trúc: không có ...; ừ
thì ...; chưa cần ...
Giọng điệu thơ ngang tàn
 Nhìn trực diện, không né
tránh khó khăn
 Người lính lái xe với tâm
hồn trẻ trung, tinh thần dũng
cảm, lạc quan, kiên cường

Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

Anh hùng nuôi quân Hoàng Cầm

• Họp thành tiểu đội
• Gặp bè bạn, bắt tay nhau
• Chung bát đũa = gia đình
 Tình đồng đội chân
thành, bộc trực mà sâu
sắc.

Lại đi, lại đi, trời xanh thêm
 Niềm vui ra trận, sự tin tưởng vào tương lai.

Không có kính, rồi xe không
có đèn,
Không có mui xe, thùng xe
có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam
phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái
tim.

Cấu trúc tăng tiến, quan hệ từ: vẫn

Điệp ngữ + Liệt kê

Hình ảnh ảnh hoán dụ: trái tim
Hiện thực càng khốc liệt, tinh thần càng
kiên cường
Ý chí quyết thắng vì miền Nam

Thủ pháp đối lập tương phản
Không có kính, đèn, mui,
thùng xe xước

><

Có một trái tim

Thiếu thốn về vật chất

><

Giàu có tinh thần

><

Sức mạnh tinh thần, khí
phách hào hùng của dân tộc

Sức hủy diệt ghê gớm của
chiến tranh

 Tác dụng: Tôn lên lí tưởng cao đẹp và thể hiện tấm lòng yêu nước
nồng nàn của người lính lái xe + Tạo nên một kết thúc bất ngờ, thú vị.

Nhà thơ Phạm Tiến Duật tâm sự:
“ … Hình ảnh cuối cùng tỏa lên bài
thơ, làm bài thơ lung linh một ý nghĩa,
một tình yêu. Phải, chỉ cần có “ một
trái tim”, một trái tim yêu yêu nước,
một lòng khao khát giải phóng miền
Nam thì tất cả những cái thiếu kia đâu
có hề gì. Vậy đó, khí phách ngang tàng
mà vẫn tha thiết yêu thương…”
(Văn lớp 9 không khó như bạn nghĩ/ nhiều tác giả)

Hình ảnh chiếc xe không kính

Lái xe không kính
đầy những khó khăn

Nhưng cũng có cái
thú của nó

Hình ảnh người lính lái xe: can trường, mạnh mẽ, yêu
đời, lạc quan, yêu nước, ý chí giải phóng miền Nam

III. Tổng kết

Nội
dung
Ca ngợi các chiến sĩ lái xe
băng băng ra trận giữa mưa bom,
bão đạn với tinh thần ung dung,
lạc quan, dũng cảm.

Nghệ
thuật
- Thể thơ tự do (kết hợp linh hoạt thể
bảy chữ và thể tám chữ)
- Điệp từ, điệp cấu trúc câu
- Ngôn ngữ, giọng điệu giàu tính khẩu
ngữ, tự nhiên khoẻ khoắn, tinh
nghịch.

Dặn dò
Học thuộc
bài thơ

Học nội dung
chính của bài

Chuẩn bị bài
tiếp theo

Đường Trường Sơn
ngày xưa

Đường Trường Sơn
ngày nay