Bài 3

Tóm tắt: Truyện kể về một em bé bán diêm trong đêm giao
thừa rét buốt. Bà và mẹ em đã mất khi em còn nhỏ, em
sống với một ông bố nát rượu, cộc cằn, thô lỗ ở một gác
xép tồi tàn sát mái nhà. Vào ngày cuối năm, đã nửa đêm,
mặc dù bụng đói meo và lạnh cóng nhưng em vẫn không
dám về nhà vì không bán được que diêm nào. Vì quá lạnh
nên em đã ngồi nép vào góc tường và đốt những que diêm
của mình lên để sưởi ấm, mỗi một que đốt lên là một ước
mơ của em hiện ra và khi que cuối cùng cháy hết là lúc em
lìa đời. Buổi sáng mồng một đầu năm, mọi người thấy một
cô bé đã chết lạnh cóng với nụ cười nở trên môi, xung
quanh em là những que diêm đã bị đốt cháy.

Han Cri-xti-an An-đéc-xen (1805 – 1875)

Thủ đô Co-pen-ha-ghen

Đất nước, con người Đan Mạch.

Được mệnh danh là: Ông vua của
truyện cổ tích.

P1:Từ đầu … “tay em cứng đờ ra”
-> Hoàn cảnh của cô bé bán diêm

Bố
cục

P2: Tiếp theo… “về chầu Thượng đế”
-> Những lần quẹt diêm và mộng ảo
P3: Còn lại.
-> Cái chết thương tâm của cô bé

Cô bé bán diêm

* Chú ý:
- Các chiến lược đọc như: Chiến lược theo dõi, dự đoán, đối chiếu...
(được đánh dấu bằng các thẻ màu vàng)
- Các từ khó. (Được chú thích, giải nghĩa ở phần cuối của trang)

- Các câu văn:
+ “... em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối”
+ “...chân em đỏ ửng lên, rồi tím bầm lại vì rét.”
+ “Bông tuyết bám đầy trên mái tóc dài xõa thành từng búp trên
lưng em...”
+ “Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi
ngỗng quay...”
- Các hình ảnh:
+ trong nhà ấm áp >< ngoài trời rét buốt, em bé đầu trần, chân đất.
+ cửa sổ mọi nhà sáng rực ánh đèn >< đang dò dẫm trong đêm tối
+ phố sực nức mùi ngỗng quay >< em bé bụng đói rét
+ Cảnh sum họp đầm ấm, sung túc >< Cảnh đơn độc, đói rét, thiếu
thốn về vật chất và tinh thần của em bé.

LUYỆN TẬP

Câu 1: An – đéc – xen là nhà văn nước nào?
a.
b.
c.
d.

Đan Mạch
Thụy Sĩ
Pháp
Thụy Điển

Câu 2: Các chi tiết : “chui rúc trong một xó tối tăm”, “luôn nghe
những lời mắng nhiếc chửi rủa”, “em không thể nào về nhà nếu
không bán được ít bao diêm… nhất định là cha em sẽ đánh em”, “bà
em, người hiền hậu độc nhất đối với em, đã chết từ lâu” cho ta biết
những điều gì về cô bé bán diêm ?
a. Cô bé có một hoàn cảnh nghèo khó
b. Cô bé luôn bị người cha hành hạ, đánh đập
c. Cô bé phải sống cô đơn, thiếu tình cảm
d. Cả 3 đáp án trên đều đúng.

a) Lần quẹt diêm thứ 1
- Hình ảnh: Lò sưởi
- Mong ước: Được sưởi ấm

c) Lần quẹt diêm thứ 3
- Hình ảnh: Cây thông Noel
- Mong ước: Được vui chơi

b) Lần quẹt diêm thứ 2
- Hình ảnh: Bàn ăn
- Mong ước: Được ăn no

d) Lần quẹt diêm thứ 4
- Hình ảnh: Bà nội
- Mong ước: Được yêu thương

Mong được sưởi ấm Mong được ăn ngon

Ước mơ về vật chất
Mong được vui
chơi, đón Giáng
sinh vui tươi hạnh
phúc

Mong được ở mãi
bên bà

Ước mơ về tinh thần

Mong được thoát
khỏi cảnh nghèo
khổ, khổ đau và bất
hạnh

- “một em gái có đôi má hồng, đôi môi
đang mỉm cười”
- “tử thi em bé ngồi giữa những bao
diêm”
- “chẳng ai biết những cái kì diệu em đã
trông thấy nhất là cảnh huy hoàng lúc
hai bà cháu bay lên để đón lấy những
niềm vui đầu năm”.
 Cái chết khác thường, đáng thương.

-> Tình yêu thương của tác giả dành cho em bé (Giá trị
nhân đạo)

- Thái độ của mọi người: Thái độ thản nhiên, thờ ơ, lạnh lùng
=> Tố cáo gay gắt xã hội Đan Mạch vô nhân đạo, thiếu tình người.

Những bức ảnh
sau cho các em
thấy điều gì?

Chia sẻ suy nghĩ của em khi xem bức tranh này?

Gợi ý đáp án Phiếu HT số 3:
Tình cảnh em bé
bán diêm ngoài
đường phố đêm
giao thừa

Cảnh bên trong Không khí ngày Cảnh em bé
các ngôi nhà đầu năm
chết rét nơi xó
trên phố
tường
 

- Tối tăm, rét buốt - Sáng rực, ấm áp -Trời trong, sáng, - Tử thi em bé
- Đói, lạnh, cô đơn

ngồi giữa những
- Trang hoàng lộng nắng ấm
- Mọi người vui vẻ ra bao diêm
lẫy, đầy thức ăn

ngoài
- Trong xó tường
- Người ta tò mò bàn lạnh lẽo, rét buốt
tán

Tác dụng: Làm nổi bật hoàn cảnh nghèo Tác dụng: Tố cáo sự thờ ơ, vô cảm
khó, tình cảnh tội nghiệp đáng thương của của XH, thể hiện lòng thương cảm của
cô bé
tác giả dành cho cô bé

* Nghệ thuật:
+ Tương phản, đối lập
+ Cách kể chuyện hấp dẫn,
đan xen giữa thực tại và mộng ảo

Em có biết?
Truyện Cô bé bán diêm đã
được chuyển thể thành nhiều
tác phẩm thuộc các thể loại:
nhạc, nhạc kịch, phim. Trong
đó, bộ phim hoạt hình Cô bé
bán diêm của đạo diễn Áctuya Đa-vít (Arthur Davis,
Mỹ) phát hành năm 1937 và
của đạo diễn Rô-giơ An-lớt
(Roger Allers, Mỹ) phát hành
năm 2006 đã được đề cử giải
ô-xca (Oscar).

Nội dung
Truyện kể về cô bé bán diêm
trong đêm giao thừa với cái
chết đau khổ của cuộc đời bất
hạnh để lại cho ta lòng cảm
thương sâu sắc.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Đọc diễn cảm đoạn trích.
- Ghi lại những cảm nhận của em về một hoặc vài chi tiết
nghệ thuật tương phản trong đoạn trích.
- Tóm tắt truyện bằng lời văn của mình
- Tìm đọc các truyện cổ tích của An-đéc-xen.
- Tiếp tục phát biểu cảm nghĩ về câu chuyện.

Viết đoạn văn (từ
5 – 7 câu) với
nhan đề: Gửi tác
giả truyện “Cô bé
bán diêm”

AN – ĐÉC- XEN

* Cảm nhận về nhân vật Nô-bi-ta trong truyện
Đô-ra-ê-mon:
- Một cậu bé hậu đậu, lười biếng nên thường
xuyên phải nhờ đến sự giúp đỡ từ người bạn của
mình là Đô-ra-ê-mon.
- Nô-bi-ta cũng là một cậu bé giàu tình yêu
thương, dũng cảm và coi trọng tình bạn..
=> Một nhân vật có những đức tính đáng để học
tập.

* Cảm nhận về cô bé trong truyện Sự tích bông hoa cúc
trắng:
Cô bé trong câu chuyện là cô bé ngoan ngoãn, hiếu
thảo và vô cùng yêu thương mẹ. Với tình yêu thương và
hiếu thảo của cô bé đối với mẹ, cô bé đã không ngại khó
khăn, nguy hiểm để lấy được bông hoa mà thầy thuốc đã
nói đem về để cứu sống mẹ. Qua câu chuyện về bông cúc
trắng, ta thấy cô bé là một người vô cùng hiếu thảo và
biết yêu thương mẹ, nhờ tình yêu và sự hiếu thảo của cô
đã giúp cho mẹ cô sớm khỏi bệnh.

Phiếu học tập số 1
Cô bé ở ngoài phố trong một đêm Tìm Chi tiết miêu tả ngoại hình, hoàn
ntn? Vì sao em không dám về nhà? cảnh của cô bé bán diêm:
…………………………………..........................................................

……………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………….…

………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………….…

………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………….

Thời gian, không gian này có tác dụng gì trong việc khắc họa hoàn cảnh của cô bé?
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………….......
Dự đoán điều sẽ đến …………………………………………………………………
với cô bé
………………………………………………………………….

Gợi ý đáp án Phiếu học tập số 1
Cô bé ở ngoài phố trong một đêm
ntn? Vì sao em không dám về nhà

Chi tiết miêu tả ngoại hình của cô bé bán
diêm

- Đầu trần, chân đất, chân đỏ ửng,
- Đường phố vắng vẻ, lạnh lẽo, tím bầm vì rét, tạp dề cũ kĩ.
- Dò dẫm trong bóng tối
rét buốt
- Bụng đói, giá rét.
- Vì không có tiền mang về em
sẽ bị bố đánh

- Gần giao thừa

- Thời gian, không gian này có tác dụng gì trong việc khắc họa hoàn
cảnh của cô bé?
 Càng làm tăng thêm hoàn cảnh đáng thương của cô bé
Hãy nhận xét về
hoàn cảnh của cô bé Nghèo khổ, bất hạnh, cô đơn, vất vả.