g
N
ữ

ă
V 9
n

Tiết 43,44
Văn bản

ĐỒNG
CHÍ
- Chính hữu -

Tiết 43,44
Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: Chính Hữu (1926 – 2007)
- Tên thật là Trần Đình Đắc.
- Quê quán: Can Lộc, Hà Tĩnh.
- Thơ ông hầu như viết về người
lính và hai cuộc kháng chiến.
2. Tác phẩm:
Bài thơ Đồng chí được sáng tác
vào đầu năm 1948, sau khi tác giả
cùng đồng đội tham gia chiến đấu
trong chiến dịch Việt Bắc

Tiết 43,44
Văn bản

Chính Hữu

Chính Hữu (1926 - 2007)

Tiết 43,44
Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I.Giới thiệu chung:
1.Tác giả:
-Chính Hữu tên khai sinh là Trần Đình Đắc (19262007) , quê ở Hà Tĩnh. Ông từ một người lính trở
thành nhà thơ quân đội.
-Chính Hữu chủ yếu sáng tác về những người
chiến sĩ quân đội- những người đồng đội của ông
trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống
Mĩ.
2.Tác phẩm:
Bài thơ Đồng chí viết đầu năm 1948 sau khi tác giả
cùng đồng đội tham gia chiến dịch Việt Bắc (thu
đông 1947).

Tiết 43,44

ĐỒNG CHÍ

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Đọc

Tiết 43,44
Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Quê hương anh nước mặn
đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi
đá.
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn
quen nhau,
Súng bên súng đầu sát bên
đầu,
Đêm rét chung chăn thành đôi
tri kỉ.
Đồng chí !

Chính Hữu

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.
1948

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
Súng bên súng đầu sát bên đầu,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.
Đồng chí !
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.
1948

Chính Hữu

Cơ sở hình thành tình đồng chí

Biểu hiện của tình đồng chí

Biểu tượng đẹp về tình đồng
chí

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Đọc
2. Thể loại: Thơ tự do.
3. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự
sự, miêu tả.
4. Bố cục: 3 phần.
- 7 câu đầu: cơ sở hình thành tình đồng chí.
- 10 câu tiếp: những biểu hiện cụ thể của tình đồng
chí.
- 3 câu cuối: bức tranh đẹp về tình đồng chí.
5. Phân tích:

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
2: Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình
đồng chí:
- Tương đồng về cảnh
ngộ nghèo khó.

Chính Hữu

Quê hương anh nước mặn
đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi
làng
tôi
quê
hương
anh
><
đá.

thành ngữ: nước mặn đồng chua
đất cày lên sỏi đá

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

II.Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình
đồng chí:
- Tương đồng về cảnh
ngộ nghèo khó.
- Cùng chung lí tưởng.
- Chan hòa, san sẻ mọi
gian lao cũng như niềm
vui.

Chính Hữu

Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
Súng bên súng đầu sát bên đầu,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.

anh và tôi
anh với tôi
súng bên súng
đầu sát bên đầu
thành đôi tri kỉ

xa lạ
gắn kết “đôi”
cùng chung
nhiệm vụ
chung sự chia sẻ,
chung cuộc đời
quân ngủ

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

II.Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng
chí:
- Tương đồng về cảnh ngộ
nghèo khó.
- Cùng chung lí tưởng.
- Chan hòa, san sẻ mọi gian
lao cũng như niềm vui.
- “Đồng chí!” khẳng định
mối tình đồng chí keo sơn,
gắn bó bền chặt.

Chính Hữu

Đồng chí!
Hán Việt
sự dồn nén cảm xúc
chân thành, mãnh liệt
thiêng liêng, trân
trọng khi nói về tình
đồng chí, đồng đội.

5. Phân tích:
a.Cơ sở hình thành tình đồng chí cao đẹp:
- Tình đồng chí bắt nguồn từ sự tương đồng về cảnh
ngộ xuất thân – vốn là những người nông dân nghèo
từ những miền quê hương “ Nước mặn đồng chua”
“ Đất cày lên sỏi đá”.
- Cùng chung mục đích lí tưởng, cùng chung chiến
hào chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc.
-Cùng chia sẻ gian lao cũng như mọi niềm vui.

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
cảnh ngộ và nỗi lòng của nhau
thấu hiểu

tô đậm sự lựa chọn dứt khoác của họ về
lòng yêu nước, tình cảm cách mạng mặc kệ
nỗi nhớ quê

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
- Cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau.

Tiết 43,44
Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
Anh với tôi biết từng cơn ớn
lạnh
Sốt run người vừng trán ướt
mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
thựcgiá
sự hành hạ của sốt rét rừng
Miệng
buốt
sốt rét cười tả
Chân
giày
rừng không gợi
quan tâm, lo lắng nhau
đồng cam
cộng khổ

thiếu thốn

liệt kê áo rách, quần vá, …

khắc nghiệt của núi rừng buốt giá

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
- Cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau.
- Cùng chia sẻ gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính.
- Cùng trải qua những cơn “sốt run người vừng trán ướt mồ
hôi”.

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

Tuần 10 – Tiết 47
Văn bản

I. Tìm hiểu chung

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

yêu thương,
gắn bó

cử chỉ đơn giản tay nắm lấy bàn tay.
ấm lòng

yêu thương, trìu mến
sẵn sàng chia sẻ
khao khát bên đồng đội

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
- Cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau.
- Cùng chia sẻ gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính.
- Cùng trải qua những cơn “sốt run người vừng trán ướt mồ
hôi”.
- Họ vượt qua những khó khăn, thiếu thốn đó nhờ sức mạnh
của tình đồng chí “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”.
Câu thơ sóng đôi, hình ảnh thơ chân thực đã thể hiện được
sự gắn bó, sức mạnh của tình đồng chí.

b.Những biểu hiện của mối tình đồng chí trong
chiến đấu gian khổ:
- Cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của
nhau.
- Chung một nỗi niềm nhớ về quê hương.
- Sát cánh bên nhau, đồng cam cộng khổ, bất chấp
những gian khổ, thiếu thốn.
-“Tay nắm lấy bàn tay” người lính như được tiếp
thêm sức mạnh vượt qua mọi gian khổ

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
c. Biểu tượng của tình đồng đội:
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
thời gian: đêm
không gian: hoang vu, lạnh lẽo
bối cảnh: căng thẳng trước trận chiến
tư thế người lính: chủ động
tâm hồn: ung dung, thanh thản lạ kì

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
c. Biểu tượng của tình đồng đội:
Đầu súng trăng treo.
thực thực tiễn cuộc chiến đấu
súng chiến tranh, chiến sĩ,…
liên tưởng
trăng hòa bình, thi sĩ, …
hình ảnh
giàu
tình đồng chí sáng trong
sức gợi vẻ đẹp tâm hồn người lính
vẻ đẹp tâm hồn dân tộc

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản:
5. Phân tích
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
b. Những biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó:
c. Biểu tượng của tình đồng đội:
"Đầu súng trăng treo" là hình ảnh mang ý nghĩa
biểu tượng: hiện thực và lãng mạn, chiến tranh và hòa
bình.

c.Bức tranh đẹp của tình đồng chí:
- Tinh thần đoàn kết và lạc quan trong chiến đấu
- Hình ảnh “Đầu súng trăng treo” : cảnh vừa thực
vừa mộng. Đó là hình ảnh được nhận ra từ những
đêm hành quân, phục kích. Hình ảnh ấy mang ý
nghĩa biểu tượng, được gợi ra bởi những liên tưởng
phong phú : Súng và trăng là gần và xa ; thực tại và
mơ mộng; chất chiến đấu và chất trữ tình; chiến sĩ
và thi sĩ …đó là những mặt bổ sung cho nhau, hài
hòa vào nhau của cuộc đời người lính cách mạng.
Người chiến sĩ cầm súng chiến đấu để bảo vệ hòa
bình.

III.Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấm đượm chất dân
gian, thể hiện tình cảm chân thành.
- Bút pháp tả thực kết hợp với lãng mạn một cách
hài hòa tạo nên hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa
biểu tượng.
2. Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao đẹp giữa
những người chiến sĩ trong thời kì đầu kháng chiến
chống thực dân Pháp gian khổ.

Văn bản

ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu

Hình ảnh, ngôn ngữ
chân thực, giản dị
Tình đồng chí keo sơn, gắn bó

Câu hỏi: Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của em về
hình ảnh “Đầu súng trăng treo”.
Bài thơ Đồng chí của Chính Hữu đã kết thúc với những hình ảnh thật
đẹp, thật ý nghĩa “Đầu súng trăng treo” - câu thơ chỉ có 4 chữ, nhịp thơ thay đổi
đột ngột, dồn nén, chắc gọn, gây sự chú ý của người đọc. Trong đêm phục kích,
người lính bỗng phát hiện nơi đầu súng có một vầng trăng treo. Từ “ treo” đã
tạo nên mối quan hệ bất ngờ độc đáo, nối liền mặt đất với bầu trời, gợi nên
những liên tưởng vừa hiện thực lại vừa lãng mạn. Chất hiện thực ở đây được
thể hiện rõ bởi đêm khuya trăng trên cao sà xuống thấp dần. Ở vị trí người lính,
vầng trăng như đang treo trên đầu súng của mình. Trong hoàn cảnh hết sức gian
khổ khốc liệt: đêm đông giá lạnh, rừng hoang sương muối, cái chết cận kề, vậy
mà tâm hồn nhạy cảm của người chiến sĩ vẫn thấy hình ảnh trăng và súng thú
vị. Súng và trăng là gần và xa, là thực tại và mơ mộng, là chất hiện thực và chất
lãng mạn, là chất chiến sĩ và chất thi sĩ. Đó là những mặt bổ sung, hài hòa với
nhau trong cuộc đời người lính. Súng và trăng đã tạo nên một cặp đồng chí tô
đậm hơn vẻ đẹp của những người đồng chí đang đứng cạnh bên nhau. Chính
tình đồng chí đã khiến cho người lính cảm thấy cuộc đời vẫn đẹp, vẫn thơ
mộng, giúp họ tạo nên chiến thắng.

Hoạt động tìm tòi, mở rộng
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Nắm vững giá trị nội dung, nghệ thuật.
- Hoàn thành đoạn văn.
- Chuẩn bị bài mới: “Bài thơ về tiểu đội xe
không kính” của Phạm Tiến Duật
+ Đọc bài thơ.
+ Tìm hiểu nội dung qua câu hỏi SGK.