BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ
BIỂU HIỆN CỦA GEN

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
- Mối quan hệ giữa gen và tính trạng:
Gen(ADN)  mARN  Pôlipeptit  prôtêin  tính trạng.
- Sự biểu hiện của gen qua nhiều bước nên chịu sự chi phối của nhiều yếu tố môi
trường bên trong và bên ngoài cơ thể.

Kiểu gen

Môi trường

Kiểu hình

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
1. VÍ DỤ :
a. Ví dụ 1: Giống thỏ Hymalaya
* Đặc điểm về kiểu hình:
+ Tại vị trí đầu mút cơ thể (tai, bàn chân, đuôi,
mõm) có lông màu đen.
+ Ở những vị trí khác lông trắng muốt.
* Tại sao các tế bào của cùng một cơ thể, có
cùng một kiểu gen nhưng lại biểu hiện ra những
KH khác nhau ở các bộ phận cơ thể khác nhau?

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
* Thí nghiệm :

Người ta cạo phần lông trắng trên lưng thỏ  buộc vào đó một cục nước đá. Tại vị trí
này, lông mọc lên lại có màu đen.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:

* Giải thích
- Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp hơn  có khả năng tổng hợp được sắc tố
mêlanin  lông màu đen.
- Các vùng khác có nhiệt độ cao hơn không tổng hợp mêlanin  lông màu trắng.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
1. VÍ DỤ :
b. Ví dụ 2: Hoa cẩm tú cầu
- Các cây hoa cẩm tú cầu: Màu sắc hoa có thể biểu hiện ở dạng biến thiên màu sắc
giữa đỏ và tím, tương ứng với độ pH của đất.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
b. Ví dụ 2: Hoa cẩm tú cầu

pH = 7: hoa màu trắng sữa.

pH > 7: hoa màu đỏ, màu hồng
hoặc màu tím.

pH < 7: hoa màu lam.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:

Nhận xét:
- Màu sắc hoa tùy thuộc vào độ pH của đất.
- Vậy môi trường ngoài (độ pH) có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
c. Ví dụ 3: Bệnh pheeninkêtô niệu
- Do một gen lặn trên NST thường quy định. Bệnh này do rối loạn chuyển hóa axit
amin phêninalanin.
- Hậu quả: Người bệnh bị thiểu năng trí tuệ.
- Nếu phát hiện sớm và áp dụng chế độ ăn kiêng giảm thức ăn có phênialanin thì cơ thể
có thể phát triển bình thường.
2. Kết luận:
- Môi trường trong và ngoài cơ thể có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen.
- Bố mẹ không truyền cho con những tính trạng đã hình thành sẵn mà di truyền 1
kiểu gen.
- Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường cụ thể.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN:

VÍ DỤ:

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN:
Kiểu gen
Môi trường
Kiểu hình

Kiểu gen 1

+ Môi trường 1

 Kiểu hình 1

+ Môi trường 2

 Kiểu hình 2

+ Môi trường 3

 Kiểu hình 3

+ Môi trường n

 Kiểu hình n

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN:
1. Khái niệm
- Tập hợp các kiểu hình của cùng 1 kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau
 mức phản ứng của 1 kiểu gen.
2. Đặc điểm
- Mức phản ứng do gen quy định, mỗi gen có mức phản ứng riêng.
- Mức phản ứng có thể rộng hoặc hẹp (mức phản ứng càng rộng sinh vật càng dễ thích
nghi).
+ Những tính trạng có mức phản ứng rộng thường là những tính trạng số lượng. (vd:
tính trạng năng suất, khối lượng, sản lượng trứng sữa…)
+ Những tính trạng có mức phản ứng hẹp thường là những tính trạng chất lượng.

BÀI 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN:
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
- Tạo các cá thể có cùng một kiểu gen  Nuôi hoặc trồng các cá thể có cùng kiểu gen
ở các môi trường khác nhau  Theo dõi đặc điểm của các cá thể có cùng kiểu gen ở
các môi trường khác nhau  mức phản ứng của KG đó.
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình (Thường biến)
- Khái niệm: Là hiện tượng một kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước những điều
kiện môi trường khác nhau.
- Nguyên nhân: Do sự tự điều chỉnh về sinh lí của sinh vật.
- Ý nghĩa: Giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trường.
- Đặc điểm: Mức độ mềm dẻo về kiểu hình phụ thuộc vào kiểu gen và mỗi kiểu gen
chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình của mình trong 1 phạm vi nhất định.