BÀI 13:
ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
Nội dung
I. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
II. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
III. Mức phản ứng của kiểu gen
1. Khái niệm
2. Đặc điểm
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình

Quá trình biểu hiện của gen đến tính trạng trải qua nhiều giai đoạn, nên có thể bị nhiều yếu tố môi trường bên trong cũng như bên ngoài cơ thể chi phối.
Thông tin di truyền ở trong gen sẽ được biểu hiện thành tính trạng (kiểu hình) thông qua những cơ chế nào?
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

VD 1: Giống Thỏ Himalaya
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ
MÔI TRƯỜNG
1. Các ví dụ:
- Tại vị trí đầu mút cơ thể (tai, bàn chân, đuôi, mõm) có lông màu đen
- Các tế bào ở vùng khác có nhiệt cao hơn nên gen không tổng hợp được melanin  lông màu trắng.
- Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp nên tổng hợp được sắc tố melanin  lông màu đen.
- Ở những ví trí khác lông có màu trắng
Tại sao các tế bào của cùng một cơ thể có cùng một kiểu gen nhưng lại biểu hiện ra những kiểu hình khác nhau ở các bộ phận cơ thể khác nhau?
Tai, bàn chân, đuôi, mõm  lông đen
Cạo lông trắng trên lưng + buộc đá lạnh
KQ : Ở lưng lông mọc có màu đen
Tổng hợp Melanin  Lông đen
Không tổng hợp Melanin  Lông trắng
Thí nghiệm chứng minh








II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ
MÔI TRƯỜNG
Nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen tổng hợp melanin như thế nào?
* Giải thích
Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp hơn  có khả năng tổng hợp được sắc tố mêlanin  lông màu đen.
Các vùng khác có nhiệt độ cao hơn không tổng hợp mêlanin  lông màu trắng.
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ
MÔI TRƯỜNG
VD2: Hoa Cẩm Tú Cầu
- Màu sắc hoa tùy thuộc vào độ pH của đất.
- Vậy môi trường ngoài (độ pH) có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ
MÔI TRƯỜNG
VD3: Bệnh phêninkêtô niệu ở người:
- Do một gen lặn trên NST thường quy định. Bệnh này do rối loạn chuyển hóa axit amin phêninalanin.
- Hậu quả: bị thiểu năng trí tuệ.
- Nếu phát hiện sớm và áp dụng chế độ ăn kiêng giảm thức ăn có phênialanin thì cơ thể có thể phát triển bình thường.
Từ các ví dụ trên, ta có thể kết luận về mối quan hệ giữa KG - môi trường - KH như thế nào?
* Vậy thức ăn có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen.
2. Kết luận:

- Môi trường trong và ngoài cơ thể có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen.
- Bố mẹ không truyền cho con những tính trạng đã hình thành sẵn mà di truyền 1 kiểu gen.
- Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường cụ thể.
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ
MÔI TRƯỜNG
Con tắc kè hoa
Lá cây
Cành cây
đá
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
Môi trường 1
Kiểu hình 1
Môi trường 2
Kiểu hình 2
Môi trường 3
Kiểu hình 3
Môi trường n
Kiểu hình n
……
Kiểu gen 1
1. Khái niệm
Mức phản ứng của kiểu gen là tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau.
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
Bê sinh đôi cùng trứng
Tỉ lệ bơ trong sữa:3,4%
Tỉ lệ bơ trong sữa:3,45%
Chế độ dinh dưỡng bình thường:
Chế độ dinh dưỡng tốt:
Cân nặng: <350kg
Cân nặng: 500 kg
Sản lượng sữa trong năm:3800kg
Sản lượng sữa trong năm:8000kg
Mức phản ứng do yếu tố nào quy định? Có di truyền được hay không?
 Do kiểu gen quy định  Di truyền.
Có 2 loại mức phản ứng:
Mức phản ứng rộng : những tính trạng số lượng như năng suất, khối lượng, sản lượng trứng, sữa....
Mức phản ứng hẹp: những tính trạng chất lượng như tỉ lệ bơ trong sữa, tỉ lệ thịt nạc, mỡ...
Đầu tư vào biện pháp kĩ thuật
Đầu tư vào chọn tạo giống mới
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
2. Đặc điểm

Để xác định mức phản ứng của 1 kiểu gen người ta phải thực hiện theo trình tự nào?.
3.Nuôi trồng chúng trong những môi trường khác nhau.
Cho các bước sau:
1. Theo dõi, so sánh sự biểu hiện của kiểu hình.
2.Tạo cá thể sinh vật có cùng kiểu gen
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
Cây hoa anh thảo
ở nhiệt độ 20oC
ở nhiệt độ 35oC
AA
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
4. Sự mềm dẻo của kiểu hình (thường biến)
MT2: lá dạng bản rộng
MT3: lá dạng mũi mác
MT1: lá dạng bản dài
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
Cây mũi mác
4. Sự mềm dẻo của kiểu hình (thường biến)
Hiện tượng 1 kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước các điều kiện môi trường khác nhau.
Do có sự tự điều chỉnh về sinh lí để giúp sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường.
- Phụ thuộc vào kiểu gen.
- Do môi trường quy định  không di truyền.
- Biến đổi đồng loạt theo hướng xác định.
Có lợi, giúp sinh vật thích nghi với môi trường.
- Mỗi kiểu gen chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình trong phạm vi nhất định
III. MỨC PHẢN ỬNG CỦA KIỂU GEN
4. Sự mềm dẻo của kiểu hình (thường biến)