CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC SINH 12!

BÀI 13
ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI
TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU
HIỆN CỦA GEN

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng.
II. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
III.Mức phản ứng của kiểu gen.

I/ MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

lá rau húng trồng ở môi trường ẩm ướt

Lá to, xanh
mượt

lá rau húng trồng ở môi trường khô cằn

Lá nhỏ, cùn

I/ MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
Gen
( ADN)
Phiên mã

Tính trạng

Dịch mã

chi phối bởi yếu tố môi trường
 Mối quan hệ giữa gen và tính trạng được thể hiện qua sơ đồ:
Gen (ADN)

Phiên mã

dịch mã

mARN

Prôtêin

Biểu hiện

tính trạng

II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG

1. Xét ví dụ
VD 1: Giống Thỏ Himalaya

Tại sao các tế bào
của cùng một cơ thể
có cùng một kiểu
gen nhưng lại biểu
hiện ra những kiểu
hình khác nhau ở
các bộ phận cơ thể
khác nhau?

- Tại vị trí đầu mút cơ
thể (tai, bàn chân,
đuôi, mõm) có lông
màu đen

- Toàn thân lông có
màu trắng

II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
Thí nghiệm chứng minh
Không tổng hợp
Melanin  Lông trắng

Tai, bàn chân, đuôi, mõm 
lông đen

Tổng hợp Melanin  Lông
đen

Cạo lông trắng trên lưng +
buộc đá lạnh

Nhiệt độ cao có thể ảnh
hưởng đến sự biểu hiện của
gen tổng hợp melanin như
thế nào?

KQ : Ở lưng lông mọc
có màu đen

II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:

* Giải thích
Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp hơn  có khả năng tổng hợp
được sắc tố mêlanin  lông màu đen.
Các vùng khác có nhiệt độ cao hơn không tổng hợp mêlanin  lông màu
trắng.

II/ SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG

1. Xét ví dụ VD2: Hoa Cẩm Tú Cầu

1. Xét ví dụ

VD2: Hoa Cẩm Tú Cầu
hoa màu
đỏ, hồng
hoặc tím.
hoa màu trắng sữa.

hoa màu xanh, lam.

 Cùng kiểu gen

mức độ biểu hiện KH khác nhau.
pH/ đất khác
( màu sắc)

1. Xét ví dụ VD3: Bệnh phêninkêtô niệu
- Do một gen lặn trên NST thường
- Do rối loạn chuyển hóa axit amin
phêninalanin
- Hậu quả: thiểuNêu
năngnguyên
trí tuệ. nhân

bệ(giảm
nh thức ăn có
- Phát hiện sớm + ăngây
kiêng
ệu triển
phêninalanin) vàphêninkêtô
uống thuốc  niphát
bình thường.

II/ SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
2. Kết luận
Nhiệt độ
Các yếu tố
môi trường

Ảnh hưởng đến sự biểu
hiện của kiểu gen.

pH / đất
Chế độ dinh dưỡng

 Với cùng 1 KG nhưng trong những ĐK môi trường khác nhau
→ cho những KH khác
 Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
KG

Môi trường

KH

Câu nói: cô này
được mẹ truyền
cho tính trạng má
lúm đồng tiền có
chính xác không?

Giống lúa (OMCS 2000)

Nhà A
Chăm sóc tốt
( MT1)
NS 6- 8 Tấn/ ha
( KH1 )

Nhà B
Chăm sóc bình
thường ( MT2 )
NS 4 -5 Tấn/ ha
( KH2 )

Nhà C
Chăm sóc kém
( MT3 )
NS 2-3Tấn/ha
(KH3 )

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
Kiểu gen
Kiểu gen 1

Môi trường

Kiểu hình

+ Môi trường 1

 Kiểu hình 1

+ Môi trường 2

 Kiểu hình 2

+ Môi trường 3

 Kiểu hình 3

…
Kiểu gen 1

+ Môi trường n

 Kiểu hình n

Mức phản
ứng của 1
KG ?

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
1. Khái niệm mức phản ứng
 Tập hợp các kiểu hình của cùng 1 kiểu gen tương ứng
với các môi trường khác nhau → mức phản ứng của 1
KG.
2/ Đặc điểm mức phản ứng

III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN

2/ Đặc điểm mức phản ứng
MT3: lá dạng mũi
mác
MT2: lá dạng bản
rộng

MT1: lá dạng bản
dài

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
MT1:
ở nhiệt độ 35oC
Cây hoa
liên hình

MT2:
ở nhiệt độ 20oC

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
1. Khái niệm mức phản ứng
 Tập hợp các KH của cùng 1 KG tương ứng với các
môi trường khác nhau → mức phản ứng của 1 KG.
2/ Đặc điểm mức phản ứng
 MPƯ do KG qui định, có tính di truyền
 MPƯ thay đổi tùy theo loại tính trạng:
+ tính trạng số lượng → MPƯ rộng.
( sản lượng trứng, sữa, khối lượng,
năng suất…..)

+ tính trạng chất lượng → MPƯ hẹp.
( tỉ lệ bơ/ sữa…)

tính trạng số lượng?

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
3. Cách xác định MPU của một KG
Làm thế nào để tạo
ra nhiều cây gừng
khác ( cùng KG A)?
KG: A

(1) Tạo các cá thể SV (cùng 1 KG)
(2) Cho sống ở những môi trường khác nhau
(3) Theo dõi đặc điểm của chúng

III/ MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
4 / Sự mềm dẻo của KH ( thường biến)
a/ Khái niệm
 Hiện tượng một kiểu gen có
thể thay đổi kiểu hình trước
những điều kiện môi trường
khác nhau.
b/ Đặc điểm của thường biến:
 Chỉ biến đổi kiểu hình, không biến đổi
kiểu gen nên không di truyền được
 Xảy ra đồng loạt, theo 1 hướng xác định

4 / Sự mềm dẻo của KH ( thường biến)

ếch ngụy trang giống rêu

bọ ngựa và chiếc lá khô

c/ ý nghĩa
Giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trường.

Câu 1: Chọn phát biểu đúng trong các câu sau:
A. Kiểu gen như nhau chắc chắn có kiểu hình như
nhau.

sai

B. Kiểu hình như nhau bao giờ cũng có cùng kiểu gen.

sai

C. Cùng một kiểu gen có thể biểu hiện kiểu hình khác
nhau.

đúng

D. Cùng một kiểu hình chỉ có một kiểu gen.

sai

Câu 2: Điều nào sau đây không đúng về mức phản ứng?
A. Mức phản ứng là tập hợp các KH của một KG
tương ứng với các điều kiện MT khác nhau.



B. Mức phản ứng không được di truyền.



C. Tính trạng chất lượng có mức phản ứng hẹp.



D. Tính trạng số lượng có mức phản ứng rộng.

