CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ TẠI LỚP 11

Bµi cò:
1. Thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch lµ g×?
2. Thao t¸c lËp luËn so s¸nh lµ g×?
* Ph©n tÝch lµ: Chia nhá ®èi t­îng thµnh nhiÒu yÕu tè ®Ó
®i s©u xem xÐt mét c¸ch kü cµng vµ mèi quan hÖ bªn
trong còng nh­bªn ngoµi trong qu¸ tr×nh nhËn thøc.
* So s¸nh lµ ®èi chiÕu ®èi t­îng ®ang nghiªn cøu xem xÐt
trong t­¬ng quan víi ®èi t­îng kh¸c ®Ó t×m ra nÐt t­¬ng
®ång hoÆc kh¸c biÖt nh»m lµm s¸ng râ ®èi t­îng ®ã.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao
t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
Bµi tËp 1:
“ Chí cã tù kiªu tù ®¹i. Tù kiªu tù ®¹i lµ khê d¹i.
V× m×nh hay, cßn nhiÒu ng­êi hay h¬n m×nh. M×nh
giái, cßn nhiÒu ng­êi giái h¬n m×nh. Tù kiªu tù ®¹i
lµ tho¸i bé. S«ng to, bÓ réng th× bao nhiªu n­íc còng
chøa ®­îc, v× ®é l­îng cña nã réng vµ s©u. C¸i chÐn
nhá c¸I ®Üa c¹n th× mét chót n­íc còng ®Çy trµn, v×
®é l­îng cña nã hÑp vµ nhá. Ng­êi mµ tù kiªu tù m·n
th× còng nh­c¸i chÐn, c¸i ®Üa c¹n”.
(Hå ChÝ Minh, CÇn kiÖm liªm chÝnh)

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c thao
t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh

* Chñ ®Ò cña ®o¹n v¨n lµ phª ph¸n vµ chØ ra t¸c
h¹i cña c¨n bÖnh tù kiªu tù ®¹i.
§o¹n v¨n sö dông c¸c thao t¸c
lËp luËn nµo? Em h·y ph©n tÝch
tõng thao t¸c?
* §o¹n trÝch sö dông hai thao t¸c lËp luËn lµ
ph©n tÝch vµ so s¸nh.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
* Ph©n tÝch tõng thao t¸c:
- Thao t¸c ph©n tÝch:
+ LuËn ®iÓm chÝnh: “Chí cã tù kiªu tù ®¹i”.
+ Hai lý do ®Ó kh«ng nªn tù kiªu tù ®¹i lµ “tù kiªu tù
®¹i lµ khê d¹i” vµ “tù kiªu tù ®¹i lµ tho¸i bé”.
- Thao t¸c so s¸nh:
+ “M×nh hay” >< “nhiÒu ng­êi hay h¬n m×nh”.
+ “s«ng to, bÓ réng” >< “c¸i chÐn nhá, c¸i ®Üa c¹n”
+ “®é l­îng cña nã réng vµ s©u” >< “®é l­îng cña nã
hÑp vµ nhá”
=> so s¸nh t­¬ng ph¶n.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao
t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
+ “ng­êi tù kiªu tù m·n…c¸i chÐn, c¸i ®Üa c¹n”
 So s¸nh t­¬ng ®ång.
Thao t¸c lËp luËn chÝnh ®­îc sö dông lµ so s¸nh cã
sù kÕt hîp víi thao t¸c ph©n tÝch.
* Môc ®Ých , t¸c dông cña viÖc vËn dông hai thao t¸c:
- Lµm cho vÊn ®Ò ®­a ra bµn luËn trë nªn sinh ®éng, cô
thÓ, dÔ hiÓu, dÔ ®i vµo lßng ng­êi h¬n.
- §Ó tõ ®ã sèng khiªm tèn h¬n, biÕt t«n träng ng­êi
kh¸c, chÞu khã häc hái h¬n.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c thao
t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh

* KÕt luËn:
Tõ ®ã em cã kÕt luËn g× vÒ thao
- Trong lµm
v¨ndông
nghÞc¸c
luËn
t¸c v©n
thaochóng
t¸c lËpta nªn vËn
dông hai thao
t¸c lËp
luËn trong
v¨nluËn
nghÞchÝnh
luËn? lµ ph©n tÝch
vµ so s¸nh ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ giao tiÕp cao h¬n.
- Trong tõng v¨n b¶n hoÆc ®o¹n v¨n b¶n bao
giê còng cã 1 thao t¸c chñ yÕu, c¸c thao t¸c
cßn l¹i cã tÝnh chÊt bæ trî.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c thao
t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh

Bµi tËp 2:
VËn dông kÕt hîp ph©n tÝch vµ so s¸nh , viÕt ®o¹n v¨n bµn vÒ vÎ
®Ñp cña bµi th¬ “Tù t×nh II” cña Hå Xu©n H­¬ng:
Tù t×nh II
Hå Xu©n H­¬ng
§ªm khuya v¨ng v¼ng trèng canh dån
Tr¬ c¸i hång nhan víi n­íc non
ChÐn r­îu h­¬ng ®­a say l¹i tØnh
VÇng tr¨ng bãng xÕ khuyÕt ch­a trßn.
Xiªn ngang mÆt ®Êt rªu tõng ®¸m
§©m to¹c ch©n m©y ®¸ mÊy hßn
Ng¸n nçi xu©n ®i, xu©n l¹i l¹i
M¶nh t×nh san sÎ tÝ con con.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
a. PhÇn v¨n b¶n em viÕt lµ mét bé phËn cña mét bµi v¨n
hoµn chØnh, víi:
®Ò cña
Víis¾c
chñnghÖ
®Ò thuËt cña
- Chñ ®Ò Chñ
cña bµi
v¨nbµi
lµ v¨n
bµnlµvÒg×?®Æc
trªn ta cã nh÷ng luËn ®iÓm nµo?
bµi th¬ “tù t×nh II” cña Hå Xu©n H­¬ng.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
Th¶o luËn nhãm:
Nhãm 1

Nhãm 2

Nhãm 3

Nhãm 4

Em h·y nhËn xÐt
nghÖ thuËt sö
dông ng«n tõ cña
Hå Xu©n H­¬ng
trong bµi th¬ Tù
t×nh II? (nhËn
®Þnh ng¾n gän).

Em h·y nhËn xÐt
nghÖ thuËt x©y
dùng h×nh ¶nh
cña Hå Xu©n H­
¬ng trong bµi th¬
Tù t×nh II? (chØ
nªu mét nhËn
®Þnh ng¾n gän
kh«ng bµn luËn
dµi).

Em cã nhËn xÐt g×
vÒ c¸c biÖn ph¸p
nghÖ thuËt ®­îc sö
dông ®Ó kh¾c häa
t©m tr¹ng cña
nh©n vËt tr÷ t×nh
trong bµi th¬ Tù
t×nh II? (nhËn
®Þnh ng¾n gän).

C¶m nhËn cña em
vÒ giäng ®iÖu tr÷
t×nh trong bµi th¬
“Tù t×nh II” cña
Hå Xu©n H­¬ng.
Gîi ý: chó ý vµo
nhÞp ®iÖu, ©m h­
ëng, c¸ch dïng tõ
thuÇn ViÖt, ®¶o
ng÷…

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
- §Ó lµm s¸ng tá chñ ®Ò trªn, chóng ta cÇn nªu ra nh÷ng luËn
®iÓm cô thÓ nh­sau:
+ Bµi th¬ “Tù t×nh II” thÓ hiÖn tµi n¨ng ®éc ®¸o cña “Bµ chóa
th¬ N«m” trong nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ.
+ Bµi th¬ “Tù t×nh II” thÓ hiÖn nghÖ thuËt x©y dùng h×nh ¶nh
®iªu luyÖn cña Hå Xu©n H­¬ng.
+ Bµi th¬ cßn vËn dông rÊt linh ho¹t c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt
trong viÖc thÓ hiÖn t©m tr¹ng cña nh©n vËt tr÷ t×nh.
+ Bµi th¬ cã mét giäng ®iÖu vµ ©m h­ëng da diÕt, s¾c s¶o thÓ
hiÖn rÊt thµnh c«ng t©m tr¹ng võa ®au buån võa phÉn uÊt cña
nh©n vËt tr÷ t×nh.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
Em chän
luËn bµy
®iÓmthµnh
nµo trªn
®©y v¨n
®Ó viÕt
Häc sinh
sÏ tr×nh
®o¹n
®Ó lµm s¸ng tá
thµnh
®o¹n
v¨n?hiÖn
T¹i sao?
Sö dông
luËn ®iÓm thø
nhÊt
(ThÓ
tµi n¨ng
®éc ®¸o cña “Bµ
nh÷ng ph­¬ng tiÖn liªn kÕt nµo?
chóa th¬ N«m”
trong nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ).

LuËn ®iÓm nµy n»m ë phÇn ®Çu tiªn trong dµn ý,
do vËy cÇn sö dông nh÷ng ph­¬ng tiÖn liªn kÕt
chuyÓn ®o¹n cã tÝnh chÊt më ®Çu nh­ “Tr­íc hÕt
chóng ta thÊy…”, “BiÓu hiÖn ®Çu tiªn…”, “thø
nhÊt…”, “§Ó lµm s¸ng tá cho nhËn ®Þnh Êy tr­íc tiªn
chóng ta xem xÐt…”…

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
b.* C¸c luËn
cø ®Ó®iÓm
lµmnh­
s¸ng
®iÓm:
Víi luËn
trªn tá
th× cho
em sÏluËn
cã nh÷ng
- Ng«n luËn
tõ bµi
na, dÔ
hiÓu,
cøth¬
nµon«m
®Ó thuyÕt
minh
cho gÇn
luËn gòi
®iÓmvíi lêi ¨n
tiÕng nãi hµng ngµy cña cña
nh©n
d©n nh­ng l¹i rÊt chän läc,
m×nh?
tinh tÕ, thÓ hiÖn mét c¸ch tµi t×nh t©m tr¹ng ®au buån,
phÉn uÊt cña ng­êi con g¸i tr­íc duyªn phËn muén m»n,
g¾ng g­îng v­¬n lªn ®Ó ®ãn ®îi h¹nh phóc mµ vÉn r¬i vµo
bi kÞch.
- Ng«n tõ bµi th¬ ®­îc ch¾t läc tµi t×nh, rÊt giµu gi¸ trÞ
t¹o h×nh vµ biÓu c¶m, kÕt hîp tõ ng÷ mét c¸ch s¸ng t¹o:

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
+ Toµn tõ thuÇn ViÖt giµu gi¸ trÞ t¹o h×nh vµ biÓu c¶m
nh­V¨ng v¼ng, dån, tr¬, say l¹i tØnh, xiªn ngang, ®©m
to¹c, tõng ®¸m, mÊy hßn..
+ HÖ thèng tõ l¸y ®­îc sö dông rÊt “®¾t”: v¨ng v¼ng, n­
íc non, con con…
+ KÕt hîp tõ ®éc ®¸o: c¸i hång nhan, M¶nh t×nh –san
sÎ –tÝ –con con, khuyÕt ch­a trßn…
+ Sö dông tõ ®ång ©m kh¸c nghÜa: l¹i l¹i, xu©n ®i(tuæi
xu©n), xu©n l¹i(mïa xu©n).
+ So s¸nh víi ng«n tõ th¬ cña c¸c nhµ th¬ cïng thêi
nh­: Bµ HuyÖn Thanh Quan, NguyÔn Du, §oµn ThÞ
§iÓm …

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
Cã thÓ sö dông thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch lµ chÝnh, v×
nh­thÕ míi chØ ra ®­îc nh÷ng khÝa c¹nh rÊt chi tiÕt
trong nghÖ thuËt ®éc ®¸o vÒ ng«n tõ cña bµi th¬.
* Th«ng th­êng c¸c thao t¸c bæ trî tïy vµo diÔn biÕn cña
ý mµ sö dông ë phÇn nµo cho hîp lÝ song ng­êi ta th­
êng sö dông ë phÇn sau cña ®o¹n v¨n hoÆc bµi v¨n,
hoÆc xen kÏ gi÷a c¸c ý.
* Kh«ng nªn ®Ó thao t¸c bæ trî lÊn ¸t thao t¸c chÝnh,
ph¶i vËn dông mét c¸ch linh ho¹t, nhuÇn nhuyÔn.

LuyÖn tËp vËn dông kÕt hîp c¸c
thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch vµ so s¸nh
* c. DiÔn ®¹t c¸c ý ®· cã thµnh mét ®o¹n v¨n hoµn
chØnh, trong ®ã vËn dông thao t¸c lËp luËn ph©n tÝch
lµ chÝnh cßn so s¸nh lµ phô.
Gîi ý: Cã thÓ tham kh¶o c¸c bµi th¬ cña c¸c nhµ
th¬ cïng thêi Hå Xu©n H­¬ng nh­Bµ HuyÖn Thanh
Quan, NguyÔn Du, §oµn ThÞ §iÓm…VÝ dô:

ChiÒu h«m nhí nhµ
Bµ HuyÖn Thanh Quan
ChiÒu trêi b¶ng l¶ng bãng hoµng h«n
TiÕng èc xa ®­a lÉn trèng dån;
G¸c m¸i ng­«ng vÒ viÔn phè
Gâ sõng môc tö l¹i c« th«n.
Ngµn mai giã cuèn chim bay mái
DÆm liÔu s­¬ng sa kh¸ch b­íc dån;
KÎ chèn Ch­¬ng §µi ng­êi l÷ thø
LÊy ai mµ kÓ nçi hµn «n.

Nçi lßng ng­êi chinh phô
(TrÝch Chinh phô ng©m
§oµn ThÞ §iÓm)
Vµi tiÕng dÕ nguyÖt soi tr­íc
Mét hµng tiªu giã thèc ngoµi hiªn;
L¸ mµn lay ngän giã xuyªn
Bãng hoa theo bãng nguyÖt lªn tr­íc rÌm;
Hoa d·i nguyÖt, nguyÖt in mét tÊm
NguyÖt lång hoa, hoa th¾m tõng b«ng;
NguyÖt hoa hoa nguyÖt trïng trïng
Tr­íc hoa d­íi nguyÖt trong lßng xiÕt
®au…