Đối thoại,độc thoại và
độc thoại nội tâm
trong văn bản tự sự

I. TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC
THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ:

Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177

Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?..
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà,nắng gớm,về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười nói xôn xao của đám người
mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho
con bú :
- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương. Cái
giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.
Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét
đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian
đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…
Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước
để nhục nhã thế này .
( Kim Lân, Làng )

Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu
tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ
đốn ra thế đấy!

- Hà, nắng gớm, về
nào…
- Chúng bay ăn miếng cơm
hay miếng gì vào mồm mà
đi làm cái giống Việt gian
bán nước để nhục nhã thế
này.

- Có hai lượt lời
- Có dấu gạch
đầu dòng
trước lời trao
và lời đáp

Đối thoại

- Ông Hai nói với
chính mình.

- Có dấu gạch
đầu dòng
trước lời nói

Độc thoại

Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào?
- Giống nhau: Đều có dấu gạch đầu dòng
- Khác nhau:

Đối thoại
Là hình thức đối đáp,
trò chuyện giữa hai
hoặc nhiều người.

Độc thoại
Là lời của một người
nào đó nói với chính
mình.

Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó
cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng
ấy tuổi đầu …

- Ông Hai hỏi chính mình
- Không nói thành tiếng
- Không có gạch đầu dòng

Độc thoại
nội tâm

Phân biệt độc thoại và độc thoại nội
tâm?
TT

Giống
nhau

ĐỘC THOẠI

ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

- Lời của một người nào đó nói với chính
mình.

- Không nói thành lời.
Khác nhau - Nói thành lời .
- Phía trước câu nói - Phía trước câu nói
có gạch đầu dòng.
không có gạch đầu
dòng.

Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu
tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ
đốn ra thế đấy!
- Hà, nắng gớm, về nào…
- Chúng bay ăn miếng cơm
hay miếng gì vào mồm mà đi
làm cái giống Việt gian bán
nước để nhục nhã thế này.

- Tạo cho câu chuyện có
không khí như cuộc
sống thật.
- Tạo tình huống để đi
sâu vào nội tâm nhân
vật.
- Thái độ căm giận đối với
làng Chợ Dầu.
Thể hiện tâm trạng dằn
vặt, đau đớn của ông
Hai khi nghe tin làng
theo giặc.

Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức
quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.

I. TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC
THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ:

Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
Ghi nhớ SGK / trang 178

II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại
trong đoạn trích sau đây :

-

Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy. Bà lẳng
lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng. Vẫn
những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái
giọng rì rầm, rì rầm thường ngày.
Này, thầy nó ạ.
Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.
Thầy nó ngủ rồi à?
Gì?
Ông lão khẽ nhúc nhích.
Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên :
Biết rồi!
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi, hiu hắt.
( Kim Lân,
Làng)

- Lời bà Hai
- Này thầy nó ạ.
- Thầy nó ngủ rồi à ?
- Tôi thấy người ta đồn...



- Lời ông Hai
- ...
- Gì ?
- Biết rồi. !

Tâm trạng chán chường, buồn bã, đau khổ và thất
vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình
theo giặc.

Bài tập 2:
Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn,
trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại
và độc thoại nội tâm .

Đoạn văn:
- Đọc gì mà say sưa thế Nhi ơi?
Tiếng cái Ngọc làm tôi giật mình, đút vội cuốn nhật kí của
Lan vào hộc bàn:
- À, mình xem lại bài toán ban nãy.
Thoát khỏi sự tò mò của Ngọc, tôi cứ nghĩ mãi về những
dòng nhật kí của cái Lan. Vậy là, tôi và những người bạn
trong lớp đã không hiểu gì hết về Lan, về cuộc sống cam
go mà Lan đang phải đối diện từng ngày. Vậy mà, đã có
lúc, chúng tôi cô lập Lan vì cho Lan là lập dị. Chúng tôi đâu
biết rằng, Lan mặc cảm vì sự thua kém về nhiều thứ của
mình so với các bạn trong lớp. Tôi thấy mình mới ích kỉ
làm sao. Hơn lúc nào hết, tôi muốn gặp Lan để nói với bạn
ấy rằng: “Lan ơi, mình thành thật xin lỗi bạn!”

NGÔN NGỮ NHÂN VẬT

ĐỐI THOẠI
Nhiều người đối
đáp, trò chuyện
với nhau ->
trước lời có
gạch ngang đầu
dòng

ĐỘC THOẠI

ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

Nói chính mình (hoặc
với ai đó trong tưởng
tượng) -> trước lời có
gạch ngang đầu dòng

Khắc họa nhân vật; câu
chuyện diễn ra tự nhiên.

Nói chính mình
(hoặc với ai đó
trong tưởng
tượng) ->không
thành lời

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại và độc
thoại nội tâm và rút ra bài học sử dụng đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm một cách hiệu quả.
CHUẨN BỊ BÀI MỚI:
Bài: Luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu
tả nội tâm
Chuẩn bị dàn ý cho ba đề bài SGK / trang 179

Chúc các
em học
tốt