TẬP LÀM VĂN LỚP 5

KHỞI ĐỘNG
Nêu cấu tạo bài văn tả người

TẬP LÀM VĂN
Luyện tập tả người (Tả ngoại hình)

《 Mục tiêu 》

Xác định được những chi tiết tả ngoại
hình của nhân vật trong bài văn mẫu.
Thấy được mối quan hệ giữa các chi tiết
tả ngoại hình với tính cách nhân vật.
Lập dàn ý cho bài văn tả một người mà
em thường gặp

Khám phá

Bài 1: Chọn làm một trong hai bài tập sau :
a) Đọc lại bài Bà tôi của Mác-xim Go-rơ-ki vừa học tuần trước và trả lời câu
hỏi:
- Đoạn 1 tả đặc điểm gì về ngoại hình của bà?
+ Tóm tắt các chi tiết được miêu tả ở từng câu.
+ Các chi tiết đó quan hệ với nhau như thế nào?
- Đọan 2 còn tả những đặc điểm gì về ngoại hình của bà? Các đặc điểm đó
quan hệ với nhau như thế nào? Chúng cho biết điều gì về tính tình của bà?
b) Đoạn văn sau tả những đặc điểm nào về ngoại hình của bạn Thắng?
Những đặc điểm ấy cho biết điều gì về tính tình của Thắng?

Bà tôi

SGK tr 122-123

Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và
dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xoã xuống ngực,
xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và
ướm trên tay, bà tôi đưa một cách khó khăn chiếc
lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng
chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và
như những đoá hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy
nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen
sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh
lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên
đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn
mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo Mac-xim Go-rơ-ki

Chú bé vùng biển
Thằng Thắng,con cá vược của thôn Bần
và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của
bọn trẻ, lúc này đang ngồi trên chiếc
thuyền đậu ở ngoài cùng. Nó trạc tuổi
thằng Chân “phệ” nhưng cao hơn hẳn cái
đầu. Nó cởi trần, phơi nước da rám đỏ
khỏe mạnh của những đứa trẻ lớn lên với
nắng, nước mặn và gió biển. Thân hình nó
rắn chắc, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực
nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai
cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo,
cặp đùi dế to, chắc nình nịch. Thắng có cặp
mắt to và sáng. Miệng tươi,hay cười. Cái
trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay
bướng bỉnh, gan dạ.
Theo Trần Vân

Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và
dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xoã xuống ngực,
xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và
ướm trên tay, bà tôi đưa một cách khó khăn chiếc
lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng
chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và
như những đoá hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy
nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen
sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh
lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên
đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn
mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo Mac-xim Go-rơ-ki

Gợi ý:
* Đoạn 1: Tả đặc điểm ngoại hình gì của
bà?
- Tả chi tiết nào về ngoại hình của bà ?(Tóm
tắt các chi tiết được miêu tả ở từng câu –
Đọc từng câu và xác định ý chính, chi tiết,
từ ngữ dùng để miêu tả)
- Xem các chi tiết đó có quan hệ với nhau
như thế nào?
*Đoạn 2: Nêu tương tự ở đoạn 1và xem các
chi tiết ở đặc điểm có quan hệ với nhau như
thế nào? Những chi tiết đặc điểm đó cho
biết điều gì về tính tình của bà?

Chú bé vùng biển
Thằng Thắng,con cá vược của thôn Bần
và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của
bọn trẻ, lúc này đang ngồi trên chiếc
thuyền đậu ở ngoài cùng. Nó trạc tuổi
thằng Chân “phệ” nhưng cao hơn hẳn cái
đầu. Nó cởi trần, phơi nước da rám đỏ
khỏe mạnh của những đứa trẻ lớn lên với
nắng, nước mặn và gió biển. Thân hình nó
rắn chắc, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực
nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai
cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo,
cặp đùi dế to, chắc nình nịch. Thắng có cặp
mắt to và sáng. Miệng tươi,hay cười. Cái
trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay
bướng bỉnh, gan dạ.
Theo Trần Vân

Gợi ý :
b) Đoạn văn Chú bé vùng biển tả
những đặc điểm nào về ngoại
hình của bạn Thắng? Những đặc
điểm ấy cho biết điều gì về tính
tình của Thắng?
Tương tự như câu a:
- Nêu đặc điểm của từng câu văn
- Tìm những từ ngữ, hình ảnh để
miêu tả ngoại hình của Thắng và
qua những đặc điểm ấy ,em sẽ
biết được tính tình của Thắng
như thế nào.

Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và
dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xoã xuống ngực,
xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và
ướm trên tay, bà tôi đưa một cách khó khăn chiếc
lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng
chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và
như những đoá hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy
nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen
sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh
lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên
đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn
mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo Mac-xim Go-rơ-ki

*Đọan
Đoạn1 1:
tácTả
giảmái
tả chi
tóc tiết
củanào
người
về bà
qua con
ngoại
hình
mắtcủa
nhìn
bà?của đứa cháu là
một cậu bé :
- Câu 1-Mở đoạn:Giới thiệu bà ngồi
cạnh cháu chải đầu.
- Câu 2: Cảm nhận về mái tóc của bà
với đặc điểm: đen, dày kì lạ.
- Câu 3:Tả độ dày của mái tóc qua cách
bà chải đầu và từng động tác (nâng mớ
tóc lên,ướm trên tay, đưa một cách khó khăn
chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày).

*-Em
Câuhãy
1 tảcho
khái
quát,
câu 3
biết
câu câu
nào 2tảvà
khái
tả
cụ thể. nào
Ba câu
gồm
ba chi
quát,câu
tả cụ
thể,chi
tiếttiết,
nàochi
tiết
làmchi
rõ tiết
chi tiết
trước.
Cáctiết
chi
làmsau
rõ cho
nào?
Các chi
tiết
đóquan
có quan
hệ nhau
chặt chẽ
đó có
hệ với
nhưvới
thếnhau.
nào?

Giọng bà trầm bổng, ngân
nga như tiếng chuông. Nó khắc
sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như
những đoá hoa, cũng dịu dàng,
rực rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm
cười, hai con ngươi đen sẫm nở
ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi
mắt ánh lên những tia sáng ấm áp,
tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm
ngăm đã có nhiều nếp nhăn,
khuôn mặt của bà tôi hình như
vẫn tươi trẻ.

*Đoạn
Đoạn22tảtảnhững
giọng nói,
mắt,
đôingoại
má, khuôn
mặt của
đặc đôi
điểm
gì về
hình bà?
bà:
- Câu 1: Tả đặc điểm chung của giọng nói: trầm bổng,
ngân nga.
- Câu 2: Tả tác động của giọng nói vào tâm hồn cậu bé:
khắc sâu vào trí nhớ dễ dàng và như những đóa hoa,
cũng dịu dàng rực rỡ, đầy nhựa sống .
- Câu 3: Tả sự thay đổi của đôi mắt khi bà mỉm cười: hai
con ngươi đen sẫm nở ra và tình cảm ẩn chứa trong đôi
mắt: long lanh, dịu hiền khó tả, ánh lên những tia sáng
ấm áp, tươi vui.
- Câu 4: Tả khuôn mặt của bà: mặc dù trên đôi má đã có
nhiều nếp nhăn, khuôn mặt hình như vẫn tươi trẻ.
- Các
đặcNhững
điểm ngoại
hìnhđặc
như:
máiở tóc
đen,
dày;
giọng
Kết
luận:
chi
tiết,
điểm
câu
2
có
quan
*
Các
đặc
điểm
về
ngoại
hình
có
quan
hệ
chặt
chẽ
với
-Cáclàđặc
điểmdịu
giọng
nói,
đôitrẻ,
mắt,yêu
đôiđời.
má, khuôn mặthệcó
-Bà
người
hiền,
tươi
nói trầmvới
bổng
ngân
nga,điểm
đối với
cháu
dịu dàng,
đôi mắt
chặt
chi
tiết,
đặc
câu
1.
Nếu
nhau.
Chúng
khắc
họa
rõ nét
vềởNhững
tính
tình
của
bà:
quanchẽ
hệ
với nhau
như
thế
nào?
nét
vềkhông
ngoạicó
hình
dịu hiền
ánh lên
những
tiacâu
sáng Nếu
ấm áp,
tươi vui nói lên
câu
không
hiểu
được
dịudàng,
tâm
hồn
tươi
trẻ,
yêu 2.
đời, của
lạckhông
quan.
của 1,
bàta
cho
biết
điều
gì
về tính
tình
bà? có chi tiết,
tínhđiểm
tìnhởcủa
thế 4nào?
đặc
câubà3 như
thì câu
sẽ không có sức thuyết
phục.

Những đặc điểm về ngoại hình của bạn Thắng:
Câu Chi tiết được miêu tả

Từ ngữ hình ảnh để miêu tả

1

Giới thiệu về Thắng

con cá vược, có tài bơi lội

2

Tả chiều cao

hơn hẳn các bạn một cái đầu
rám đỏ vì lớn lên với nắng, nước mặn và
gió biển
rắn chắc nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực
nở, bụng thon,tay gân guốc, đùi dế to,chắc

3

Tả nước da

4

Tả thân hình

5

Tả cặp mắt

to và sáng

6

Tả cái miệng

tươi, hay cười

7

Tả trán

dô, bướng bỉnh

Tính tình
Những đặc
điểm ấy
cho biết
Thắng là
một cậu bé
thông
minh,
bướng
bỉnh,
gan dạ.

* Tất cả những đặc điểm miêu
tả ngoại hình của Thắng có
quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ
sung cho nhau, chúng không
chỉ làm rõ về bề ngoài của
Thắng là một đứa trẻ lớn lên ở
vùng biển, bơi lội rất giỏi, có
sức khỏe dẻo dai mà còn cả
tính tình của Thắng: thông
minh, bướng bỉnh.

1. Bà tôi

* Đoạn 1: Tả mái tóc của người bà qua con mắt nhìn của đứa cháu là một
cậu bé.
* Đoạn 2: Tả giọng nói, đôi mắt, đôi má, khuôn mặt của bà.
- Từ đặc điểm ngoại hình đã khắc họa được tính tình của bà dịu dàng, tươi
trẻ, yêu đời, lạc quan.
2. Chú bé vùng biển

-Những đặc điểm về chiều cao, nước da, thân hình, cặp mắt, cái miệng, trán...
của Thắng cho biết Thắng là cậu bé khỏe mạnh, cứng cỏi, vui vẻ, bướng bỉnh
và gan dạ.……
Kết luận
: Khi
tả ngoại
hình
những
- Khi
tả ngoại
hình
củanhân
nhânvật,
vật cần
cần chọn
l­ưu ý tả
điều
gì ? chi tiết tiêu
biểu. Những chi tiết miêu tả phải có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ
sung cho nhau, giúp khắc họa rõ hình ảnh nhân vật. Bằng cách tả như
vậy, chúng ta sẽ hình dung không chỉ về ngoại hình của nhân vật mà
còn thấy cả nội tâm, tính tình của nhân vật.

Bài 2: Lập dàn ý cho bài văn tả một người mà em thường gặp

Cấu tạo của bài văn tả người
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài: Bài văn tả người gồm mấy
*Tả ngoại hình
(đặc
điểm
nổi
bật
về
tầm
vóc,
cách
ăn
phần, đó là những phần nào?
mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
*Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách
cư xử với người khác…)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

VẬN DỤNG
• Ôn tập:
• Dàn ý bài văn tả người.
• Hoàn chỉnh dàn ý bài văn tả một
người mà em thường gặp.
• Chuẩn bị bài:
• Luyện tập tả người.

CHÚC CÁC CON
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!