TRƯỜNG PTDTBT TH&THCS ĐINH THANH KHÁNG
TỔ 4, 5

BÀI DẠY MINH HỌA
Môn: Luyện từ và câu – Lớp 4
Bài: Câu hỏi và dấu chấm hỏi
GV dạy minh họa: Nguyễn Thị Kim Phượng

Luyện từ và câu
Câu hỏi và dấu chấm hỏi
(Sách Tiếng Việt /131)

Hoạt động 1: Nhận xét.
1. Ghi lại các câu hỏi trong bài tập đọc Người tìm đường
lên các vì sao, sách Tiếng Việt trang 125.

Người tìm đường lên các vì sao

Từ nhỏ, Xi-ôn-cốp-xki đã mơ ước được bay lên bầu trời. Có lần, ông dại dột nhảy qua cửa
sổ để bay theo những cánh chim. Kết quả, ông bị ngã gãy chân. Nhưng rủi ro lại làm nảy ra
trong đầu óc non nớt của ông lúc bấy giờ một câu hỏi: “ Vì sao quả bóng không có cánh mà vẫn
bay được ?”
Để tìm điều bí mật đó, Xi-ôn-cốp-xki đọc không biết bao nhiêu là sách. Nghĩ ra điều gì,
ông lại hì hục làm thí nghiệm, có khi đến trăm lần.
Có người bạn hỏi:
- Cậu làm thế nào mà mua được nhiều sách và dụng cụ thí nghiệm như thế ?
Xi-ôn-cốp-xki cười:
- Có gì đâu, mình chỉ tiết kiệm thôi.
Đúng là quanh năm ông chỉ ăn bánh mì suông. Qua nhiều lần thí nghiệm, ông đã tìm ra
cách chế khí cầu bay bằng kim loại. Sa hoàng chưa tin nên không ủng hộ. Không nản chí, ông
tiếp tục đi sâu vào lí thuyết bay trong không gian. Được gợi ý từ chiếc pháo thăng thiên, sau này
ông đã thiết kế thành công tên lửa nhiều tầng, trở thành một phương tiện bay tới các vì sao.
Hơn bốn mươi năm khổ công nghiên cứu, tìm tòi, Xi-ôn-cốp-xki đã thực hiện được điều
ông hằng tâm niệm: “ Các vì sao không phải để tôn thờ mà để chinh phục.”
Theo Lê Nguyên Long- Phạm Ngọc Toàn

1. Các câu hỏi trong bài tập đọc Người tìm đường
lên các vì sao.
- Vì sao quả bóng không có cánh mà vẫn bay được ?

- Cậu làm thế nào mà mua được nhiều sách và dụng
cụ thí nghiệm như thế ?

2. Các câu hỏi ấy là của ai và để hỏi ai ?

Tự hỏi mình

Vì sao quả bóng không có câu hỏi của Xi-ôn-cốp-xki
cánh mà vẫn bay được?
Hỏi
Xi-ôn-cốp-xki
Cậu làm thế nào mà mua
được nhiều sách và dụng câu hỏi của Một người bạn
cụ thí nghiệm như thế?

3. Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra đó là câu hỏi?

- Vì
Vì sao
sao quả bóng không có cánh mà
vẫn bay được?
?
- Cậu làm thế nào mà mua được nhiều
sách và dụng cụ thí nghiệm như thế?
?

Hoạt động 2: Ghi nhớ
1. Câu
Câu hỏi
hỏidùng
(còn gọi
là câu
để làm
gì ?nghi vấn) dùng
để hỏi về những điều chưa biết.
? người khác,
2.Phần
Phầnlớn
lớncâu
câuhỏi
hỏiđểlàhỏi
đểaihỏi
nhưng cũng có những câu để tự hỏi mình.
Dấu
hiệu
để nhận
câunghi
hỏi ?vấn (ai,
3. Câu
hỏinào
thường
có biết
các từ
gì, nào, sao, không,…). Khi viết, cuối câu hỏi
có dấu chấm hỏi (?).

Hoạt động 3: Luyện tập

Bài 1. Tìm câu hỏi trong các bài Thưa chuyện với mẹ, Hai bàn tay và
ghi vào bảng có mẫu như sau:
Bài Thưa chuyện với mẹ (tr.85, SGK), Hai bàn tay (tr.114, SGK).
Câu hỏi

Câu hỏi của ai ?

Để hỏi ai ?

Câu hỏi của Bác Hồ

Để hỏi bác Lê

Từ nghi
vấn

Bài : Hai bàn tay
Anh có yêu nước
không ?

không

Bài Thưa chuyện với mẹ (tr.85, SGK).
Câu hỏi
của ai?

Để hỏi ai?

- Con vừa bảo gì?

của mẹ

Hỏi Cương

gì

- Ai xui con thế?

của mẹ

Hỏi Cương

Thế

của mẹ

Hỏi Cương

không

Câu hỏi

- Nhưng biết thầy có chịu
nghe không?

Từ
nghi vấn

Bài : Hai bàn tay (tr.114, SGK).
Câu hỏi

Câu hỏi
của ai?

Để hỏi ai?

Từ
nghi vấn

- Anh có yêu nước không?

của Bác Hồ Hỏi bác Lê

có …
không

- Anh có thể giữ bí mật

của Bác Hồ Hỏi bác Lê

có …
không

- Anh có muốn đi với tôi

của Bác Hồ

Hỏi bác Lê

có …
không

- Nhưng chúng ta lấy đâu ra

của bác Lê

Hỏi Bác Hồ

đâu

của Bác Hồ

Hỏi bác Lê

chứ

không?
không?

tiền mà đi?

- Anh đi với tôi chứ?

Bài 2: Chọn khoảng 3 câu trong bài Văn hay chữ tốt, sách giáo
khoa trang 129. Đặt câu hỏi để trao đổi với bạn về các nội dung
liên quan đến từng câu.

Văn hay chữ tốt
Thuở đi học, Cao Bá Quát viết chữ rất xấu nên nhiều bài văn dù hay
vẫn bị thầy cho điểm kém.
    Một hôm, có bà cụ hàng xóm sang khẩn khoản:
- Gia đình già có một việc oan uổng muốn kêu quan, nhờ cậu viết
giúp cho lá đơn, có được không?
    Cao Bá Quát vui vẻ trả lời:
- Tưởng việc gì khó, chứ việc ấy cháu xin sẵn lòng.
    Lá đơn viết lí lẽ rõ ràng, Cao Bá Quát yên trí quan sẽ xét nỗi oan
cho bà cụ. Nào ngờ, chữ ông xấu quá, quan đọc không được nên thét
lính đuổi bà ra khỏi huyện đường. Về nhà, bà kể lại câu chuyện khiến
Cao Bá Quát vô cùng ân hận. Ông biết dù văn hay đến đâu mà chữ
không ra chữ cũng chẳng ích gì. Từ đó, ông dốc hết sức luyện viết chữ
sao cho đẹp.
    Sáng sáng, ông cầm que vạch lên cột nhà luyện chữ cho cứng cáp.
Mỗi buổi tối, ông viết xong mười trang vở mới chịu đi ngủ. Chữ viết đã
tiến bộ, ông lại mượn những cuốn sách chữ viết đẹp làm mẫu để luyện
nhiều kiểu chữ khác nhau.

M: Thuở đi học, Cao Bá Quát viết chữ rất xấu nên
nhiều bài văn dù hay vẫn bị thầy cho điểm kém.
Câu hỏi:
- Thuở đi học, chữ viết của Cao Bá Quát thế nào?
- Chữ ai xấu?
- Vì sao Cao Bá Quát thường bị điểm kém?

1.Nào ngờ, chữ ông xấu quá, quan đọc không được nên thét
lính đuổi bà ra khỏi huyện đường.
• Câu hỏi :
• + Quan có xét xử nỗi oan cho bà cụ không?
• + Vì sao quan đuổi bà ra khỏi huyện đường?
2. Về nhà, bà kể lại câu chuyện khiến Cao Bá Quát vô cùng ân
hận.
• Câu hỏi:
• + Về nhà bà cụ làm gì ?
• + Nghe bà kể chuyện Cao Bá Quát cảm thấy như thế nào?

Bài 3 : Em hãy đặt câu hỏi để tự hỏi chính mình.

M: Mình đã đọc truyện
này ở đâu rồi nhỉ ?

Play

Câu 4: Câu hỏi dùng
Câu
7:
Cuối
câu
hỏi
Câu
Câu
hỏi
dùng
Câu
5:1:
Câu
nào
sau
đây
Câu
10:
Câu
hỏi
còn
gọi
để làm gì?
đểcâu
hỏi
ai?gì?
là câu
hỏi?
thường
có
dấu
là
gì?

A. Hỏi
Dấungười
chấmkhác
A.
điềuchưa?
đã biết.
A. Để
Câu
kể.những
A. A.
Các
emhỏi
làm
bài xong
B.
Dấu
phẩy
B.
Tự
hỏi
mình
B
.
Câu
nghi
B.
Để
hỏi
những
B. Các em chămvấn.
họcđiều
quá!chưa biết.
C.
Cả
A
và
B đều
đúng
C.
Câu
cảm
.bài
C.Để
Dấu
chấm
hỏi
C.
kể
về
sự
việc.
C. Các
em
làm
tập.

1

2

3

4

5

6

7

81

9

10