Ngöôøi
soâng
Ñaø
laùi

Nguyeãn Tuaân
1910 - 1987
Queâ: Quaän Thanh Xuaân, TP. Haø Noäi
Laø caây buùt xuaát saéc cuûa neàn vaên xuoâi
hieän ñaïi Vieät Nam
Laø baäc thaày trong vieäc saùng taïo vaø
söû duïng tieáng Vieät

Nguyeãn Tuaân
Tröôùc CMT8, phong caùch saùng taùc cuûa oâng
ñöôïc goùi goïn trong chuõ “Ngoâng” – Taøi hoa,
uyeân baùc vaø naân caùch hôn ngöôøi.
Sau CMT8:
- Gioïng vaên trôû neân tin yeâu, ñoân haäu, tìm
thaáy caùi ñeïp, chaát taøi hoa ôû nhöõng ngöôøi
lao ñoäng bình thöôøng.
- Gioïng vaên khinh baïc ñeå neùm vaøo keû thuø
daân toäc hoaëc nhöõng maët traùi cuûa xaõ hoäi.

Nguyeãn Tuaân

Nguyeãn Tuaân

Nguyeãn Tuaân

“

Thuyeàn toâi troâi treân soâng Ñaø.
Caûnh ven soâng ôû ñaây laëng tôø.
Hình nhö ñôøi Lí, ñôøi Traàn,
ñôøi Leâ, quaõng soâng naøy cuõng
laëng tôø ñeán theá maø thoâi,…

Nguyeãn Tuaân

aùch vaên cuûa Nguyeã
- Khám phá phát hiện vẻ đep thiên nhiên trên phương diện thẩm mĩ
- Khám phá phát hiện vẻ đep của con người trên phương diện tài hoa
nghệ sĩ
- Thích tô đậm vẻ đẹp của thiên nhiên và con người đã đẹp thì phải
đến độ tuyệt vời, đã tài thì phải là phi phàm, hơn người
- Vận dụng linh hoạt nhuần nhuyễn kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực
khác nhau để xây dựng hình tượng kiến trúc, địa lí, văn hóa, lịch sử,
hội họa, âm nhạc, quân sự,…

Hình töôïng cuûa
Ngöôøi laùi ñoø
soâng Ñaø

1. Giới thiệu chung
*Lai lịch:
- Một ông đò già hơn 70 tuổi, làm nghề chèo đò hơn chục năm.
“Quê ông ở ngay chỗ ngã tư sông sát tỉnh”
- Ông sinh ra và lớn lên ngay bên bờ sông Đà.
“Thời Tây , Tàu … ông chở đò dọc tải chè mạn, chè
cối từ Mường Lay cho đến hết cửa rừng hòa bình…”
- Phần lớn cuộc đời ông dành cho nghề lái đò dọc trên sông Đà - một
nghề đầy gia khổ và hiểm nguy.

*Hình dáng, ngoại hình:
- Mang đậm dấu ấn nghề nghiệp:
+ Hai tay dài lêu nghêu như cái sào
+ Chân khuỳnh khuỳnh gò lại như đang kẹp lấy cái cuống lái tưởng tượng
+ Nhỡn giới vòi vọi như trông vào cái bến xa nào đó trong sương mù
+ Giọng nói ồm ồm như tiếng thác trước mặt ghềnh xa

-> Cái gian nan, khổ cực của nghề lái đò như “chạm khắc”, làm nên
một hình dáng rất đặc biệt của ông lái đò.
=> Nguyễn Tuân đã tạc nên một bức chân dung của lái đò không chỉ
hình dáng bề ngoài mà cả nội tâm, phong thái của một người lao
động có tâm hồn.

*Tài năng và tâm hồn:
- Trong thời gian hơn chục năm “trên sông Đà, ông xuôi, ông ngược
hơn một trăm lần… chính tay ông giữ lái độ sáu chục lần…”
- Ông am hiểu tường tận về con sông, về phương tiện đi lại, ông dùng
mắt “mà nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng tất cả những luồng nước
của tất cả những con thác hiểm trở”
- Ông thuộc dòng sông như thuộc “một trường thiên anh hùng
ca…”
=> Là người từng trải, hiểu biết và rất thành thạo trong nghề lái đò.

*Tài năng và tâm hồn:
- Bình tĩnh, ung dung đối đầu với những cơn cuồng bạo của thác
gềnh “nén đau, giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo lần lượt vượt
qua các vòng vây của thủy trận sông Đà”
- Xử lý các tình huống nguy hiểm một cách tài tình, linh hoạt “nắm
chắc binh pháp của thần sông, thần núi…”
- Động tác điêu luyện “cỡi đúng ngay lên bờm sóng luồng nước,
phóng thẳng thuyền vào giữa thác…”
=> Là người mưu trí, dũng cảm, bản lĩnh cao cường và tài ba.

*Tài năng và tâm hồn:
- Ông không thích lái đò trên những khúc sông bằng phẳng. Ông bảo
“Chạy thuyền trên khúc sông không có thác, nó dễ dại tay dại chân
và buồn ngủ”.
- Ông thích chạy đò qua những khúc sông có nhiều gềnh thác vì ông
cảm nhận rằng “hết gềnh thác, hình như sông Đà hết đậm đà với nhà
đò”
- Người lái đò không coi việc chiến thắng thủy trận sông Đà là chiến
công mà chỉ là một chuyện thường, là điều tất nhiên “đêm ấy nhà đò
đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá anh vũ
đầm xanh…”
=> Là một người nghệ sĩ tài hoa,
yêu mến và tự hào với công việc.

2. Người lái đò trong cuộc thủy chiến với con sông Đà:
* Tương quan lực lượng:
Sông Đà

Người lái đò

- Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết
trong lòng sông, dàn bày thạch trận, thủy
trận.
- Sóng bọt trắng xóa cả một chân trời đá.
- Mặt hòn đá nào trông cũng “ngỗ ngược”,
“nhăn nhúm”, “méo mó”, “nham
hiểm”…
 Phô trương sức mạnh, nâng lên hàng
thần thanh, sẵn sàng lấn át đối phương.

- Đơn độc trên chiếc thuyền 6 bơi chèo.
- Vũ khí là cán chèo mỏng manh, và con
thuyền không có đường lùi.
 Nhỏ bé trước sức mạnh của thác nước
sông Đà
 Chỉ có sức mạnh tinh thần

 Mối tương quan cho thấy sự không cân sức, thế mạnh nghiêng về
thác sông Đà -> Cho thấy trước cuộc chiến sẽ rất gay go, quyết liệt.

* Người lái đò qua 3 vòng vây thạch trận, thủy trận:
- Vòng 1:
Sông Đà

Người lái đò

- Mở ra 5 cửa trận: 4 cửa tử, 1 cửa sinh
(phía tả ngạn)
- Phối hợp với đá, thác nước reo hò
- Sóng nước như thể quân liều mạng…
- Nước bám lấy thuyền như đô vật
- Sóng thác đánh đến miếng đòn hiểm
độc vào hạ bộ người lái đò…
 Áp đảo, muốn hạ gục người lái đò
ngay từ vòng đầu bằng sức mạnh và sự
hiểm ác của nó.

- Hai tay giữ chặt mái chèo
- Cố nén vết thương, hai chân kẹp chặt
lấy cuống lái
- Vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy tỉnh táo…

 Rất kiên cường, nén nỗi dũng cảm nén
nỗi đau đớn về thể xác, bình tĩnh vượt
qua thử thách.

* Người lái đò qua 3 vòng vây thạch trận, thủy trận:
- Vòng 2:
Sông Đà

- Tăng thêm nhiều cửa tử, cửa sinh được
bố trí lệch sang phía bờ hữu ngạn
- Dòng thác hùm beo tế mạnh…
- Bốn năm bọn thủy quân… liền xô ra
định níu thuyền, lôi vào tập đoàn cửa tử
- Chúng không ngớt khiêu khích…

Người lái đò

- Không 1 phút nghỉ tay, nghỉ mắt…
- Nắm chắc binh pháp của thần sông thần
đá, thuộc qui luật phục kích của lũ đá nơi
ải nước hiểm trở này…
- Cưỡi lên thác sông Đà phải cưỡi đến
cùng…
- Nắm chặt lấy cái bờm sóng đúng luồng
 Vẫn hung hăng và xảo quyệt nhưng  Quyết tâm cao độ, dạn dày kinh
thế mạnh có phần suy giảm.
nghiệm, khôn ngoan mưu trí… để
chiến thắng ngoạn mục.

* Người lái đò qua 3 vòng vây thạch trận, thủy trận:
- Vòng 3:
Sông Đà

Người lái đò

- Bên phải, bên trái đều là luồng chết, - Cứ phóng thẳng thuyền
luồng sống nằm ngay giữa… cánh - Thuyền vút qua cổng cánh mở cánh
mở, cánh khép
khép…
- Thuyền như mũi tên tre…
 Không đủ sức mạnh để uy hiếp  Bình tĩnh, linh hoạt lèo lái con
được người lái đò, nhưng vẫn còn thuyền gọn gàng, tự tin, dứt khoát
bản chất nham hiểm.
giành chiến thắng.

* Người lái đò qua 3 vòng vây thạch trận, thủy trận:
- Kết quả: Con người chiến thắng sức mạnh thần thánh của tự nhiên.
- Nguyên nhân làm nên chiến thắng:
+ Sự ngoan cường, dũng cảm, ý chí quyết tâm.
+ Hiểu biết, kinh nghiệm.
+ Tài trí, nghệ thuật lên thác xuống ghềnh.
- Ý nghĩa:
+ Thể hiện bản lĩnh con người trong công cuộc chinh phục tự nhiên.
+ Thể hiện vẻ đẹp trí dũng, tài hoa điêu luyện của người lái đò.
+ Thiên nhiên là phông nền, bệ đỡ cho vẻ đẹp của con người.

* Vẻ đẹp chân dung của người lái đò:
- Hình ảnh viên dũng tướng tài ba xông pha giữa trận mạc bằng lòng
dũng cảm, ý chí kiên cường, sự khôn ngoan mưu trí, dạn dày kinh
nghiệm…
- Hình ảnh một nghệ sĩ tài hoa xem việc chèo đò như một nghệ thuật
vượt thác vượt ghềnh…
- Hình ảnh người lao động với vẻ đẹp bình dị đời thường không hề
nói về chiến công sau cuộc vượt thác; nhìn thử thách bằng cái nhìn
giản dị, xem đó là một công việc thường ngày trong cuộc sống mưu
sinh

Ngheä thuaät
- Nhân hóa, so sánh ví von, liên tưởng, tưởng tượng phong phú
bất ngờ, thú vị…
- Từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh, biểu cảm…
- Câu văn đa dạng nhiều tầng, giàu nhịp điệu…
- Thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn
Tuân: tài hoa, uyên bác.

Keát
luaän
- Tác phẩm đã thể hiện rõ cái chất vàng của thiên nhiên. Tìm chất
vàng mười đã qua thử lửa ở con người lao động
- Ông lái đò là hình ảnh tuyệt đẹp về người lao động bình thường
nhưng tài ba, trí dũng. Nhân vật ông lái được xây dựng trong mối
tương quan với hoàn cảnh để làm bật nổi phẩm chất và tính cách.
- Nét độc đáo là Nguyễn Tuân đã sử dụng tri thức hội họa, điện
ảnh, võ thuật, quân sự một cách tài hoa, uyên bác để diễn tả sinh
động tài nghệ của nhân vật.
 Qua đó, nhà văn đã dành cho nhân vật những tình cảm yêu
mến và trân trọng, ngợi ca.

Sô
Ñoà
Cuûng
Coá

Caûm ôn coâ vaø caùc baïn ñaõ laéng nghe