CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP

KHỞI ĐỘNG

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. TÁC GIẢ

Ông là nhà văn đã từng tham
gia hai cuộc kháng chiến chống
Pháp, chống Mỹ cứu nước
Đề tài: cuộc sống và con người
Nam Bộ trong hai cuộc kháng
chiến của
cũngông
như hấp
sau hòa
Truyện
dẫn,bình.
giàu
kịch tính xoay quanh những
tình huống bất ngờ, tự nhiên,
ngôn ngữ đậm màu sắc Nam
Bộ.

(1932 – 2014)

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng – con trai nhà văn

+ Truyện ngắn: “Con chim vàng” (1957),
“Chiếc lược ngà”(1966)…
+ Truyện vừa: “Câu chuyện bên trận địa
pháo” (1966), “Cái áo thằng hình rơm”
(1975)…
+ Tiểu thuyết: “Nhật kí người ở lại” (1962),
“Dòng sông thơ ấu” (1985)…
+ Kịch bản phim: “Mùa gió chướng”
(1977) “Cánh đồng hoang” (1978)…

Cánh đồng hoang (kịch bản phim) bộ phim được tặng Huy chương
vàng liên hoan phim toàn quốc (1980), Huy chưương vàng liên
hoan phim ở Matxcva (1981).

2. TÁC PHẨM:

- Sáng tác năm 1966, khi cuộc kháng
chiến chống Mĩ đang diễn ra khốc liệt,
tác giả đang hoạt động tại chiến trường
Nam Bộ.
- In trong tập truyện ngắn cùng tên.

1- Những ngày anh Sáu về thăm nhà

4- Trước lúc anh Sáu hi sinh

2- Ngày anh Sáu ra đi

3- Những ngày anh Sáu ở chiến

1/ Nêu thể loại và phương thức biểu đạt của văn bản
2/ Xác định ngôi kể ? Tác dụng của việc sử dụng ngôi
kể đó ?
3/ Em hãy xác định bố cục đoạn trích ?
4/ Tình huống truyện?

1. Thể loại: Truyện ngắn.
2. PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả biểu cảm và nghị luận.

3. / Ngôi thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của
ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và
tâm trạng của nhân vật trong truyện )
-> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.

Đoạn 1:Từ đầu đến từ từ tuột xuống:
Tình cha con ông Sáu trong 3 ngày về
nghỉ phép.

BỐ CỤC
Đoạn 2: Còn lại: Ở khu căn cứ ông Sáu
làm chiếc lược ngà tặng con.

TÌNH HUỐNG
TRUYỆN:

Tình huống 1:
Hai cha con anh
Sáu gặp nhau sau 8
năm xa cách, nhưng
Thu- con gái anh
không nhận ba.

Tình huống 2:
Ở chiến khu, anh
Sáu dồn hết tình
yêu con vào cây
lược ngà, nhưng
chưa trao được cho
con thì anh hi sinh.

II. PHÂN TÍCH
1. Nhân vật bé Thu

* NHÓM 1

Hãy tìm những chi tiết thể hiện thái độ, hành động của bé Thu khi
mới gặp ông Sáu? Nhận xét và lí giải nguyên nhân của thái độ đó?

* NHÓM 2

Trong những ngày ông Sáu ở nhà, bé Thu có thái độ, hành động
như thế nào? Nhận xét về thái độ hành động đó?

a. Khi mới gặp ba
- Thu giật mình, tròn mắt nhìn
- Ngơ ngác, lạ lùng
- Mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy, kêu thét lên: Má !
Má!
-> Bé Thu hốt hoảng, bỏ chạy, kêu thét lên -> Tâm lí sợ hãi.

b. Trong ba ngày ở nhà:

Chi tiết
- Xa lánh, nhất quyết không gọi ba
- Má doạ đánh => Thu buộc gọi ông
Sáu vô ăn cơm nhưng gọi trống
không
- Gọi chắt nước nhưng lại nói trống
không, nhất quyết không gọi tiếng ba.
- Bé Thu hất tung cái trứng cá ra khỏi
bát cơm khi ông Sáu gắp cho nó
miếng cá -> bị đánh – không khóc, từ
lái xuồng bỏ về ngoại.
- Khi xuống xuồng còn cố ý khua dây
cột xuồng kêu rổn rảng thật to.

Thái độ
- Không chấp nhận ông
Sáu là ba.Từ chối sự
quan tâm chăm sóc của
ông Sáu vì nghĩ rằng
ông không phải là cha
mình.

Nhận xét
=> Một cô bé có tình
cảm sâu sắc, nồng nàn,
mãnh liệt với cha: kiên
quyết không nhận người
cha có vết thẹo dài trên
má (không giống với
bức hình chụp chung với
má)
=> Bé Thu là cô bé có
cá tính mạnh mẽ, yêu ba
sâu sắc.

c. Khi chia tay ba
* NHÓM 1

Trong giờ phút chia tay thái độ và hành động, lời nói của bé Thu đối với cha được thể
hiện như thế nào? Em có nhận xét gì về thái độ và hành động đó? Nhận xét nghệ
thuật thể hiện?

* NHÓM 2

Vẻ mặt bé Thu trong buổi sáng chia tay được miêu tả như thế nào? Qua đó thể hiện nét
tâm lí nào của bé Thu?

Thái độ, hành động, lời nói

Nhận xét

- Vẻ mặt có gì hơi khác, không bướng bỉnh hay nhăn nhó
mày câu có.
- Vẻ mặt sầm lại buồn rầu
- Đôi mắt như to hơn, cái nhìn không ngơ ngác, không lạ
lùng, có vẻ nghĩ ngợi sâu xa.
- Kêu thét gọi ba
- Chạy xô tới nhanh như 1 con sóc, chạy thót lên, dang 2
tay ôm chặt lấy cổ ba nó
- Nói trong tiếng khóc.
- Nó hôn ba khắp cùng. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai, hôn
vết thẹo dài bên má của ba.
- Hai tay siết chặt lấy cổ, dang 2 chân quặp chặt lấy ba,
đôi vai bé nhỏ run run
- Lại ôm chầm và mếu máo
- Lời nói:
+ Không cho ba đi
+ Đòi ba mua lược

- Rất yêu
thương cha;
tình yêu mãnh
liệt, chân
thành.
- Yêu mến cha
sâu sắc, xuất
phát từ chính
cõi lòng bấy
lâu bị dồn nén,
nay có dịp bứt
phá.

Nghệ thuật

-Miêu tả dáng
vẻ, lời nói, cử
chỉ để bộc lộ
nội tâm, kết
hợp bình luận
về nhân vật

- “… Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không
bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm
lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của
con bé trông rất dễ thương.
- Đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ
ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa .”
- “… đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao.”

Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật: Sâu sắc, tinh tế và phù hợp với logic
của câu chuyện và tâm lí trẻ thơ.

Khi nhận ra
ba
Tiếng
Bất
kêu
ngờ
như
gọi ba
tiếng
Hôn
Ôm
xé
khắp
chặt
người
lấy
ba
ba
Rất

yêu
thươn
g ba

2. NHÂN VẬT ÔNG SÁU
Khi gặp con
Trong những ngày ở nhà
Lúc chia tay
Khi ở chiến khu

+ Nhóm 1: Khi gặp con
? Khi nhìn thấy con, ông Sáu đã có những hành động gì? Lời nói ntn?
? Tiếng gọi con cùng điệu bộ cho thấy tình cảm của ông Sáu lúc này ntn?
? Khi bị con từ chối hình ảnh ông Sáu được miêu tả ntn?
? Chi tiết “Hai tay buông thõng xuống như bị gãy” phản ánh một nội tâm ntn?
+ Nhóm 2: Trong những ngày ở nhà
? Ông Sáu có những biểu hiện gì khi bé Thu phản ứng trước và trong bữa cơm?
? Cử chỉ “Nhìn con, lắc đầu, cười” của ông Sáu nói gì về tình cảm của người cha?
? Theo em vì sao ông Sáu đánh con?
? Từ những biểu hiện trên, em cảm nhận được nỗi lòng nào của ông Sáu được bộc lộ?

+ Nhóm 3: Lúc chia tay
? Theo dõi đoạn truyện kể về ngày ông Sáu ra đi và cho biết: Trước khi lên đường, ông
Sáu đã nhìn con với ánh mắt ntn? Em cảm nhận gì về đôi mắt nhìn con của người cha
trong câu trên?
? Khi con nhận ra cha, không cho ông Sáu đi, ông đã có những cảm xúc và hành động
gì? Cảm nhận của em về những cử chỉ trên của ông Sáu?
+ Nhóm 4: Ở chiến khu
? Những ngày ở chiến khu ông Sáu nghĩ gì về con?
? Để vơi bớt nỗi nhớ con và nỗi ân hận đó ông Sáu đã làm gì? Hãy đọc những câu văn
miêu tả việc làm chiếc lược ngà?
? Ông Sáu đã tạo cho con chiếc lược ngà từ khúc ngà voi hay còn từ điều gì khác?
? Cây lược ấy có ý nghĩa ntn với ông Sáu trong những ngày ở chiến khu?

Khi gặp con

Trong những ngày ở nhà

- Không để xuồng cặp lại bến, anh
nhún chân nhảy thót lên, xô chiếc
xuồng tạt ra
+ Anh bước vội vàng những bước
dài
+ Vừa bước, vừa khom người đưa
tay đón chờ con.
+ Xúc động, 2 tay vẫn đưa về phía
trước, giọng lặp bặp run run.
-> Vui sướng, khao khát, vồ vập.
- Vui, xúc động, tin con sẽ đến với
mình.
+ Đứng sững lại, nhìn theo con.
+ Mặt sầm lại trông thật đáng
thương

- Trước bữa cơm: Khi con gọi trống không:
+ Vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ gọi “
Ba vô ăn cơm”.
+ Vẫn không quay lại
+ Quay lại nhìn con khe khẽ lắc đầu vừa cười
- Trong bữa cơm:
+ Anh gắp trứng cho con -> Bé Thu hất ra
+ Giận quá, không kịp suy nghĩ, vung tay
đánh vào mông và hét lên: Sao mày cứng đầu
quá vậy?
- Buồn nhưng sẵn lòng tha thứ cho con.
- Tình yêu thương của người cha dành cho
con trở nên bất lực.
-> Tình yêu thương, nỗi khát khao mong
nhớ con không được đền đáp.

Lúc chia tay
- Ông nhìn với đôi mắt trìu mến
lẫn buồn rầu.
+ Đôi mắt của người cha giàu
tình yêu thương và độ lượng.
+ Bế con lên
- Không ghìm được xúc động ->
khóc -> lau nước mắt -> hôn lên
mái tóc con => Hẹn: Ba đi rồi
ba về với con.
- Đó là nước mắt sung sướng,
hạnh phúc của người cha cảm
nhận được tình ruột thịt từ con
mình.

Ở chiến khu
- Nhớ con, ân hận vì đã đánh con khi giận -> nỗi khổ tâm
dày vò.
- Làm chiếc lược ngà:
+ Tay cầm khúc ngà hớn hở
+ những lúc rỗi, cưa từng chiếc rằng lược, thận trọng, tỉ mỉ
và cố công như người thợ bạc.
+ Mỗi ngàu cưa được vài răng.
+ gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: Yêu nhớ tặng Thu con
của ba.
+ Nhớ con đem lược ra ngắm rồi mài lên tóc cho cây lược
thêm bóng, thêm mượt.
+ Mong gặp lại con.
- Từ yêu thương, hi vọng dành cho con mình.
- Chiếc lược thành vật quý giá, thiêng liêng làm dịu đi nỗi
ân hận và chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu mến, nhớ
nhung mong đợi của người cha với đứa con xa cách.

? Thế nhưng ông Sáu đã hi sinh khi chưa kịp trao
vào tay đứa con gái chiếc lược ngà. Hình ảnh ông
Sáu trước lúc ra đi được miêu tả như thế nào?
+ Đưa vào túi, móc cây lược.
+ Nhìn tôi hồi lâu.
-> Nhắn đồng đội
? Chi tiết anh Sáu đưa tay vào túi móc cây lược để gửi
lại cho con trước khi trút hơi thở cuối cùng gợi cho
Xúc động trước tình yêu thương mà anh Sáu dành cho
em cảm xúc gì? Tác giả muốn phản ánh thực tế nào
con đến tận giây phút cuối cùng của cuộc đời, là nốt nhạc
qua chi tiết ấy?
vút cao trong bài ca về tình cha con bất tử, đồng thời tố
cáo chiến tranh đã gây ra nhiều cảnh ngộ éo le, đau
thương, mất mát cho không biết bao nhiêu gia đình.

DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG NHÂN VẬT ANH SÁU
Những ngày ở nhà

Khi ở căn cứ

Nôn nóng vồ vập, mừng rỡ

Day dứt, ân hận, nhớ nhung

Hụt hẫng, thất vọng

Dồn tình cảm làm cây lược

Khổ tâm, đau đớn

Đau đáu gửi gắm yêu thương
qua cây lược

Xúc động nghẹn ngào

Tình cảm của anh Sáu dành cho con thật sâu nặng, tha thiết.
Tình cảm ấy bất diệt trước sự huỷ diệt tàn khốc của chiến
tranh.

Bác Nguyễn Hữu Định (Phương Tú - Ứng Hòa - Hà Nội) sống
trong ống cống kiếm tiền nuôi con.

- Bác chưa từng thuê nhà, sống tạm bợ
trong lán, vỉa hè, nhà vệ sinh công cộng…
- Thậm chí một ống cống bỏ hoang được
bác dùng làm “nhà” của mình.

- Thời gian: suốt 10 năm bác lăn lộn ở
Cầu Giấy, Đường Láng, Lê Văn
Lương…
- Công việc: vá xe, bốc vác…kiếm tiền
nuôi con

Con bác Định, hai anh em sinh đôi Nguyễn Hữu Tiến (thủ khoa đại
học Y Hà Nội với 29.5) Nguyễn Hữu Tiền (đỗ ĐH Bách Khoa với 26
điểm) năm 2013.

TỔNG KẾT
NỘI DUNG
- Tình cha con sâu nặng, bền chặt dù trong hoàn cảnh éo le.
- Là câu chuyện cảm động về tình cảm cha con sâu nặng. Chiếc
lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến
tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ cứu nước.

NGHỆ THUẬT
- Tình huống bất ngờ, tự nhiên, hợp lí.
- Miêu tả tâm lí nhân vật, xây dựng tính cách nhân vật.

Cho đoạn văn sau:
Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào chén nó. Nó liền lấy đũa xoi vào
chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả mâm. Giận quá và không kịp suy nghĩ,
anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên : .
- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả ?
Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi. Nhưng không, nó
ngồi im, đầu cúi gằm xuống. Nghĩ thế nào nó cầm đũa, gắp lại cái trứng cá để vào chén, rồi lặng lẽ đứng
dậy, bước ra khỏi mâm. Xuống bến, nó nhảy xuống xuồng, mở lòi tối cố làm cho dây lòi tối khua rổn
rảng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua sông. Nó sang qua nhà ngoại, mét với ngoại và khóc ở bên ấy.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà, )
1.Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Ai là người kể chuyện ? Kể về ai ?
2.Nêu tóm tắt mối quan hệ tình cảm giữa hai nhân vật được kể trước khi sự việc này xảy ra.
3. Sự việc kể trên giữ vai trò như thế nào trong câu chuyện ?
4. a) Viết đoạn văn khoảng 15 câu về nhân vật bé Thu từ khi gặp ông Sáu đến khi sang nhà bà ngoại;
trong đoạn văn có sử dụng khỏi ngữ và. phần phụ chú.
b) Chỉ rõ cách trình bày nội dung đoạn văn em vừa viết.

Câu 1. Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ nhất. Người kể
chuyên là ông Ba, một nhân vật trong truyện. Đoạn truyện kể
về cha con ông Sáu : ông Sáu gắp cho bé Thu cái trứng cá vào
bát cơm nhưng con bé hất ra mâm. Rồi nó gắp lại vào bát. Sau
đó, nó bỏ sang ngoại.
Câu 2: Quan hệ giữa hai cha con ông Sáu trước đó đã không
êm ả : Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách, bé Thu
không nhận ra ông Sáu là cha nên nó đối xử với ông như với
người xa lạ. Còn ông Sáu, dù đã cố gắng vỗ về nó để mong
được gọi là ba nhưng không thành.
Câu 3: Sự việc trên giữ vai trò thắt nút câu chuyện.

Câu 4: Viết đoạn vãn :
* Về hình thức : tự chọn bố cục, trong đoạn phải có câu văn dùng khởi ngữ và phần phụ
chú.
* Về nội dung : phân tích được quá trình phát triển thái độ của Thu từ khi gặp ông Sáu
đến khi sang ngoại :
- Không nhận ra : sợ hãi.
- Sau đó : cố tình bướng bỉnh.
- Rồi khước từ sự chăm sóc của ông Sáu.
* Cần chỉ ra được cách trình bày nội dung trong đoạn văn.

BÀI CŨ:- Nắm được nội dung chính liên quan đến các nhân vật trong truyện và phân

tích.
- Hoàn thiện 2 bài tập theo yêu cầu thành bài văn hoàn chỉnh.
- Sưu tầm các tác phẩm, những câu chuyện viết về đề tài gia đình trong kháng
chiến
+ Trong văn học : “Những đứa con trong gia đình” (Nguyễn Thi), “Rừng xà
nu” (Nguyễn Thành Trung)….
+ Trong cuộc sống : những câu chuyện về những gia đình tham gia kc chống
Mĩ tại địa phương (hoặc qua sách báo, tivi)…
- Viết đoạn văn giới thiệu về người thân yêu của em (bố em).

BÀI
MỚI:

- Chuẩn bị bài: Ôn tập Tiếng Việt
+ Ôn kiến thức về: các phương châm hội thoại; Xưng hô trong hội thoại;
Lời dẫn trực tiếp, lời dẫn gián tiếp.
+ Trả lời các câu hỏi và bài tập tương ứng trong từng nội dung